Խոդա Աֆարինի ջրամբար

Խոդա Աֆարինի կամ Խուդաֆերինի ջրամբար, արհեստական լիճ Արաքս գետի վրա՝ Իրանի և Արցախի սահմանին: Արևելյան Ադրբեջան նահանգի Խոմարլու քաղաքից հեռու է 8 կիլոմետրով, իսկ Հադրութի շրջանի Առաջամուղ գյուղից՝ 30 կիլոմետր:

Picto infobox map.png
Խոդա Աֆարինի ջրամբար
سد خداآفرین

Խոդա Աֆարինի ջրամբարը և Խուդաֆերինի կամուրջները
Գտնվում է Արաքս գետի վրա
Կովկաս_ 39°09′19″ հս․. լ. 46°55′50″ ավ. ե. / 39.1552638° հս․. լ. 46.9305042° ավ. ե. / 39.1552638; 46.9305042Կոորդինատներ: Կովկաս_ 39°09′19″ հս․. լ. 46°55′50″ ավ. ե. / 39.1552638° հս․. լ. 46.9305042° ավ. ե. / 39.1552638; 46.9305042
Երկիր Իրան Իրան
Արցախ Արցախ
Վարչատարածքային բաժանում Իրան Արևելյան Ադրբեջան
Արցախ Հադրութի շրջան
Վարչատարածքային բաժանում գործող
Երկարություն 64[1] կմ
Լայնություն 400[2] կմ
Ընդհանուր ծավալը 1,612×106 մ3
Ակտիվ ծավալը 1,495×106 մ3[3]
Կառուցման սկիզբ 1999
Կառուցման ավարտ 2008
##Խոդա Աֆարինի ջրամբար (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն)
Red pog.svg

ՊատմությունԽմբագրել

Խոդա Աֆարինի ջրամբարի կառուցումը նպատակ ուներ ստանալ էլեկտրաէներգիա ու ոռոգել շրջակա տարածքները: Այդ հարցով 1977 թվականի հոկտեմբերին պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել Խորհրդային Միության և Իրանի միջև, իսկ նախագիծը պատրաստ է եղել իսլամական հեղափոխությունից հետո՝ 1982 թվականին: ԽՍՀՄ փլուզումից հետո՝ 1993-1994 թվականներին, հայկական զորքերը դուրս եկան Արաքսի ափ՝ Խոդա Աֆարինի կամուրջներ[4]: Դրանք կապել էին Արցախի մելիքությունները Սեֆյան Իրանին: Շինարարությունը սկսել է 1999 թվականին[3]: Ջրամբարը և հիդրոէլեկտրակայանը կառուցվում էր լրատվության գրեթե բացակայության պայմաններում: Իրանն այն կառուցել է՝ ունենալով գաղտնի համաձայնագիր Հայաստանի հետ[4]: Պատնեշը պատրաստ է եղել 2008 թվականին և բացվել երկու տարի անց: Շինարարության ընթացքում հայտնաբերվել են բրոնզեդարյա դամբարաններ[5]:

2015 թվականի ապրիլ-մայիսին «Spot 7/Azersky» արբանյակի կողմից իրականացվել է Արաքս գետի ձախափնյա հատվածի հատուկ լուսանկարում՝ ջրամբարից մինչև Հորադիզ ընկած տիրույթում: Մեկ տարի անց այս հատվածում ծավալվեցին Ադրբեջանի 2016 թվականի ապրիլյան քառօրյա ագրեսիայի հիմնական գործողությունները[6]։

ԱրդյունաբերությունԽմբագրել

Արդեն կառուցված ջրամբարում պղտոր Արաքսը մաքրվում է, ջուրը թափվում է ցած ու անցնում թաղակապ կամրջի պահպանված 4 կամարների միջով, հասնում ներքին կամրջին[7]: Ջրաէլեկտրակայանի հզորությունը հասնում է 102 մեգավատտի, կարող է ոռոգել 75.000 հա տարածք: Դրա մեծ մասն արդեն գործածվում է[8]: Նախագծի վերնական ֆինանսավորման համար աջակցություն էր հայտնել Չինաստանը[9]:

Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Թավրիզում[10]:

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել