Աղա Մոհամմադ խան Ղաջար

Աղա Մոհամմադ խան Ղաջար (1742[1][2], Դամղան, Սեմնան, Իրան - հունիսի 17, 1797(1797-06-17)[3][2], Շուշի, Ղարաբաղի խանություն), Իրանի շահ 1796 թվականից, Ղաջարիների դինաստիայի և Ղաջարական Պարսկաստանի (1796-1925) հիմնադիրը։

Աղա Մոհամմադ խան Ղաջար
آقامحمدخان قاجار
MohammadKhanQajari.jpg
 
Մասնագիտություն՝ կառավարիչ և ստրկատեր
Դավանանք շիա իսլամ
Ծննդյան օր 1742[1][2]
Ծննդավայր Դամղան, Սեմնան, Իրան
Վախճանի օր հունիսի 17, 1797(1797-06-17)[3][2]
Վախճանի վայր Շուշի, Ղարաբաղի խանություն
Գերեզման Նաջաֆ և Մաշհադ
Թաղված Նաջաֆ և Մաշհադ
Դինաստիա Ղաջարիների դինաստիա
Քաղաքացիություն Իրան
Հայր Մոհամմադ Հասան խան
 
Ինքնագիր Mohammad Khan stamp.jpg

1780-ական թվականներին գլխավորել է իշխանության համար Ղաջարների պայքարը, որը 1794 թվականին ավարտվեց իր հաղթանակով։ Պարսկական գերիշխանությունը Հարավային Կովկասում վերահաստատելու նպատակով 1795 թվականին արշավեց Ղարաբաղ, Երևան և Շիրվան։ 30 օրվա պաշարումից հետո գրավեց Երևանը։

Անհաջողություն կրելով Շուշիի բերդի մոտ՝ Աղա-Մահմեդն արշավել է Վրաստան։ Սեպտեմբերին գրավեց Թիֆլիսը, կողոպտեց քաղաքն ու գերեվարեց հազարավոր բնակիչների (նվաճողների վայրագությանը զոհ գնաց Սայաթ Նովան)։ Վերադառնալով Վրաստանից՝ թագադրվեց շահ։ 1797 թվականին երկրորդ անգամ անցավ Արաքս գետը, մտավ Սյունիք, գրավեց Շուշիի բերդը։ Աղա Մոհամմադ խան Ղաջարի բռնություններն ու դաժանությունները նրա դեմ հանեցին նույնիսկ մոտիկ և հավատարիմ մարդկանց, որոնց ձեռքով էլ 1797 թվականին հունիսի 17-ին սպանվեց Շուշիում։ Թաղված է Մաշհադում։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։