Գյունտեր Վիլհելմ Գրասս (գերմ.՝ Günter Wilhelm Grass, հոկտեմբերի 16, 1927(1927-10-16)[1][2][3][…], Գդանսկ, Ազատ քաղաք Դանցիգ - ապրիլի 13, 2015(2015-04-13)[4][2][5][…], Լյուբեկ, Գերմանիա[4]), գերմանացի գրող, քանդակագործ, նկարիչ։ 1999 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։

Գյունտեր Գրաս
գերմ.՝ Günter Grass
Günter Grass auf dem Blauen Sofa.jpg
Ծննդյան անունգերմ.՝ Günter Wilhelm Grass
Ծնվել էհոկտեմբերի 16, 1927(1927-10-16)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԳդանսկ, Ազատ քաղաք Դանցիգ
Վախճանվել էապրիլի 13, 2015(2015-04-13)[4][2][5][…] (87 տարեկան)
Վախճանի վայրԼյուբեկ, Գերմանիա[4]
ԳերեզմանChurch in Behlendorf
Մասնագիտություներգերի հեղինակ, սցենարիստ, բանաստեղծ, քանդակագործ, վիպասան, դրամատուրգ, ակնարկագիր, ինքնակենսագիր, նկարիչ, գծանկարիչ, altar server, նկարազարդող, գրող, նկարիչ-փորագրող և լուսանկարիչ
Լեզուգերմաներեն[6]
ԱզգությունKashubians?
ՔաղաքացիությունFlag of Germany (1935–1945).svg Գերմանական ռայխ, Flag of the Free City of Danzig.svg Ազատ քաղաք Դանցիգ[7] և Flag of Germany.svg Գերմանիա[8]
ԿրթությունԴյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիա (1952), Բեռլինի գեղարվեստի համալսարան (1956) և Pestalozzischule?[9]
Ուշագրավ աշխատանքներԹիթեղյա թմբուկը, Կատուներ-մկներ, Շան տարիներ, Crabwalk?, What Must Be Said?, The Rat?, Letzte Tänze? և The Call of the Toad?
ԱնդամակցությունԳերմանիայի ՊԵՆ-կենտրոն, Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա, Թագավորական գրական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Խումբ 47
ԿուսակցությունԳերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն (1992)
ՊարգևներԳրականության Նոբելյան մրցանակ[10][11] Գեորգ Բյուխների մրցանակ Հերման Քեստեն մրցանակ Աստուրիայի արքայազնի պարգև Հանս Ֆալադայի մրցանակ Սամուիլ Բոգումիլ Լինդեի մրցանակ Fontane-Preis? Ernst-Toller-Preis? Բավարիայի գեղարվեստի ակադեմիայի գրական մրցանակ Բերլինի Ազատ համալսարանի պատվավոր դոկտոր Հարվարդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Գդանսկի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Կարլ ֆոն Օսսիետցկի շքանշան Fontane-Preis? Thomas-Mann-Preis? Պատվավոր դոկտոր Ադամ Միցկևիչի անվան համալսարանի պատվավոր դոկտոր Q96622244? honorary citizen of Gdańsk? Գերմանացի գրաքննադատների մրցանակ Թեոդոր Հոյսի մրցանակ[12] Թագավորական գրական միության անդամ տարվա ծխող[13] և Q96152270?[14]
ԱմուսինAnna Schwarz?[15] և Ute Grass?
ԶավակներՀելենե Գրաս
Günter Grass (signature).jpg
Günter Grass Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Գրասը ծնվել է Դանզիգ քաղաքում (այժմ Գդանսկ, Լեհաստան) 1927 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ 1945 թ. մայիսին գերմանական Էսէս-ում ծառայությունից հետո, Ամերիկյան զորքերի կողմից վերցվում է գերի և ազատ է արձակվում 1946 թվականին։ Կատարելագործվելով որպես քարտաշ և քանդակագործ, նա սկսում է գրել 1950 թվականին։ Իր արձակ ստեղծագործություններում նա հաճախ է անդրադառնում իր մանկությանը Դանզիգում։

ՍտեղծագործությունԽմբագրել

Գրասը առավել հայտնի է իր առաջին «Թիթեղյա թմբուկը» վեպով։ Նացիստների շարքում իր ծառայությունների մասին Գրասը պատմել է շատ ավելի ուշ՝ «Հիշողության լամպ» գրքում, որը հրատարակվել է 2006-ին։ Իսկ նրա առաջին ստեղծագործությունը՝ «Թիթեղյա թմբուկը», վեպը լույս է տեսել 1959-ին։ Հենց «Թիթեղյա թմբուկը»-ն էլ շատ գրականագետներ համարում են մոգական ռեալիզմի մեկնակետը։ Այս վեպին հաջորդել են Գրասի «Կատուներ-մկներ» (1991) և «Շան տարիներ» (1963) վեպերը, իսկ այս վեպերը միասին կազմել են հայտնի Դանցիգյան եռագրությունը, որի համար էլ Գրասը 1999-ին գրականության բնագավառում ստացել է Նոբելյան մրցանակ։ Նրա վերջին վեպը հեքիաթագիրներ Գրիմ եղբայրների մասին, լույս է տեսել 2010-ին։ Կյանքի վերջին շրջանում նա գրեց մի քաղաքական բանաստեղծություն, որով կոչ էր անում զարգացած երկրներին վերահսկել Իսրայելի ատոմային ծրագիրը։ Այս սուր քննադատությունից հետո «4 ծովերի երկիր»-ը համաշխարհային հռչակ վայելող գրողին ճանաչել է «պերսոնա նոն գրատա»՝ անցանկալի անձ։

Գյունթեր Գրասը զբաղվել է նաև փորագրությամբ ու քանդակագործությամբ։ Մահացել է 2015 թվականի ապրիլի 13-ին, Լյուբեկ քաղաքի հիվանդանոցում, 87 տարեկանում։

ՄատենագիտությունԽմբագրել

  • Դանցիգյան եռագրություն
    • 1959 - «Թիթեղյա թմբուկ» (Die Blechtrommel)
    • 1961 - «Կատու և մուկ» (Katz und Maus)
    • 1963 - «Շան տարիներ» (Hundejahre)
  • 1969 - «» (Örtlich betäubt)
  • 1972 - «» (Aus dem Tagebuch einer Schnecke)
  • 1977 - «» (Der Butt)
  • 1979 - «» (Das Treffen in Telgte)
  • 1980 - «» (Kopfgeburten)
  • 1986 - «» (Die Rättin)
  • 1992 - «» (Unkenrufe)
  • 1999 - «» (Mein Jahrhundert)
  • 2002 - «» (Im Krebsgang)
  • 2006 - «» (Beim Häuten der Zwiebel)
  • 2008 - «» (Die Box)
  • 2009 - «» (Unterwegs von Deutschland nach Deutschland. Tagebuch 1990)
  • 2010 - «» (Grimms Wörter)

Գ. Գրասը հայերենԽմբագրել

  • Թիթեղյա թմբուկը (վեպ), Երևան, Անտարես, 2015, թարգմանությունը գերմաներենից՝ Կարլեն Մատինյանի։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել