Թեոդոր Թորոսևիչ

բժիշկ, դեղագործ, քիմիկոս, գյուտարար, հասարակական գործիչ

Թեոդոր Բոգդանի Թորոսևիչ (Թադևոս Ասատուրի Թորոսյան, սեպտեմբերի 6, 1789(1789-09-06) կամ սեպտեմբերի 7, 1789(1789-09-07)[1], Իվանո-Ֆրանկովսկ, Հաբսբուրգի միապետություն - մարտի 2, 1876(1876-03-02)[1], Լվով, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա), հայ բժիշկ, դեղագործ, քիմիկոս, գյուտարար, հասարակական գործիչ:

Թեոդոր Թորոսևիչ
Teodor Torosiewicz.gif
Ծնվել էսեպտեմբերի 6, 1789(1789-09-06) կամ սեպտեմբերի 7, 1789(1789-09-07)[1]
Իվանո-Ֆրանկովսկ, Հաբսբուրգի միապետություն
Մահացել էմարտի 2, 1876(1876-03-02)[1] (86 տարեկան)
Լվով, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա
ԳերեզմանԼիչակիվ գերեզմանատուն[2]
ՔաղաքացիությունFlag of the Habsburg Monarchy.svg Ավստրիական կայսրություն և Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg Ռեչ Պոսպոլիտա
Ազգությունհայ[3]
Մասնագիտությունքիմիկոս, բժիշկ, դեղագործ և հասարակական գործիչ
ԱնդամակցությունԿրթության բարեկամների Պոզնանի ընկերություն
Ալմա մատերՎիեննայի համալսարան
Teodor Torosiewicz Վիքիպահեստում

Բժիշկ, հասարակական գործիչ, բարերար Ժոզեֆուս Թորոսևիչի եղբայրը:

ԿենսագրությունԽմբագրել

Թեոդոր Թորոսևիչը ծնվել Է 1789 թվականին Ստանիսլավ (Իվանովո-Ֆրանկովսկ) քաղաքում: Սովորել է տեղի գիմնազիայում, 1812 թվականին ավարտել է Վիեննայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը: 1815 թվականից աշխատել է Լվովում, 1819 թվականին Լվովի Լիչակովսկու փողոցի թիվ 3 տանը բացել է քաղաքի N 9 դեղատունը (այժմ՝ Լվովի N 12 դեղատուն), քիմիական լաբորատորիա:

Պատրաստել է բուսական, կենդանական, և քիմիական ծագման տարբեր դեղեր: Ուսումնասիրել է ապակիների տարբեր հատկություններ և ստացել դեղասրվակների համար պիտանի կարմիր և դեղին ապակի[4]: 1836 թվականին աշխարհում առաջինն է ապացուցել, որ լաբորատոր նպատակներով արդյունավետ է շագանակագույն ապակի կիրառել:

Ուսումնասիրել է Տրուսկավեց, Նեմիրով, Դրոգոբիչ և այլ առողջավայրերի հանքային ջրերի բուժիչ հատկությունները, արդյունքներն ամփոփել «Գալիցիայի և Բուկովինայի թագավորությունների հանքային աղբյուրները» աշխատությունում: Տրուսկավեցում կատարել է «Ֆերդինանդ», «Մարիա» և «Նավթա» (այժմ՝ «Նավթուսյա») հանքային աղբյուրների ջրի քիմիական վերլուծությունը, շրջակայքում հայտնաբերել հանքամոմի հարուստ պաշար, որը նպաստել է Լեհաստանում օծանելիքի արդյունաբերության զարգացմանը:

Թեոդոր Թորոսևիչը մասնակցել է Լվովի հայկական համայնքի կյանքին, զբաղվել բարեգործությամբ. իր միջոցներով Լվովում բացել է հոգևոր դպրոց[5]:

Հեղինակ է բնագիտական, քիմիական բազմաթիվ գիտական հոդվածների և մենագրությունների, որոնցից ամենաարժեքավորը «Գալիցիայի թագավորության և Բուկովինայի հանքային աղբյուրներն ու դրանց ֆիզիկա-քիմիական բաղադրությունը» մենագրությունն է: Եղել է մի շարք գիտական ընկերությունների անդամ: Գիտական հայտնագործությունների համար արժանացել է բազմաթիվ պարգևների[6][7]:

ՄահԽմբագրել

Մահացել է 1876 թվականին Լվովում: Թաղված է Լիչակովյան գերեզմանատանը: Մահարձանին լեհերեն գրված է.

  Թեոդոր Թորոսևիչ, լվովյան դեղագործ: Փառք նրա հիշատակին:  


ՀիշատակԽմբագրել

  • Թեոդոր Թորոսևիչի կիսանդրին գտնվում է Լվովի բժշկական ինստիտուտի թանգարանում, դիմանկարը (նկարիչ Ա. Ռեյխման)՝ Լվովի պատմության թանգարանում
  • Թեոդոր Թորոսևիչի անունով է կոչվել Լվովի փողոցներից մեկը
  • Տրուսկավեցի քաղաքային զբոսայգու հանքային ջրերի ըմպելասրահի պատին 1977 թվականին փակցվել է Թեոդոր Թորոսևիչի բրոնզե հուշատախտակը

ԳրականությունԽմբագրել

  • С. Кравчикевич. Биография Теодора Торосевича, заслуженного Аптекаря и химика. Львов, 1875.
  • R. Rembieliński, B. Kuźnicka, Historia farmacji, PZWL, Warszawa 1987.

ԾանոթագրություններԽմբագրել