Գյունտեր Վիլհելմ Գրասս (գերմ.՝ Günter Wilhelm Grass, հոկտեմբերի 16, 1927(1927-10-16)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][8][11][12][13][14], Գդանսկ, Ազատ քաղաք Դանցիգ - ապրիլի 13, 2015(2015-04-13)[15][2][4][6][7][8][9][10][8][11][12], Լյուբեկ, Գերմանիա[15]), գերմանացի գրող, քանդակագործ, նկարիչ։ 1999 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։

Գյունտեր Գրաս
գերմ.՝ Günter Grass
Günter Grass auf dem Blauen Sofa.jpg
Ծննդյան անունգերմ.՝ Günter Wilhelm Grass
Ծնվել էհոկտեմբերի 16, 1927(1927-10-16)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][8][11][12][13][14]
ԾննդավայրԳդանսկ, Ազատ քաղաք Դանցիգ
Վախճանվել էապրիլի 13, 2015(2015-04-13)[15][2][4][6][7][8][9][10][8][11][12] (87 տարեկանում)
Վախճանի վայրԼյուբեկ, Գերմանիա[15]
ԳերեզմանChurch in Behlendorf
Մասնագիտություներգերի հեղինակ, սցենարիստ, բանաստեղծ, քանդակագործ, վիպասան, դրամատուրգ, ակնարկագիր, ինքնակենսագիր, նկարիչ, գծանկարիչ, altar server, նկարազարդող, գրող և նկարիչ-փորագրող
Լեզուգերմաներեն[16]
ԱզգությունKashubians?
ՔաղաքացիությունԳերմանական ռայխ
Ազատ քաղաք Դանցիգ[17]
Flag of Germany.svg Գերմանիա[18]
ԿրթությունԴյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիա, Բեռլինի գեղարվեստի համալսարան և Pestalozzischule?[19]
Ուշագրավ աշխատանքներԹիթեղյա թմբուկը, Կատուներ-մկներ, Շան տարիներ, Crabwalk?, What Must Be Said?, The Rat?, Letzte Tänze? և The Call of the Toad?
ԱնդամակցությունԳերմանիայի ՊԵՆ-կենտրոն, Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա, Թագավորական գրական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Խումբ 47
ԿուսակցությունԳերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
ՊարգևներԳրականության Նոբելյան մրցանակ[20][21] Գեորգ Բյուխների մրցանակ Հերման Քեստեն մրցանակ Աստուրիայի արքայազնի պարգև Հանս Ֆալադայի մրցանակ Սամուիլ Բոգումիլ Լինդեի մրցանակ Fontane-Preis? Ernst-Toller-Preis? Բավարիայի գեղարվեստի ակադեմիայի գրական մրցանակ Բերլինի Ազատ համալսարանի պատվավոր դոկտոր Հարվարդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Գդանսկի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Կարլ ֆոն Օսսիետցկի շքանշան Fontane-Preis? Thomas-Mann-Preis? Պատվավոր դոկտոր Ադամ Միցկևիչի անվան համալսարանի պատվավոր դոկտոր Q96622244? honorary citizen of Gdańsk? Գերմանացի գրաքննադատների մրցանակ Թեոդոր Հոյսի մրցանակ[22] Թագավորական գրական միության անդամ տարվա ծխող[23] և Q96152270?[24]
ԱմուսինAnna Schwarz?[25] և Ute Grass?
ԶավակներՀելենե Գրաս
Günter Grass (signature).jpg
Günter Grass Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Գրասը ծնվել է Դանզիգ քաղաքում (այժմ Գդանսկ, Լեհաստան) 1927 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ 1945 թ. մայիսին գերմանական Էսէս-ում ծառայությունից հետո, Ամերիկյան զորքերի կողմից վերցվում է գերի և ազատ է արձակվում 1946 թվականին։ Կատարելագործվելով որպես քարտաշ և քանդակագործ, նա սկսում է գրել 1950 թվականին։ Իր արձակ ստեղծագործություններում նա հաճախ է անդրադառնում իր մանկությանը Դանզիգում։

ՍտեղծագործությունԽմբագրել

Գրասը առավել հայտնի է իր առաջին «Թիթեղյա թմբուկը» վեպով։ Նացիստների շարքում իր ծառայությունների մասին Գրասը պատմել է շատ ավելի ուշ՝ «Հիշողության լամպ» գրքում, որը հրատարակվել է 2006-ին։ Իսկ նրա առաջին ստեղծագործությունը՝ «Թիթեղյա թմբուկը», վեպը լույս է տեսել 1959-ին։ Հենց «Թիթեղյա թմբուկը»-ն էլ շատ գրականագետներ համարում են մոգական ռեալիզմի մեկնակետը։ Այս վեպին հաջորդել են Գրասի «Կատուներ-մկներ» (1991) և «Շան տարիներ» (1963) վեպերը, իսկ այս վեպերը միասին կազմել են հայտնի Դանցիգյան եռագրությունը, որի համար էլ Գրասը 1999-ին գրականության բնագավառում ստացել է Նոբելյան մրցանակ։ Նրա վերջին վեպը հեքիաթագիրներ Գրիմ եղբայրների մասին, լույս է տեսել 2010-ին։ Կյանքի վերջին շրջանում նա գրեց մի քաղաքական բանաստեղծություն, որով կոչ էր անում զարգացած երկրներին վերահսկել Իսրայելի ատոմային ծրագիրը։ Այս սուր քննադատությունից հետո «4 ծովերի երկիր»-ը համաշխարհային հռչակ վայելող գրողին ճանաչել է «պերսոնա նոն գրատա»՝ անցանկալի անձ։

Գյունթեր Գրասը զբաղվել է նաև փորագրությամբ ու քանդակագործությամբ։ Մահացել է 2015 թվականի ապրիլի 13-ին, Լյուբեկ քաղաքի հիվանդանոցում, 87 տարեկանում։

ՄատենագիտությունԽմբագրել

  • Դանցիգյան եռագրություն
    • 1959 - «Թիթեղյա թմբուկ» (Die Blechtrommel)
    • 1961 - «Կատու և մուկ» (Katz und Maus)
    • 1963 - «Շան տարիներ» (Hundejahre)
  • 1969 - «» (Örtlich betäubt)
  • 1972 - «» (Aus dem Tagebuch einer Schnecke)
  • 1977 - «» (Der Butt)
  • 1979 - «» (Das Treffen in Telgte)
  • 1980 - «» (Kopfgeburten)
  • 1986 - «» (Die Rättin)
  • 1992 - «» (Unkenrufe)
  • 1999 - «» (Mein Jahrhundert)
  • 2002 - «» (Im Krebsgang)
  • 2006 - «» (Beim Häuten der Zwiebel)
  • 2008 - «» (Die Box)
  • 2009 - «» (Unterwegs von Deutschland nach Deutschland. Tagebuch 1990)
  • 2010 - «» (Grimms Wörter)

Գ. Գրասը հայերենԽմբագրել

  • Թիթեղյա թմբուկը (վեպ), Երևան, Անտարես, 2015, թարգմանությունը գերմաներենից՝ Կարլեն Մատինյանի։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Грасс Гюнтер // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  3. 3,0 3,1 Günter Grass
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 SNAC — 2010.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Discogs — 2000.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 8,8 8,9 NooSFere — 1999.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 filmportal.de — 2005.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  13. 13,0 13,1 Delarge J. Le DelargeParis: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6
  14. 14,0 14,1 Vegetti Catalog of Fantastic Literature
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 http://www.bbc.com/news/world-europe-32285705
  16. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  17. 105 // Վերսալյան պայմանագիր
  18. Museum of Modern Art online collection
  19. https://www.gedanopedia.pl/?title=SZKO%C5%81A_IM._PESTALOZZIEGO
  20. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1999/
  21. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  22. https://www.theodor-heuss-stiftung.de/das-archiv/
  23. https://web.archive.org/web/20160305025601/http://www.pfeiferauchen.de/specials/pfeifenraucher-des-jahres/
  24. https://hans-christian-andersen-priskomite.dk/prismodtager/
  25. https://www.lehrer.uni-karlsruhe.de/~za874/homepage/grass.htm

Արտաքին հղումներԽմբագրել