Բացել գլխավոր ցանկը

Կիրիլ Վիկենտևիչ Լեմոխ (ռուս.՝ Кирилл (Карл) Викентьевич Лемох, գերմ.՝ Carl Johann Lemoch, հունիսի 7 (19), 1841 կամ 1841[1][2][3][4], Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն[5] - փետրվարի 24 (մարտի 9), 1910 կամ 1910[1][2][3][4], Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[5]), ռուս կենցաղանկարիչ, Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոս և իսկական անդամ[6], «տասնչորսի խռովության» մասնակից, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության ու Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության հիմնադիրներից մեկը[7][8]:

Կիրիլ Լեմոխ
Кирилл (Карл) Лемох
Lemokh KV.jpg
Ծնվել էհունիսի 7 (19), 1841 կամ 1841[1][2][3][4]
ԾննդավայրՄոսկվա, Ռուսական կայսրություն[5]
Վախճանվել էփետրվարի 24 (մարտի 9), 1910 կամ 1910[1][2][3][4]
Մահվան վայրՍանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[5]
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
ԿրթությունՍանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիա և Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարան
Մասնագիտություննկարիչ
Ժանրժանրային նկարչություն
ՄեկենասներԱլեքսանդր III
ԱնդամակցությունԳեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերություն
Karl Lemoch Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Կառլ Լեմոխը ծնվել է 1841 թվականի հունիսի 7-ին (հունիսի 19-ին) Մոսկվայում։ Նա Վիկենտի Լեմոխի ու Ելիզավետա Կառլովնա Շիլդբախի երրորդ երեխան էր։ Հայրը, ով երաժշտության ուսուցիչ էր[9], ուներ գերմանական ծագում[10]:

Կառլ Լեմոխը 1851-1856 թվականներին սովորել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում՝ պրոֆեսոր Եգոր Վասիլևի արվեստանոցում։ 1858 թվականին ընդունվել է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի պատմական գեղանկարչության դասարան, որ ղեկավարում էին Պյոտր Բասինն ու Ալեքսեյ Մարկովը։ Իր էտյուդների ու նկարների համար Կառլ Լեմոխը Ակադեմիայի խորհրդի կողմից պարգևատրվել է երկու փոքր ու երկու մեծ արծաթե մեդալներով «Կերպարվեստում ունեցած հաջողության համար»: 1863 թվականին «Մովսեսը ջուր է հանում ժայռից» (ռուս.՝ «Моисей источает воду из скалы») նկարի համար արժանացել է Ակադեմիայի ոսկե փոքր մեդալի։

 
«Հարբած ամուսինը», (1894) — Տագանրոգի պատկերասրահ
 
«Մուրացկանուհի», (1881) — Կուրսկի Ա. Դայնեկայի անվան մարզային պատկերասրահ
 
Մեծ իշխանուհի Օլգա Ալեքսանդրովնան նկարակալով, 1900 թվական, լուսանկար

Հրաժարվելով մասնակցել Ակադեմիայի մեծ ոսկե մեդալի համար մրցույթին՝ 14 խռովարարների խմբի կազմում 1863 թվականին ներկայացրել է Ակադեմիայից հեռանալու դիմում՝ ստանալով երկրորդ աստիճանի դասային նկարչի դիպլոմ[11]: Ակադեմիան լքելուց հետո անդամակցել է Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միությանը, որ հիմնադրել էր Իվան Կրամսկոյը: 1868 թվականին ակադեմիական ցուցահանդեսին մասնակցած «Ընտանեկան դժբախտություն» (ռուս.՝ «Семейное горе») նկարի համար ստացել է առաջին աստիճանի դասային նկարչի կոչում[11]:

Բնակվելով հիմնականում Սանկտ Պետերբուրգում՝ Կառլ Լեմոխն ապրուստի միջոցներ վաստակում էր ազնվականների տներում նկարչության մասնավոր դասեր տալով։ Ամառն անցկացնում էր մերձմոսկովյան Խովրինո գյուղում, որտեղ իր համար կառուցել էր նկարչական արվեստանոց։ Խովրինոյի բնակիչներն են պատկերված Լեմոխի՝ ռուսական գյուղի կյանքը պատկերող շատ նկարներում[12]:

Դեռ Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միությանն անդամակցելու տարիներին Կառլ Լեմոխը, ով արքունիքում ստացել էր Կիրիլ ուղղափառական անունը[13], ընդունում է ապագա կայսր Ալեքսանդր III-ի երեխաներին, այդ թվում նաև Ալեքսանդր III-ի ավագ որդուն՝ թագաժառանգ Նիկոլայ II-ին նկարչության մասնավոր դասեր տալու հրավերը[9]: Թագավորական ընտանիքի երեխաների շարքում Լեմոխի ամենատաղանդավոր աշակերտը եղել է Նիկոլայ II-ի կրտսեր քույրը՝ Օլգա Ալեքսանդրովնան, ով գեղանկարչությամբ շարունակել է զբաղվել իր ողջ կյանքի ընթացքում[14][15][16]:

1870 թվականին Լեմոխն ընդունում է Գրիգորի Մյասոեդովի առաջարկն ու դառնում Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության հիմնադիրներից մեկը։ Սակայն հենց հաջորդ տարի նրան հեռացնում են ընկերությունից կանոնակարգը խախտելու, մասնավորապես՝ բաց ցուցահանդեսին նկար չուղարկելու պատճառով։ 1878 թվականին Լեմոխը կրկին դառնում է Ընկերության[11], իսկ 1879 թվականին՝ նրա նախագահության անդամ։ 1880 թվականից Կիրիլ Լեմոխը եղել է Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության գանձապետը, քանզի աչքի է ընկել իր բացարձակ ազնվությամբ և ֆինանսական հարցերում ցուցաբերած բծախնդրությամբ[10]:

Ակադեմիական ցուցահանդեսին ուղարկած յոթ նկարների համար Կիրիլ Լեմոխը 1875 թվականին ստացել է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսի կոչում[11], 1893 թվականից եղել է ակադեմիայի իսկական անդամ, իսկ 1895 թվականին ընտրվել է Ակադեմիայի խորհրդի անդամ հինգ տարի ժամկետով[9]:

Արքունական ընտանիքի երեխաներին դասավանդելու համար Լեմոխին նշանակվել է ցմահ կենսաթոշակ։ 1897 թվականից մինչև 1909 թվականը Լեմոխն զբաղեցրել է Ալեքսանդր III կայսեր ռուսական թանգարանի գեղարվեստի բաժնի թանգարանապահի պաշտոնը[9]:

Ի հիշատակ իր միակ թոռան, որ մահացել էր երեք տարեկան հասակում (Կիրիլ Լեմոխի դուստրն ամուսնացել էր Դմիտրի Մենդելեևի որդու՝ Վլադիմիրի հետ) Լեմոխը մեծ գումար է նվիրել մերձմոսկովյան Խովրինո գյուղի Աստվածամոր «Նշան» սրբապատկերի վանքին կից եկեղեցական-թեմական դպրոց բացելու համար[9]:

Կիրիլ Լեմոխը մահացել է 1910 թվականի փետրվարի 24-ին Սանկտ Պետերբուրգում: Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի վանքում տեղի ունեցած հուղարկավորման կարգից հետո թաղվել է Մոսկվայում՝ Կազանի Գոլովինյան եկեղեցու գերեզմանատանը[9]:

ՊատկերասրահԽմբագրել

ՄատենագրությունԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Artnet — 1998.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 RKDartists
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Athenaeum
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 MutualArt.com — 2008.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Лемох Кирилл Викентьевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  6. Кондаков С. Н. ЛЕМОХЪ, Кириллъ (Карлъ) Викентьевичъ // Список русских художников к юбилейному справочнику Императорской Академии Художеств = Списокъ русскихъ художниковъ къ юбилейному справочнику Императорской Академіи Художествъ. — СПб.: Товарищество Р. Голике и А. Вильборг., 1914. — Т. II. — С. 113. — 454 с.
  7. Лемох Кирилл Викентьевич / Гл. ред. А. М. Прохоров. — Большая советская энциклопедия (В 30 томах). Изд. 3-е. — М.: «Советская Энциклопедия», 1973. — Т. 14: «Куна — Ломами». — С. 288. — 624 с. — 629 000 экз.
  8. Рогинская Ф. Г. Список членов Товарищества передвижных художественных выставок // Товарищество передвижных художественных выставок. — М.: Искусство, 1989. — 429 с. — 30 000 экз. — ISBN 5-87685-054-3
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 Корнилаева Ирина. Кирилл Викентьевич Лемох(ռուս.) // Приходская газета «Лампада». — М.: Храм иконы Божией Матери «Знамение» в Ховрине, 2005. — № октябрь 6 (43). — С. 6-7.
  10. 10,0 10,1 Минченков Я. Д. Лемох Кирилл Викентьевич // Воспоминания о передвижниках. — Издание пятое. — Л.: "Художник РСФСР", 1964. — 68-76 с.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 Лемохъ // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах. = Энциклопедическій словарь / под редакцией К. К. Арсеньева и Ф. Ф. Петрушевского. — СПб.: Ф.А. Брокгауз (Лейпциг), И.А. Ефрон (Санкт-Петербург), 1896. — Т. XVIIA (34) «Ледье – Лопаревъ». — С. 523. — 960 с.
  12. Корнилаева Ирина. Лампадка. Кирилл Лемох «В лето. С поздравлением»(ռուս.) // Приходская газета «Лампада». — М.: Храм иконы Божией Матери «Знамение» в Ховрине, 2008. — № июль-август 4 (61). — С. 13.
  13. Минченков Я. Д. Беггров Александр Карлович // Воспоминания о передвижниках. — Издание пятое. — Л.: "Художник РСФСР", 1964.
  14. «В Третьяковской галерее открывается выставка работ Великой Княгини Ольги Александровны»։ Интернет журнал «ПРАВОСЛАВИЕ.RU» (ռուսերեն)։ Московский ставропигиальный Сретенский монастырь։ 2007-06-14։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-01-ին։ Վերցված է 2010-06-25 
  15. Канцелярия Генерального секретаря Всероссийского Монархического Центра (2007-06-16)։ «К 125-летию со дня рождения Великой Княгини Ольги Александровны» (ռուսերեն)։ Всероссийский Монархический Центр։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-01-ին։ Վերցված է 2010-06-25 
  16. Трегуб Н. (2007-09-28)։ «От невестки - свекрови, Великой княгине Ольге Александровне»։ Электронное издание «Культурное Наследие» (ռուսերեն)։ Портал «Музеи России»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-01-ին։ Վերցված է 2010-06-25 

Արտաքին հղումներԽմբագրել