Դևիդ Գեյլ (անգլ.՝ David Gale, դեկտեմբերի 13, 1921(1921-12-13)[1][2], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[1] - մարտի 7, 2008(2008-03-07)[3][1][2], Բերկլի, Ալամեդա շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ[4]), ամերիկացի մաթեմատիկոս և տնտեսագետ։ Կալիֆոռնիայի համալսարանի պրոֆեսոր, աշխատել է մաթեմատիկայի, տնտեսագիտության, արդյունաբերական ճարտարագիտության և գործողությունների հետազոտությունների բաժիններում։ Նա մեծ ներդրում է ունեցել մաթեմատիկական տնտեսագիտության, խաղերի տեսության և ուռուցիկ վերլուծության մեջ։

Դևիդ Գեյլ
Դիմանկար
Ծնվել էդեկտեմբերի 13, 1921(1921-12-13)[1][2]
ԾննդավայրՆյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[1]
Մահացել էմարտի 7, 2008(2008-03-07)[3][1][2] (86 տարեկան)
Մահվան վայրԲերկլի, Ալամեդա շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ[4]
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
ԿրթությունՓրինսթոնի համալսարան (1949)[1], Միչիգանի համալսարան (1947)[1] և Սուորթմոր քոլեջ (1943)[1]
ԵրկերGale–Ryser theorem?, Gale diagram?, Gale–Shapley algorithm?, Chomp? և Bridg-it?
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս և տնտեսագետ
ԱշխատավայրԲրաունի համալսարան[1], Կալիֆոռնիայի համալսարան, Բերքլի[1][5], Փրինսթոնի համալսարան[1] և ՌԱՆԴ ընկերություն[1]
Պարգևներ և
մրցանակներ
ԱնդամությունԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Տնտեսաչափական ընկերություն[7]
Commons-logo.svg David Gale Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ստացել է բակալավրի կոչում Սվարթմորի քոլեջից, իսկ 1947 թվականին Միչիգանի համալսարանից՝ մագիստրոսի կոչում։ Երկու տարի անց հաջողությամբ պաշտպանել է իր թեզը՝ Փրինսթոնի համալսարանի մաթեմատիկական փիլիսոփայության դոկտորի աստիճանի համար։ 1950-1965 թվականներին դասավանդել է Բրաունի համալսարանում, այնուհետև տեղափոխվել է Բերկլի Կալիֆոռնիայի համալսարան։ Ապրել է Բերկլում և Փարիզում։

Ամուսնացել է բանաստեղծուհի և ֆեմինիստ գրականագետ Սանդրա Գիլբերտի հետ։ Ունի երեք դուստր և երկու թոռ։

Գիտական գործունեությունԽմբագրել

Նա ապացուցել է մրցակցային հավասարակշռության առկայությունը։

Ստյուարտի հետ անցկացրել է անվերջ կրկնվող խաղերի ուսումնասիրությունը լիարժեք տեղեկություններով։ Այս աշխատանքը հիմնարար ներդրում է ունեցել մաթեմատիկական տրամաբանության մեջ։

Գեյլը հորինել է կամուրջը նետելու (bridg-it, որը նաև հայտնի է որպես «Գեյլի խաղ») և հարված (chomp) խաղերը։

Նա մեծ դեր է ունեցել գծային ծրագրավորման տեսության և գծային անհավասարությունների զարգացման գործում։ 1960-ականների նրա դասական դասագիրքը՝ The Theory of Linear Economic Models-ը այսօր շարունակում է մնալ այս ոլորտի ուղենիշը։

Գեյլի վերափոխումը նախագծային տարածքում գտնվող կետերի սահմանում է։ Այս հայեցակարգը կարևոր է մաթեմատիկական օպտիմիզացիայի, կոդավորման տեսության և հանրահաշվական երկրաչափության մեջ։

1962 թվականին Լլոյդ Շեփլիի հետ համագործակցելով՝ լուծում է տվել ամուսնությունների կարևոր խնդրին, ինչը հանգեցրել է էական փոփոխությունների այն բոլոր ոլորտներում, որտեղ կարևոր է համատեղելի կադրերի ընտրությունը։ Այսպիսով, ներկայումս այս լուծումը կիրառվում է Նյու Յորքի և Բոստոնի պետական դպրոցների համակարգում՝ դպրոցների միջև աշակերտների բաշխմամբ։ 2012 թվականին այս աշխատանքի համար Շեփլիին շնորհվել է տնտեսագիտության Նոբելյան մրցանակ[8]։

Գեյլը 1991 թվականից մինչև 1997 թվականըThe Mathematical Intelligencer-ում առաջնորդել է հետաքրքրաշարժ մաթեմատիկական սյունակը։ Այս սյունակները հետագայում կազմվել են Tracking the Automatic Ant գրքում։

2004 թվականին մշակել է MathSite ուսումնական կայքը։

Մրցանակներ և կոչումներԽմբագրել

  • Procter Fellow, Princeton University, 1948
  • Fulbright Research Fellowship, 1953-54
  • Guggenheim Fellow, 1962-63, 1981
  • Fellow, Econometric Society, 1965
  • Miller Professor, 1971-72
  • Fellow, Center for Advanced Study in Behavioral Sciences, 1975-76
  • Fellow, American Academy of Arts and Sciences, 1978
  • Lester Ford Prize, 1979-80
  • John von Neumann Theory Prize, 1980
  • Member, National Academy of Sciences, 1983
  • Pirelli Internetional Award Science Communication of Mathematics, 2007
  • Golden Goose Award, 2013[9]

ՀրապարակումներԽմբագրել

  • Infinite games with perfect information (with F.M. Stewart). Annals of Mathematics 28 (1953), pp. 245–266.
  • The law of supply and demand. Mathematica Scandinavica 3 (1955), pp. 33–44.
  • Neighboring vertices on a convex polyhedron, in «Linear Inequalities and Related Systems» (H.W. Kuhn and A.W. Tucker, eds.), Annals of Math. Studies 38, 255—263, Princeton Univ. Press, 1956.
  • The theory of linear economic models. McGraw-Hill, New York, 1960.
  • College admissions and the stability of marriage (with L.S. Shapley). American Mathematical Monthly 69 (1962), pp. 9–15.
  • A note on global instability of competitive equilibrium. Naval Research Logistics Quarterly 10 (1963), pp. 81–87.
  • The Jacobian matrix and global univalence of mappings (with H. Nikaido). Mathematische Annalen 2 (1965), pp. 81–93.
  • On optimal development in a multi-sector economy. The Review of Economic Studies 34 (1967), pp. 1–18.
  • Pure exchange equilibrium of dynamic economic models. Journal of Economic Theory 6 (1973), pp. 12–26.
  • A curious nim-type game. American Mathematical Monthly 81(1974), pp. 876–879.
  • The game of Hex and the Brouwer fixed-point theorem. American Mathematical Monthly 86(1979), pp. 818–827.
  • The strategy structure of two-sided matching markets (with G. Demange). Econometrica 53, no. 4 (1985), pp. 873–888.
  • Tracking the automatic ant. And other mathematical explorations. A collection of Mathematical Entertainments columns from The Mathematical Intelligencer. Springer-Verlag, New York, 1998, pp. xii + 241.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Սոլոմոն Գուգենհայմի թանգարան — 1937.
  3. 3,0 3,1 3,2 http://www.latimes.com/news/obituaries/la-me-gale23mar23,1,6208788.story
  4. 4,0 4,1 4,2 Freebase տվյալների վերբեռնումGoogle.
  5. https://math.berkeley.edu/people/faculty/david-gale
  6. Guggenheim Fellows database
  7. 7,0 7,1 https://www.econometricsociety.org/society/organization-and-governance/fellows/memoriam
  8. Roth, Alvin E. (March, 2008), «Deferred Acceptance Algorithms: History, Theory, Practice, and Open Questions Archived 2008-05-12 at the Wayback Machine.», International Journal of Game Theory, Special Issue in Honor of David Gale on his 85th birthday, 36: 537—569; doi:10.1007/s00182-008-0117-6.
  9. «Market Design»։ The Golden Goose Award։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-12-16-ին։ Վերցված է 2015-05-27 

Արտաքին հղումներԽմբագրել