Հանես Օլոֆ Գոստա Ալֆվեն (շվեդ.՝ Hannes Olof Gösta Alfvén [alˈveːn], մայիսի 30, 1908(1908-05-30)[1][2][3][…], Նորչյոպինգ, Էստերգյոտլանդ, Շվեդիա[4] - ապրիլի 2, 1995(1995-04-02)[1][5][2][…], Յուրսհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[4])՝ շվեդացի էլեկտրատեխնիկ։ Ստոկհոլմի թագավորական ԳԱ անդամ։ ԽՍՀՍ ԳԱ արտասահմանյան անդամ (1958 թվականից)։ Էլեկտրադինամիկայի ոլորտում իր աշխատանքների համար 1970 թվականին արժանացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի[10]։

Հանես Ալֆվեն
շվեդ.՝ Hannes Alfvén
YoungAlfven.jpg
Ծնվել էմայիսի 30, 1908(1908-05-30)[1][2][3][…]
Նորչյոպինգ, Էստերգյոտլանդ, Շվեդիա[4]
Մահացել էապրիլի 2, 1995(1995-04-02)[1][5][2][…] (86 տարեկան)
Յուրսհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[4]
ԳերեզմանԴյուրսհոլմի գերեզմանոց[6]
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա
Ազգությունշվեդ
Դավանանքաթեիզմ
Մասնագիտությունֆիզիկոս, աստղագետ, աստղաֆիզիկոս, ճարտարագետ, համալսարանի պրոֆեսոր, էլեկտրիկ-ինժեներ և գիտաֆանտաստիկ գրող
Հաստատություն(ներ)Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտ, Ուփսալայի համալսարան և Կալիֆոռնիայի համալսարան
Գործունեության ոլորտֆիզիկա
ԱնդամակցությունՇվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Թագավորական շվեդական ճարտարագիտական գիտությունների ակադեմիա, Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Էլեկտրական և Էլեկտրոնիկական ճարտարագետների ինստիտուտ, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերՈւփսալայի համալսարան և Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Գիտական աստիճանպրոֆեսոր
Տիրապետում է լեզուներինշվեդերեն[1]
Գիտական ղեկավարԿարլ Սիգբան
Կարլ Վիլհելմ Օզեն
Ինչով է հայտնիՄագնիսահիդրոդինամիկա, Ալֆվենի ալիք
Պարգևներֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[7][8] Փոլհեմի անվան մրցանակ Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան մեծ ոսկե մեդալ[9] Թագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալ Դիրաքի արծաթե մեդալ տեսական ֆիզիկայի բնագավառում ունեցած հաջողությունների համար Բյորկենի մրցանակ Ուիլյամ Բոուիի մեդալ Ֆրանկլինի մեդալ IEEE անդամ Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
Երեխա(ներ)Ինգեր Ալֆվեն
ՀայրՅոհանես Ալֆվեն
ՄայրԱննա-Կլարա Ռոմանուս-Ալֆվեն
Hannes Alfvén Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է մայիսի 5-ին, Նորլեպինգում (Շվեդիա1940 թվականից Ստոկհոլմի թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտի էլեկտրոնիկայի, իսկ 1963 թվականից՝ պլազմայի ֆիզիկայի ամբիոնների պրոֆեսոր։

ԳործունեությունԽմբագրել

Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են տիեզերական ճառագայթմանը և էլեկտրադինամիկային։ Ալվենը հայտնագործել է նոր էլեկտրադինամիկական ալիքներ (հայտնի են ալվենյան ալիքներ անունով)։ Դասակարգել է էլեկտրադինամիկական ալիքները, որոնք այժմ կոչվում է Ալֆվենի ալիքներ։

Ալվենի հետազոտությունները մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում բարձր ջերմաստիճանային պլազմայի ֆիզիկայի և ջերմամիջուկային սինթեզի բնագավառում։ Նրա ղեկավարությամբ աշխատանքներ են տարվում տիեզերական մագնիսացված պլազմայում, այդ թվում և Երկրի մագնիսային ոլորտում և «պեկուլյար» գալակտիկաների պլազմայում ընթացող, պրոցեսների մոդելավորման ուղղությամբ։ Զարգացրել է հյուսիսափայլերի, գեոմագնիսական փոթորիկների արեգակնային համակարգի ծագման տեսությունը։ Ալֆվենը հետազոտությունները նպաստել են բևեռափայլի, Վան Ալենի ճառագայթային գոտիի, երկրի մագնիսական դաշտում մագնիսական փոթորիկների, երկրային մագնիսասֆերայի և Ծիր կաթին գալակտիկայում պլազայի դինամկայի նկարագրմանը։

ՄրցանակներԽմբագրել

Մագնիսական հիդրոդինամիկայի ստեղծման համար 1970 թվականին արժանացել է նոբելյան մրցանակի։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։