Եգիպտական քայլերգ (Յոհան Շտրաուս II)

Եգիպտական քայլերգ (գերմ.՝ Ägyptischer Marsch), Op. 335, հեղինակ՝ ավստրիացի կոմպոզիտոր Յոհան Շտրաուս (որդին): Գրվել է 1869 թվականին: Առաջին անգամ կատարվել է Ռուսաստանի Պավլովսկ քաղաքում նույն թվականի հուլիսին:

Picto infobox music.png
Եգիպտական քայլերգ
Տեսակերգ
Ժանրքայլերգ
ԿոմպոզիտորՅոհան Շտրաուս
Կատալոգի համար335

Ստեղծման պատմությունԽմբագրել

1869 թվականի նոյեմբերի 16-ին տեղի ունեցավ Սուեզի ջրանցքի պաշտոնական և հանդիսավոր բացումը: Ջրային այս ուղին իրար կապեց Միջերկրական ծովի Պորտ Սաիդ նավահանգիստը, որ գտնվում է Եգիպտոսի հյուսիսարևմուտքում, Կարմիր ծովի Սուեզ նավահանգստին, որը գտնվում է Եգիպտոսի հյուսիսարևելքում: Հաջորդ օրը տարբեր երկրներից վաթսունութ նավ սկսեցին նավարկել այդ ճանապարհով՝ չորս օրից ժամանելով Սուեզ: Այս ջրային արհեստական ուղու բացումը մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց ամբողջ աշխարհում: Այս կարևոր իրադարձությանը նվիրված գրվեցին տարբեր ստեղծագործություններ (ինչպես օրինակ իտալացի կոմպոզիտոր Ջուզեպպե Վերդիի Աիդա օպերան): Մի այդպիսի ստեղծագործություն էլ Վիեննայում գրեց ավստրիացի դերասան, բանասեր և լիբրետոների հեղինակ Անտոն Բիտները. այն կատակերգություն էր և կոչվում էր «Դեպի Եգիպտոս» ("Nach Ägypten"), որը ներկայացվեց Վիեննայի թատրոնում նույն տարվա դեկտեմբերի 26-ին: Եվ ահա, կոմպոզիտոր Յոհան Շտրաուս կրտսերը գրեց «Եգիպտական քայլերգ» ստեղծագործությունը՝ որպես երաժշտական ձևավորում նախավերջին տեսարանի համար, երբ շարային քայլով անցնում են եգիպտական զորքերը: Սակայն մինչ դեկտեմբերին կկայանար ներկայացումը, նույն տարվա հուլիսին Շտրաուսը համերգային ծրագրով ելույթ էր ունենալու Ռուսաստանի Պավլովսկ քաղաքի Վոքսհոլ (Waxhall) համերգասրահում: Նրա հետ առաջին անգամ բեմ էր բարձրանալու նաև եղբայրը՝ Յոզեֆը: Եվ ահա, Շտրաուսն այս ստեղծագործությունն ընդգրկում է ռուսական համերգաշրջանի մեջ, որտեղ էլ այն կատարվում է առաջին անգամ: Դրանից հետո «Եգիպտական քայլերգը» մեկ անգամ էլ հնչում է Պավել I ցարի պալատում: Իսկ վիեննացիները, ինչպես նախատեսված էր, այս զարմանահրաշ և աշխույժ երաժշտական պիեսը լսում են մի քանի ամիս անց՝ դեկտեմբերին, Անտոն Բիտների «Դեպի Եգիպտոս» կատակերգության ընթացքում:

Ստեղծագործության նկարագիրըԽմբագրել

Պիեսը սկսվում է հանդարտորեն՝ թմբուկի մեղմ հարվածներով և կարծես հեռվից հնչող փողային նվագարանների ձայնով, որոնք կատարում են եգիպտական նուրբ մեղեդի: Նրանց ի պատասխան մեղմորեն արձագանքում են լարային նվագարանները: Մեղեդին հետզհետե սկսում է զարգանալ, երբ հանկարծակի երեք շեշտված ու զորեղ ակկորդներ են պոռթկում՝ նվագախմբի ամբողջ կազմի կատարմամբ: Մեղեդին թողնում է զինվորական խրոխտ նվագախմբի տպավորություն: Հաջորդ հատվածում մեղեդին կրկնվում է նվագախմբի առավել ընդգրկուն կազմով, բայց այժմ՝ համեմված արաբական երաժշտական տարրերով: Դրանից հետո մեղեդին ստեղծում է մի այնպիսի տրամադրություն, ասես ունկնդիրը ներկա է արևոտ օրով կայացող խրոխտ զորահանդեսի: Հաջորդ հատվածում միանում է երգչախումբը՝ ձայնակցելով մեղեդուն: Այնուհետև կրկին հնչում է առաջին խրոխտ թեման, որից հետո ստեղծագործությունը մոտենում է ավարտին. հնչողությունը հետզհետե սկսում է մեղմանալ և թողնում է հեռացող նվագախմբի տպավորություն:

ԱղբյուրներԽմբագրել