Խուաննա I Խելահեղ (իսպ.՝ Juana I la Loca, Խուաննա Խելակորույս, նոյեմբերի 6, 1479[1][2][3][…], Տոլեդո, Իսպանիա[2] - ապրիլի 12, 1555[1][2][4], Տորդեսիլյաս, Վալյադոլիդ, Կաստիլիա և Լեոն, Իսպանիա[2]), կաստիլիայի թագուհին 1504 թվականի նոյեմբերի 27-ից մինչև իր մահը 1555 թվականին: Դուքս Ֆիլիպ Գեղեցիկի կինը, նրա մահից հետո, ինչպես համարվում է, խելագարվել էր և ուղարկվել վանք, և նրա փոխարեն կառավարում էին նրա հայրն ու ավագ որդին:

Խուանա I
Juan de Flandes - Portrait of Joan the Mad - WGA12045.jpg
 
Մասնագիտություն՝ կառավարիչ
Դավանանք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Ծննդյան օր նոյեմբերի 6, 1479[1][2][3][…]
Ծննդավայր Տոլեդո, Իսպանիա[2]
Վախճանի օր ապրիլի 12, 1555[1][2][4] (75 տարեկան)
Վախճանի վայր Տորդեսիլյաս, Վալյադոլիդ, Կաստիլիա և Լեոն, Իսպանիա[2]
Գերեզման Գրանադայի թագավորական մատուռ[5]
Թաղված Գրանադայի թագավորական մատուռ[5]
Դինաստիա Տրաստամարա
Քաղաքացիություն Իսպանիա
Հայր Ֆերդինանդ II Արագոնացի[6]
Մայր Իզաբելլա I[6]
Ամուսին Ֆիլիպ I[6]
Զավակներ Էլեոնորա Հաբսբուրգ[6], Կառլոս V կայսր[6], Իզաբելլա Հաբսբուրգ, Ֆերդինանդ I[6], Մարիա Ավստրիացի և Եկատերինա Ավստրիացի

Ընտանիքը և թագաժառանգության հարցըԽմբագրել

Խուաննան կաթոլիկ միապետների՝ Ֆերդինանտ II Արագոնսեցու և Իզաբելա Կաթոլիկացու դուստրն է, որոնց ամուսնությունը փաստացի քայքայված Իսպանիայի միավորման սկիզբն է:

Չնայած այն հանգամանքին, որ Ֆերդինանդը և Իզաբելլան ունեցել են հինգ փրկված երեխաներ միացյալ թագի ժառանգի իրավիճակը մնում էր կրիտիկական։ Նախ, նրանցից տղա էր միայն մեկը' Խուանը Աստուրացին, մնացած 4 եղել են Խուանի քույրերը։ Նրանցից մեկը Եկատերինա Կատալինան քաղաքական նպատակներով ամուսնասվել է Հենրի VIII Անգլյացին. Երկուսը՝ (Իզաբելլա Ավստրացին և Մարիա Արագոնացին) հերթով դարձան պորտուգալական թագավոր Մանուել I-ի առաջին և երկրորդ կանայք:

Խուան-ժառանգորդուհինԽմբագրել

Հաջորդ տարի (1497) անսպասելիորեն մահացել է իր եղբայրը Խուան Ավստարացին: Առաջացավ վանական միասնության վտանգ. Դրանից հետո ժառանգորդն է ընտրվել ծերությամբ հաջորդ արքայադուստրը՝ Իզաբելլա Ավստրացին: Բայց 1498 թվականին նա մահացել է ծննդաբերության ժամանակ: Նրա երեխան՝ Միգելը (Miguel), կարճ ժամանակ եղել է 3 թագերի ժառանգորդը՝ հայրական պորտուգալիայի և երկու իսպանականներին, բայց երեխան մահացել է 1500 թվականին[7]: Հաջորդը՝ Խուանն էր:

Քանի որ նրա ամուսնությունը սկսել է պտուղներ տալ (1500-ին նա ծննդաբերել է արդեն երկու երեխաների, այդ թվում ' մեկ տղա), դա երաշխավորել է թագաժառանգության որոշակի կայունություն: Բայց երբ 1502 թվականին Խուան ամուսնու հետ մեկնել է Իսպանիա, իր հոլանդական ունեցվածքի պատճառով, թագուհի Իզաբելլան, նրա մայրը, համոզվեց, որ դստեր անկայուն հոգեկան վիճակի մասին լուրերը ճիշտ են։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Johanna van Castilie — 2009.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Diccionario biográfico español (իսպ.)Real Academia de la Historia, 2011.
  3. 3,0 3,1 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 FemBio: Банк данных о выдающихся женщинах, Frauerdatenbank
  5. 5,0 5,1 https://capillarealgranada.com/los-reyes-fundadores/
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Kindred Britain
  7. Juhanna/Juana