Մարտին Գիլբերթ (անգլ.՝ Martin Gilbert; հոկտեմբերի 25, 1936(1936-10-25)[1][2][3], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն - փետրվարի 3, 2015(2015-02-03)[4][2][3], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի պատմաբան, Ուինսթոն Չերչիլի պաշտոնական կենսագիր, ինչպես նաև Հոլոքոստի պատմաբան: 88 գրքերի, այդ թվում՝ Չերչիլի, 20-րդ դարի և հրեական պատմության, ինչպես նաև պատմական ատլասների մասին աշխատությունների հեղինակ է։

Մարտին Գիլբերթ
Martin Gilbert, May 2011.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 25, 1936(1936-10-25)[1][2][3]
Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն
Մահացել էփետրվարի 3, 2015(2015-02-03)[4][2][3] (78 տարեկան)
Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն
բնական մահով
ՔաղաքացիությունFlag of England.svg Անգլիա
Մասնագիտությունպատմաբան, գրող, ռազմական գործիչ, սցենարիստ և կենսագիր
Հաստատություն(ներ)Սբ. Անտոնիի քոլեջ[5] և Մերթոն քոլեջ[6]
Գործունեության ոլորտպատմություն
Պաշտոն(ներ)Մեծ Բրիտանիայի գաղտնի խորհրդի անդամ
ԱնդամակցությունԹագավորական գրական ընկերություն
Ալմա մատերՄագդալեն քոլիջ (1960) և Հայգեյթի դպրոց
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[1]
ՊարգևներԲրիտանական կայսրության շքանշանի կոմանդոր Ասպետ-բակալավր Դոկտոր Լեոպոլդ Լուկասի մրցանակ Դեն Դեվիդի մրցանակ Վուլֆսոնի անվան մրցանակ պատմության ոլորտում և Թագավորական գրական միության անդամ
Ամուսին(ներ)Helen Robinson?, Susan Sacher? և Esther Goldberg?
Երեխա(ներ)David Gilbert?[3], Joshua Gilbert?[3] և Natalie Gilbert?[3]
ՀայրPeter Gilbert?[3]
Կայքmartingilbert.com(անգլ.)
Martin Gilbert Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է հրեական ընտանիքում: Նրա բոլոր հարազատ պապերն ու տատիկները ծագումով Ռուսական կայսրությունից էին[7]: Պատերազմի տարիներին երեխային տարհանել են Կանադա։ 1944 թվականին նա վերադարձել է Անգլիա, սակայն ընտանիքի հետ կրկին տարհանվել է Ուելս` մինչև պատերազմի ավարտը[7]:

Այնուհետև նրանք վերադարձել են Լոնդոն, որտեղ Գիլբերթը ընդունվել է Highgate School և սովորել մինչև 1945-55 թվականները։

1955-1957 թվականներին բանակում որպես հետախույզ ծառայելու տարիներին սովորել է ռուսերեն:

Ավարտել է Օքսֆորդի Մագդալեն քոլեջը (1960), որտեղ նրա ուսուցիչների թվում էր Ալան Ջոն Պերսիվալ Թեյլորը, որըն ուներ ժամանակակից պատմության բակալավրի առաջին աստիճան: Այնուհետև նա շարունակել է իր ուսումնահետազոտական գործունեությունը համալսարանում ՝ նպատակ ունենալով դառնալ խորհրդատու[7]:

1962-1995 թվականնեին եղել է Օքսֆորդի Մերտոն քոլեջի անդամ, 1994 թվականից՝ պատվավոր անդամ:

Սկզբում նրան գրավել է Բրիտանական Հնդկաստանի պատմությունը, սակայն հետո նա ներգրավվել է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլի որդու՝ Ռանդոլֆ Չերչիլի կողմից, վերջինիս կենսագրության վրա աշխատելու համար:

1999 թվականին «հրապարակված աշխատանքների համակցությամբ» արժանացել է Օքսֆորդի DLitt աստիճանին։

Իր խոսքով ՝ պատմաբան-արխիվագետ է, որն իր աշխատանքներում լայնորեն օգտագործում է սկզբնաղբյուրները:

Խորհրդարանի անդամ Ջոն Չիլկոտի հետ միասին մտնում էր հանձնաժողովի մեջ, որը պաշտոնական հետաքննություն էր վարում 2003-2011 թվականների Իրաքյան պատերազմում Մեծ Բրիտանիայի դերի վերաբերյալ: Նրան մեղադրում էին կանխակալ վերաբերմունքի մեջ այն բանի համար, որ 2004 թվականին նա հայտարարել էր, որ Ջորջ Բուշ Կրտսերին և Թոնի Բլերին ապագայում հավասար կհամարեն Ռուզվելտին և Չերչիլին:

Կյանքի ընթացքում շատ է ճանապարհորդել:

Իրեն անվանում էր ուղղահավատ հրեա և սիոնիստ[8]:

1995 թվականին նվիրվում է ասպետների: CBE (1990 թվական): Պատվավոր դոկտոր է, մասնավորապես Բեն Գուրիոնի անվան համալսարանում:

Երեք անգամ ամուսնացած է եղել․ առաջին անգամ՝ 1963 թվականից, ունի դուստր, երկրորդ անգամ՝ 1974 թվականից, ունի երկու դուստր, իսկ 2005 թվականից՝ երրորդ անգամ ՝ Հոլոքոսթի պատմաբան Էսթեր Գիլբերթի (Բերձոր) հետ:

2012 թվականի մարտին Երուսաղեմ կատարած այցի ժամանակ Գիլբերթի մոտ սրտային առիթմիա է առաջացել, որից նա չի կարողացել ապաքինվել մինչև կյանքի վերջը։ Մահացել է 2015 թվականին Լոնդոնում, 78 տարեկան հասակում։ Մահվանից առաջ խնդրել է թաղել իրեն Իսրայելում, և 2015 թվականի նոյեմբերի 24-ին Լոնդոնի Մարմարե կամարի Արևմտյան սինագոգում նրա պատվին հանդիսավոր միջոցառումներ են կազմակերպվել, որին մասնակցել են նաև՝ Գորդոն Բրաունը և Ռանդոլֆ Չերչիլը: Գիլբերթի մահը հայտարարվել է 2015 թվականի փետրվարի 4-ին սըր Ջոն Չիլքոտի կողմից: Արտաքին գործերի հատուկ կոմիտեում ապացույցներ ներկայացնելով Իրաքի վերաբերյալ հետաքննության մասին զեկույցի հրապարակման ուշացման վերաբերյալ՝ Չիլքոտը հայտնել է, որ Գիլբերթը մահացել է անցյալ գիշեր երկարատև հիվանդությունից հետո[9]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել