Իսահակ Շտեռն

(Վերահղված է Իսահակ Շտերնից)

Իսահակ Ստեռն (անգլ.՝ Stern) (հուլիսի 21, 1920(1920-07-21)[1][2][3][…], Կրեմենեց, Տերնոպոլի մարզ, ԽՍՀՄ[4] - սեպտեմբերի 22, 2001(2001-09-22)[1][2][3][…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4]), ամերիկացի ջութակահար։ 1921 թվականից ապրում է ԱՄՆ-ում։ 1930-1937 թվականներին սովորել է Սան Ֆրանցիսկոյի կոնսերվատորիայում Ն․ Բլինդերի, 1937 թվականին՝ Նյու Յորքում Լ․ Փերսինգերի մոտ։ 1937 թվականին ելույթ է ունեցել Նյու Յորքում, այնուհետև հյուրախաղերով հանդես եկել աշխարհի տարբեր երկրներում (ԽՍՀՍ-ում առաջին անգամ՝ 1956 թվականին)։

Իսահակ Շտեռն
Isaac Stern - 1980.JPG
Շտեռնը իր 60-րդ տարելիցին
Հիմնական տվյալներ
Բնօրինակ անունIsaac Stern
Ծնվել էհուլիսի 21, 1920(1920-07-21)[1][2][3][…]
Կրեմենեց, Տերնոպոլի մարզ, ԽՍՀՄ[4]
ԵրկիրFlag of the United States.svg ԱՄՆ[5]
Մահացել էսեպտեմբերի 22, 2001(2001-09-22)[1][2][3][…] (81 տարեկան)
Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4]
Ժանրերդասական երաժշտություն
Մասնագիտությունջութակահար, դիրիժոր և գրող
Գործիքներջութակ և Q88607662?
ԿրթությունՍան Ֆրանցիսկոյի երաժշտական կոնսերվատորիա (1931)
ԱնդամակցությունԱրվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
ԱմուսինՆորա Կեյ
ՊարգևներԼեոնի Սոնինգի մրցանակ, Վոլֆի մրցանակ արվեստի բնագավառում, Քենեդու անվան կենտրոնի պատվոգիր, Grammy Award for Best Instrumental Soloist(s) Performance (with orchestra)?, Grammy Award for Best Instrumental Soloist(s) Performance (with orchestra)?, Grammy Award for Best Instrumental Soloist(s) Performance (with orchestra)?, Grammy Award for Best Instrumental Soloist(s) Performance (with orchestra)?, Grammy Award for Best Chamber Music Performance?, Grammy Award for Best Chamber Music Performance?, Մշակույթի ազգային շքանշան, Ազատության նախագահական շքանշան, Polar Music Prize, Գրեմի կյանքի նվաճումների համար, Գրամոֆոն մրցանակ կյանքի նվաճումների համար, Կոնգրեսի գրադարանի կենդանի լեգենդ և Թագավորական ֆիլհարմոնիկ ակադեմիայի ոսկե մեդալ
Isaac Stern Վիքիպահեստում

Մասնակցում է եվրոպայի և ամերիկայի երաժիշտների փառատոներին։ 1950-ական թվականներից նվաճել է աշխարհի խոշորագույն ջութակահարներից մեկի համբավ։ Նրան բնորոշ են գեղարվեստական մեծ ընդհանրացումներ, մեկնաբանման պարզություն, երգեցիկ տոնի գեղեցկություն, անթերի վիրտուոզ վարպետություն։

ԿենսագրությունԽմբագրել

Իսահակ Շտերնը ծնվել է Ուկրաինայում, բայց նա մի քանի ամսական էր, երբ ընտանիքը տեղափոխվում է Սան Ֆրանցիսկո։ Նրա երաժշտական տաղանդը շուտ աչքի է ընկնում։ Իր առաջին դասերը առնում է մորից։ Այնուհետև սովորում է Սան Ֆրանցիսկոյի կոնսերվատորիայում՝ Լուի Փերսինգերի դասարանում։ Իր առաջին մենահամերգը նվագում է 16 տարեկան հասակում։

Իր ամբողջ կյանքի ընթացքում նա եղել է կամերային երաժշտության կատարող և հանդես է եկել տարբեր կատարողների հետ։ 1960-ական թվականներին Շտերնի ուժերով Նյու Յորքյան Քարնեջի Հոլը շարունակում է իր գործունեությունը և չի քանդվում, ինչպես այն նախաձեռնվել էր։ Այս առիթով էլ այս համերգասրահի ամենամեծ դահլիճը անվանվել է Իսահակ Շտերն։

Շտերնի շնորհիվ բազմաթիվ տաղանդավոր երաժիշտներ կարողացել են ասպարեզ դուրս գալ և սեփական կարիերա ունենալ։ Այդ երաժիշտներից են ջութակահարներ Իթցակ Պերլմանը, Պինկաս Ցուկերմանը, Շլոմո Մինցը, թավջութակահար Յո-Յո Ման և այլք։

Նա նաև ակտիվ երաժշտական գործունեություն է վարել իր հայրենիք Իսրայելում և բազմաթիվ բարեգործական ակցիաներ է կազմակերպել։

Բացի ջութակահար լինելուց Շտերնը զբաղվել է նաև դիրիժորությամբ։

ԳործիքներԽմբագրել

Շտերնը իր կյանքի ընթացքում նվագել է տարբեր գործիքներ։ Դրանք հիմնականում պատկանում են իտալական վարպետների ձեռքի աշխատանքին։ Նա նվագել է Գվարների ընտանիքի տարբեր ներկայացուցիչների բազմաթիվ գործիքներ։ Ունեցել է նաև Ստրադիվարիուսի ջութակներ։ Բայց իր ամենանախընտրելի գործիքը եղել է Գվարներիուս դել Ջեզուի "Իսայի Գվարներիուս" գործիքը, որը ժամանակին պատկանել է մեկ այլ փայլուն ջութակահարի՝ Օժեն Իսայիին։

Այսօր Շտերնի նվագած Գվարնաերիուսներից մեկը պատկանում է ֆրանսիացի ջութակահար Ռենո Կապյուսոնին։

ԿատարումներԽմբագրել

Իսահակ Շտերնը իր համերգային կատարումներից բացի թողել է նաև մի շարք ձայնագրություններ, այդ թվում՝ Յոհան Սեբաստիան Բախի, Լյուդվիգ վան Բեթհովենի, Ֆելիքս Մենդելսոնի, Յոհաննես Բրամսի բոլոր կոնցերտները։ Նա կատարում էր նաև մոդերն երաժշտություն և իր նվագացանկի մեջ է նաև ներառել Բելա Բարտոկի, Իգոր Ստրավինսկու, Սամուել Բարբերի, Լեոնարդ Բերնշթայնի կոնցերտները։

Շտերնը վեց անգամ արժանացել է ամերիկյան Գրեմմի մրցանակին։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Discogs — 2000.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Archivio Storico Ricordi — 1808.
  5. LIBRIS — 2012.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 121