Այնո Ակտե (ֆին.՝ Aino Ackté, Achte, ապրիլի 24, 1876(1876-04-24)[1], Հելսինկի, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 8, 1944(1944-08-08)[2], Nummela, Vihti), ֆինն երգչուհի (սոպրանո

Այնո Ակտե
Aino Ackté.png
Ծնվել էապրիլի 24, 1876(1876-04-24)[1]
Հելսինկի, Ռուսական կայսրություն
ԵրկիրFlag of Finland.svg Ֆինլանդիա
Մահացել էօգոստոսի 8, 1944(1944-08-08)[2] (68 տարեկան)
Nummela, Vihti
Ժանրերդասական երաժշտություն
Մասնագիտություներգչուհի, օպերային երգչուհի և լիբրետիստ
Երգչաձայնսոպրանո[3]
Գործիքներվոկալ
ԼեյբլFonotipia Records
ԿրթությունՓարիզի կոնսերվատորիա (անհայտ)[3]
ԱմուսինHeikki Renvall? և Bruno Jalander?
ՊարգևներFinnish Music Hall of Fame?
Aino Ackté Վիքիպահեստում

Դարձել է համաշխարհային ճանաչման արժանացած ֆինն առաջին օպերային երգչուհին Ալմա Ֆոստրյոմից հետո և ոլորտի պիոներն իր հայրենիքում[4][5][6][7][8]։

ԿենսագրությունԽմբագրել

Այնո Ակտեն ծնվել է 1876 թվականի ապրիլի 24-ին Հելսինկիում՝ դիրիժոր և կոմպոզիտոր Լրենց Ակտեի և երգչուհի (մեցցո-սոպրանո) Էմմի Ակտեի (օրիորդական ազգանունը՝ Շտրեմեր) ընտանիքում[9]։ Սկզբնապես նա երգեցողություն սովորել է մոր հետ, 1894 թվականից՝ Փարիզի կոնսերվատորիայում։

Նորամուտը նշել է 1897 թվականին Փարիզի Գրանդ օպերայում։ «Ֆաուստում»[10] նրա ելույթը հաջող է եղել, և նա վեցամյա պայմանագիր է կնքել Փարիզում։

Ավելի ուշ ելույթ է ունեցել Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն օպերայում և Լոնդոնի Քովենթ գարդեն թատրոնում։ Երգչի միջազգային կարիերան տևել է մինչև 1913 թվականը, իսկ 1920 թվականին Ֆինլանդիայում կայացել է հրաժեշտի ելույթը։

1911 թվականին Այնո Ակտեն դարձել է Հելսինկիի օպերայի թատրոնի հիմնադիրներից մեկը (1956 թվականից՝ Ֆինլանդիայի ազգային օպերա), իսկ 1938-1939 թվականներին եղել է նրա տնօրենը[11]։ 1912 թվականին նա կազմակերպել է միջազգային օպերային փառատոն Սավոնլինայում։

ԸնտանիքԽմբագրել

  • Առաջին ամուսինը (1901-1917 թվականներ)՝ փաստաբան Հեյկի Ռենվալ, 1901 ծնվել է նրանց դուստրը՝ Գլորին, որը պաշտոնապես ստացել էԱկտե-Ռենվալ ազգանունը[12], իսկ 1908 թվականին՝ նրանց որդին (հետագայում՝ բժիշկ)[5][13]։ Ամուսնությունը լուծարվել է։
  • Երկրորդ ամուսնություն (1919 թվականից) – Բրունո Յալանդեր, Ֆինլանդիայի պաշտպանության նախարար։

Հետաքրքիր փաստերԽմբագրել

  • Այնո Ակտեի անունն է կրում Ֆինլանդիայի մայրաքաղաքի փողոցներից մեկը։
  • Ներկայումս նրա վիլլայում անցկացվում են մշակութային միջոցառումներ և հանդիպումներ։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Kansallisbiografia (фин.) / M. KlingeSuomalaisen Kirjallisuuden Seura, Suomen Historiallinen Seura. — ISSN 1799-4349
  2. 2,0 2,1 2,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 Who's Who in Music: A Biographical Record of Contemporary Musicians — 2 — London, NYC: 1915. — P. 1.
  4. Macchi Giuliano (1997)։ Musicus discologus: musiche e scritti per il 70. anno di Carlo Marinelli։ Monteleone։ էջեր 219–228։ ISBN 978-88-8027-029-4։ Վերցված է 10 October 2010 
  5. 5,0 5,1 Suhonen Pekka (29 July 2016)։ «Ackté, Aino (1876 - 1944)»։ Kansallisbiografia։ Վերցված է 25 June 2020 
  6. Lehtonen Tiina-Maija (23 April 2019)։ «Oopperalaulaja Aino Ackté oli kiihkeä kuin Salome – Musiikin syntymäpäiväkalenteri»։ Yle։ Վերցված է 25 June 2020 
  7. Kolsi Eeva-Kaarina (4 September 2016)։ «Aino Ackté oli Suomen diivojen diiva – onnistui melkein säilyttämään siveän maineensa»։ Ilta-Sanomat։ Վերցված է 25 June 2020 
  8. Manninen Antti (28 August 2005)։ «Aino Ackté oli 1900-luvun alussa kansainvälinen oopperadiiva»։ Helsingin Sanomat։ Վերցված է 25 June 2020 
  9. Estlander Bernhard (1919)։ Elva årtionden ur Finlands historia ... (Swedish)։ Söderström & c:o։ էջ 251։ Վերցված է 10 October 2010 
  10. Knaus Gabriella Hanke (1999)։ Richard Strauss, Ernst von Schuch: ein Briefwechsel (German)։ Henschel։ էջ 121։ ISBN 978-3-89487-329-5։ Վերցված է 10 October 2010 
  11. Karl-Josef Kutsch, Leo Riemens (1975)։ Unvergängliche Stimmen (German)։ Francke։ էջ 10։ ISBN 978-3-7720-1145-0։ Վերցված է 10 October 2010 
  12. Ekberg Henrik, Rehnström Vivi-Ann (1983)։ Uppslagsverket Finland (Swedish)։ Schildt։ էջ 232։ ISBN 978-951-50-0296-9։ Վերցված է 10 October 2010 
  13. Ekberg Henrik, Rehnström Vivi-Ann (1983)։ Uppslagsverket Finland 2 K-R (Swedish)։ Schildt։ էջ 618։ ISBN 978-951-50-0296-9։ Վերցված է 10 October 2010 

ԳրականությունԽմբագրել

  • Glory Leppänen: Arkkipiispan perhe ja Aino Ackté, 1966.
  • Outi Pakkanen: Aino Ackté. Pariisin primadonna, 1988 ISBN 951-0-14891-1.
  • Pekka Suhonen: Rooli ja kohtalo, 1996 ISBN 951-1-14431-6.
  • Pentti Savolainen ja Matti Vainio (toimittaneet): Aino Ackté. Elämänkaari kirjeiden valossa, 2002 ISBN 951-0-26381-8.

Արտաքին հղումներԽմբագրել