Ջեյմս Մեթյու Բարրի

Ջեյմս Մեթյու Բարրի (անգլ.՝ James Matthew Barrie, մայիսի 9, 1860(1860-05-09)[1][2][3][4][5][6][6][6][7][8][9][10][11][10][12][13], Կիռիմյուր, Kirriemuir, Angus, Անգուս, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[1] - հունիսի 19, 1937(1937-06-19)[1][14][15][2][3][4][5][6][6][6][7][8][10][10][12][13], Մարլիբոն, Վեստմինստեր, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), շոտլանդացի արձակագիր, դրամատուրգ, լրագրող։ «Փիթր Փեն» հայտնի հեքիաթի հեղինակը։

Ջեյմս Մեթյու Բարրի
James Matthew Barrie00.jpg
Ծննդյան անունբրիտանական անգլերեն՝ James Matthew Barrie
Ծնվել էմայիսի 9, 1860(1860-05-09)[1][2][3][4][5][6][6][6][7][8][9][10][11][10][12][13]
ԾննդավայրԿիռիմյուր, Kirriemuir, Angus, Անգուս, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[1]
Վախճանվել էհունիսի 19, 1937(1937-06-19)[1][14][15][2][3][4][5][6][6][6][7][8][10][10][12][13] (77 տարեկանում)
Վախճանի վայրՄարլիբոն, Վեստմինստեր, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն
Մասնագիտությունգրող, վիպասան, դրամատուրգ, լրագրող, մանկագիր, լիբրետիստ և սցենարիստ
Լեզուանգլերեն[2]
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն[8]
Flag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
ԿրթությունԷդինբուրգի համալսարան
Ուշագրավ աշխատանքներՓոքր սպիտակ թռչուն, Փիթրը և Վենդին, Փոքրիկ ծառայող, Սքանչելի Քրայթոն և The Old Lady Shows Her Medal?[16]
ԱշխատավայրՍենթ Էնդրյու համալսարան
ՊարգևներՎաստակի շքանշան
ԱմուսինՄերի Էնսել
ԶավակներJane Elizabeth Barrie?[17]
JM Barrie Signature.svg
Կայքjmbarrie.co.uk
James Barrie Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Սովորել է Դամֆրիսի ակադեմիայում, ապա՝ Էդինբուրգի համալսարանում, որն ավարտելուց հետո աշխատել է «Նոթինգեմ Ջորնըլ» թերթի խմբագրությունում։ Գրական գործունեությունը սկսել է 1885-ին։ 1889-ին հրատարակել է վիպակների շարք՝ նվիրված գյուղական կյանքին («Auld Licht Idylls») և «Երբ մարդը մենակ է» (When a Man's Single (1888) վեպը, որը ներկայացնում է լրագրողի կյանքը։ Այնուհետև գրել է մի անհաջող մելոդրամա՝ «Ավելի լավ է մեռնել» (Better Dead, 1888), սիրա-հոգեբանական վեպեր՝ «Փոքրիկ ծառայողը» (The Little Minister, 1891), «Սենտիմենտալ Թոմին» (Sentimental Tommy, 1896), վերջինի շարունակությունը՝«Թոմի և Գրիզել» (Tommy and Grizel, 1900), մոր մասին «Մարգրեթ Օգիլվի» (Margaret Ogilvy, 1896) վեպը։

Անձնական կյանքԽմբագրել

1894-ին Բարրին ամուսնանում է երիտասարդ դերասանուհի Մերի Էնսելի հետ, որը խաղացել է նրա պիեսներից մեկում։ Ամուսնալուծվել են 1909-ին։ Նրանք երեխաներ չեն ունենում։ Սիլվիա և Արթուր Դեվիսների մահվանից հետո Բարրի դառնում է նրանց հինգ տղաների խնամակալը։ Մահացել է՝ չթողնելով անմիջական ժառանգներ։

ՊարգևներԽմբագրել

Բարրին արժանացել է բազմաթիվ պարգևների. 1913-ին արժանացել է բարոնեթի տիտղոսի, 1922-ին «Վաստակի համար» շքանշանի։ 1919-22-ին եղել է Սենտ-Էնդրյուսի համալսարանի ռեկտոր, 1930-1937-ին Էդինբուրգի համալսարանի կանցլեր։ 1928-ից եղել է «Գրական ընկերության» նախագահը։

ԿինոԽմբագրել

2004 թվականին Մարկ Ֆորսթերը նկարահանել է Բարրիի կյանքի մասին «Կախարդական երկիր» ֆիլմը, որտեղ Բարրիի կերպարը մարմնավորում է Ջոնի Դեփը։ Ֆիլմը շատ կողմերով հեռու է իրականությունից։ Այստեղ Բարրին Սիլվիային հանդիպում է այն ժամանակ, երբ նա արդեն այրի է և ունի ոչ թե հինգ, այլ չորս զավակ, իսկ զավակների խնամակալությունը կիսում է մոր հետ։

Փիթր ՓենԽմբագրել

1904-ին բեմադրվում է «Փիթր Փենը»: 2014-ին հրատարակվել է «Փիթրը և Վենդին» «Զանգակ» հրատարակչության կողմից [1]: Թարգմանությունը անգլերենից՝ Ալվարդ Ջիվանյանի, նկարազարդումները՝ Ֆրենսիս Դոնկին Բեդֆորդի, 240 էջ։ Սա Ջ. Մ. Բարրիի ամենանշանավոր երկն է։ Ո՞վ է Փիթր Փենը. Բարետես, շնորհալի պատանի՝ հնարամիտ ու խիզախ, մի թեթև…. ո՜չ, աներևակայելի պարծենկոտ։ Մի խոսքով՝ տղաներից լավագույնը։ 2014-ին հրատարակվել է նաև «Փիթր Փենը Քենսինգթոնի այգիներում» աշխատությունը «Զանգակ» հրատարակչության կողմից [2]: Թարգմանությունը անգլերենից՝ Ալվարդ Ջիվանյանի, նկարազարդումները՝ Արթուր Ռեքհեմի, 136 էջ։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Краткая литературная энциклопедияМ.: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 1.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 RKDartists
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 SNAC — 2010.
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 6,12 6,13 6,14 Internet Broadway Database — 2000.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 http://web.archive.org/web/20170324045913/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/james-matthew-barrie
  9. 9,0 9,1 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,7 10,8 10,9 NooSFere — 1999.
  11. 11,0 11,1 filmportal.de — 2005.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 Vegetti Catalog of Fantastic Literature
  14. 14,0 14,1 14,2 Oxford Dictionary of National Biography / C. MatthewOxford: OUP, 2004.
  15. 15,0 15,1 15,2 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  16. Վիքիպեդիա / Wikipedia community — 2001.
  17. Lundy D. R. The Peerage — ed. size: 717826