Լողափ ( ֆր.՝ plage- ծովային ափ), ջրավազանի (ծովի, լճի, գետի) ափի համեմատաբար հարթ մակերես, որը ձևավորվում է ջրի և քամու ազդեցության ներքո, հարթման արդյունքում: Լողափն առաջանում է նստվածքների կուտակման արդյունքում[1]:

«Լողափ» եզրույթը նաև օգտագործվում է մասսայական հանգստի, լողալու, օդային և արևային լոգանքներ ընդունելու վայրը նշելու համար:

Լողափների տեսակներԽմբագրել

Ըստ լողափերի վերին շերտի մակերևույթի կազմության բաժանվում են ավազային, ավազային և խեցեքարային, գետաքարային, ինչպես նաև գլաքարային, մանրախճային, մարջանային և այլն[1]:

  • Ավազոտ լողափի մակերեսային շերտը հիմնականում չոր է և ջրում մասամբ կազմված է ավազից:
  • Ավազե և խեցեքարային լողափի մակերեսային շերտը կազմված է ավազից և փոքր խեցեքարերից, որն առաջանում է ալիքների հարվածի հետևանքով խեցիները փշրվելուց: Օրինակ՝ Կերչենյան թերակղզու լողափերը (Կազանտիպյան նեղուց):
  • Գետաքարային լողափի մակերեսային շերտը կազմված է հղկված մանրաքարերից։

Գետային լողափԽմբագրել

 
Վոլգայի աջ ափին, Բորյան կամրջից

Գետային լողափի նստվածքները կուտակվում են գետի ուռուցիկ ափին:

Լողափը սովորաբար ձևավորվում է գետի ուռուցիկ ափին՝ գետապտույտի հետևանքով: Ջրի մակերևույթի նվազամակարդակի պատճառով լողափը կարող է չորանալ: Լողափի հակառակ կողմում, գետի հակառակ ափին սովորաբար գտնվում է խորը փոս: Լողափից վերև և ներքև գտնվում են գլորումներ:

Այլ ալիքային գործողությունների դեպքում լողափեր ձևավորվում են միայն առանձին վայրերում:

ՕգտագործումԽմբագրել

Լողափերը նախատեսված են մասսայական հանգստի, լողալու և արևայրուքի համար, որոշ դեպքերում դրանք ունենում են համապատասխան սարքավորումներ (արևային լոգախցիկներ, հովանոցներ, հանդերձարաններ, ցնցուղներ և պետքարաններ), որի դեպքում այսպիսի լողափն ի տարբերություն «վայրի» լողափի անվանում են «քաղաքավարի», որտեղ բնությունը բացահայտ պահպանում է իր առաջնային տեսքը:

Երբեմն «քաղաքավարի» լողափն ունի փրկարարական կայան, ինչպես նաև առաջին բուժօգնության կետ: Քանի որ լողափի մաքրումն ու բավարար սանիտարական վիճակի պահպանումը պահանջում են որոշակի ծախսեր, այս լողափերի մուտքը վճարովի է դառնում կամ դրանց մուտքը սահմանափակվում է որոշ լիազորված անձանց թվով:

Որոշ լողափեր հանգստի վայրեր են հանդիսանում նատուրալիստների համար, որոնք այնտեղ նախընտրում են լինել մերկ: Նմանատիպ լողափերն անվանում են նուդիստական: Գոյություն ունեն նաև «տոպային» լողափեր, որտեղ կանայք լինում են առանց լողազգեստի վերին մասի: Գոյություն ունեն նաև լողափեր շների համար, որտեղ մարդիկ կարող են հանգստանալ իրենց սիրելի կենդանիների հետ:

 
Մեծ Ուստյուգ Պորտոմինո լողափին

Ինչպես նաև դանդաղ ջուր մտնելն ու աստիճանաբար շատացող խորությունը նպաստում են ջրի կուտակմամբ լողափի կիրառմանը, տնային կենդանիների, սպիտակեղենի լվացման համար և այլն:

ՍպորտԽմբագրել

Սպորտի որոշ ձևեր հատուկ հարմարեցվել են դրանցով լողափին խաղալու համար (տես Լողափնյա վոլեյբոլ, լողափնյա հանդբոլ, լողափնյա ֆուտբոլ, ինչպես նաև Լողափի ասիական խաղեր

Բնապահպանական փաստերԽմբագրել

Բնական ճանապարհով ձևավորված լողափը պաշտպանում է ափի հետագա քայքայումներից՝ թուլացնելով հարվածող ալիքի ուժգնությունը ըստ ջրի մակերեսով իր շարժման: Դրա հետ կապված ավազի կամ մանրախճի ստացումը լողափի տարածքում հիմնականում փոթորիկների ժամանակ հանգեցնում է ծովափնյա տարածքները ափային մերձակայքի քայքայման վտանգի, որը պատահել էր օրինակ, Սոչի քաղաքում XX դարի կեսերին:

Բոլոր դեպքերում, երբ ալիքի ուղղությունը ափին ուղղահայաց չէ, նկատվում են ավազի կամ մանրախճի կույտերի շեղումներ ափային ուղու երկայնքով: Լողափի պահպանման համար ոչ հաճախ ստեղծում են պիրզերի համակարգ, որոնք հեռացնում են ծովը ափային գծից: Առողջության համար ամենավտանգավոր լողափը համարվում է ՌիՓալս-Բեյը (Հոնկգոնգ):

Հայտնի լողափերԽմբագրել

ՊատկերասրահԽմբագրել

ՓաստերԽմբագրել

  • «Բոնդի» լողափը, որը գտնվում է Սիդնեյի կենտրոնից 7 կմ հեռավորության վրա և իր երկարությամբ ձգվում է 1կմ, աշխարհի ամենահին լողափերից մեկն է ( դրա պատմությունը սկսվել է 1882 թվականի հունիսի 9, երբ ավստրալիական կառավարությունը որոշել էր Բոնդի ծովափը վերածել հանրային լողափի), և կրում է «աշխարհի ամենաէքստրեմալ լողափ» անվանումը, որը Ավստրալիայի բնիկ բնակիչների լեզվով թարգամանած «բոնդի» նշանակում է «հոխորացող ջրի աղմուկ»: Ի շնորհիվ իր մշտապես բարձր ալիքի առկայության հատկանիշի, այն դեպի իր կողմն է գրավում ամբողջ աշխարհից սերվինգով զբաղվողներին[2]:
  • Աշխարհի ամենաերկար լողափը գտնվում է Բանգլադեշում, որը քաղաք Կոկս-Բազար քաղաքի մոտ ձգվող լողափերն են, որը ընդհանուր տարածվում է 125կմ: Կոկս-Բազարի լողափերը համարվում են հայտնի վայր բանգլադեշցիների հանգստի համար, սակայն օտարերկրյա տուրիզմը թույլ է զարգացած առաջին հերթին ոչ զարգացած ենթակառուցվածքի համար,[3], ինչպես նաև առկա տեղական կրոնական սահմանափակումների համար: 2009 թվականին այս լողափերը մտել են «Բնության յոթ նոր հրաշալիքներ» մրցույթի կարճ-ցուցակ:
  • Աշխարհում ամենաերկար քաղաքային լողափը Կոպակաբանի (Ռիո-դե-Ժանեյրո, Բրազիլիա) չորսկիլոմետրանոց լողափն է[2]:

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Под редакцией проф. А. П. Горкина. Пляж // География. Современная иллюстрированная энциклопедия. — М., 2006.
  2. 2,0 2,1 «Там, где всегда праздник стр.2 - 7Дней.ру» (ռուսերեն)։ 7Дней.ру։ Վերցված է 2017-11-28 
  3. «Cox's Bazar | Bangladesh»։ Encyclopedia Britannica (անգլերեն)։ Վերցված է 2017-11-28 

Արտաքին հղումներԽմբագրել