Քրիստոֆեր Հանսթեն (նորվ.՝ Christopher Hansteen, սեպտեմբերի 26, 1784(1784-09-26)[1], Քրիստիանիա, Նորվեգիա - ապրիլի 11, 1873(1873-04-11)[2][3], Քրիստիանիա, Նորվեգիա), նորվեգացի աստղագետ, ֆիզիկոս և գեոֆիզիկ[5], Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ (1830

Քրիստոֆեր Հանսթեն
Aasta Hansteen - Professor Christopher Hansteen - Nasjonalmuseet - NG.M.00288.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 26, 1784(1784-09-26)[1]
Քրիստիանիա, Նորվեգիա
Մահացել էապրիլի 11, 1873(1873-04-11)[2][3] (88 տարեկան)
Քրիստիանիա, Նորվեգիա
ԳերեզմանOld Aker Cemetery
ՔաղաքացիությունFlag of Norway.svg Նորվեգիա
Մասնագիտությունֆիզիկոս, աստղագետ և համալսարանի դասախոս
Հաստատություն(ներ)Օսլոյի համալսարան
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Նորվեգիայի գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Գիտության և գրականության նորվեգական թագավորական հասարակություն, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Գյոթեբորգի գիտությունների և գրականության թագավորական ակադեմիա, Շվեդիայի ռազմագիտության թագավորական ակադեմիա և Բավարիական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԿոպենհագենի համալսարան[4]
Գիտական ղեկավարՀանս Քրիստիան Էրստեդ
Հայտնի աշակերտներBernt Michael Holmboe?[4]
ՊարգևներԱրվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Սուրբ Օլավի միաբանության մեծ խաչի ասպետ Բևեռային աստղի շքանշանի Մեծ խաչի կոմանդոր Դանեբրոգի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
Երեխա(ներ)Աասթա Հանսթեեն
Christopher Hansteen Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ավարտել է Կոպենհագենի համալսարանը, որտեղ սկզբում սովորում էր իրավաբանություն, սակայն ավելի ուշ տարվում է մաթեմատիկայով և ֆիզիկայով։

Ուսումնասիրել է երկրագնդի ձգողականությունը, հայտնագործել է Երկրի մագնիսական դաշտի հորիզոնական լարվածությունը կազմող օրական փոփոխականները։

Հետազոտությունների ընթացքում մագնիսաչափական չափումներ է անցկացրել Նորվեգիայում և Ֆինլանդիայում, իսկ 1828—1830 թվականներին Գ. Ա. Էրմանի հետ ճանապարհորդություն է կատարել Արևմտյան Սիբիրում, որտեղ հաշվարկել էր գտնել Երկրի երկրորդ մագնիսական բևեռը։ Գիտական հեռարշավի արդյունքները հրապարակվում են 1854 թվականին, իսկ գլխավոր աշխատությունը լույս է տեսնում 1863 թվականին։ Ռուսաստանից վերադառնալուց անմիջապես հետո 1833 թվականին Քրիստիանայում կառուցում է աստղագիտական դիտարան, իսկ 1838 թվականին՝ մագնիսական, իսկ Հանսթենը լինում է երկուսի տնօրենն էլ[6]։

1835-38 թվականներին լույս է ընծայում երկրաչափության և մեխանիկայի դասագրքեր[7]։ Տարբեր գիտական ամսագրերում հրատարակել է աշխատանքներ։

1861 թվականից այլևս ակտիվ գործունենություն չի ծավալել[6]։

ՊարգևներԽմբագրել

  • Կոմանդոր (1847), Սուրբ Օլավի միաբանության մեծ խաչի ասպետ (1855)
  • Դանեբրոգ միաբանության մեծ խաչի ասպետ,
  • Բևեռային աստղի միաբանության մեծ խաչի ասպետ։

Նրա պատվին են անվանակոչված Լուսնի վրա խառնարան և Օսլոյի համալսարանի Բլինդերն տարածքում փողոց։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Store norske leksikon(նորվ.) — 1978.
  2. 2,0 2,1 2,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #116461357 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. 3,0 3,1 3,2 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  5.   Chisholm Hugh, ed. (1911)։ «Hansteen, Christopher»։ Encyclopædia Britannica (11th ed.)։ Cambridge University Press 
  6. 6,0 6,1 Stubhaug Arild (2001)։ «Christopher Hansteen»։ in Helle, Knut։ Norsk biografisk leksikon (Norwegian) 4։ Oslo: Kunnskapsforlaget։ Վերցված է մարտի 22, 2009 
  7. Stubhaug Arild (մայիսի 25, 2004)։ «Den inspirerende læreren»։ Forskning.no (Norwegian)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007-09-29-ին։ Վերցված է մարտի 22, 2009 

ԳրականությունԽմբագրել

  • Колчинский И.Г.,Корсунь А.А.,Родригес М.Г. Астрономы.Биографический справочник. — Киев: Наукова думка, 1977.

Արտաքին հղումներԽմբագրել