Չուվաշերեն (ինքնանվանումը՝ чӑваш чӗлхи), չուվաշների ազգային լեզուն, Չուվաշիայի Հանրապետության պաշտոնական լեզուն[4]։ Աշխարհի լեզուների տոհմաբանական դասակարգմամբ այն պատկանում է թյուրքական լեզվախմբին և հանդիսանում է բուլղարական խմբի միակ կենդանի լեզուն[5]։

Infoboxforlang.png
Չուվաշերեն
Տեսակլեզու, կենդանի լեզու և խոցելի լեզու
ԵնթադասOghur?
Մասն էթյուրքական լեզվախումբ[1] և ալթայան լեզուներ[1]
ԵրկրներFlag of Russia.svg Ռուսաստան, Flag of Ukraine.svg Ուկրաինա, Flag of Kazakhstan.svg Ղազախստան, Flag of Uzbekistan.svg Ուզբեկստան և Flag of Belarus.svg Բելառուս
Խոսողների քանակ1 279 650 մարդ (2021)[2]
Վերահսկող կազմակերպությունChuvash State Institute of Human Sciences?
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լեզվի կարգավիճակոչ նպաստավոր[3]
Գրերի համակարգChuvash alphabet? և կյուրեղագիր
IETFcv
ԳՕՍՏ 7.75–97чув 795
ISO 639-1cv
ISO 639-2chv
ISO 639-3chv
Chuvash language Վիքիպահեստում

Բացի Չուվաշիայից, լեզուն տարածված է նաև Բաշկորտոստանի, Սամարայի մարզի, Ուլյանովսկի մարզի, Սարատովի մարզի և Պենզայի մարզի չուվաշական համայնքներում, ինչպես նաև Ուրալի, Պովոլժիեի և Սիբիրի մարզերում։ Չուվաշական Հանրապետությունում այն ռուսերենին զուգահեռ պաշտոնական լեզու է, Չուվաշական Հանրապետության օրենքները պաշտոնապես հրապարակվում են երկու լեզուներով[6]։

Ռուսաստանում չուվաշերենին տիրապետողների թիվը կազմում է մոտ 1,04 միլիոն մարդ (2010 թվականի մարդահամարի հիման վրա)։ Ընդ որում, էթնիկ չուվաշների թիվը 2010 թվականի համառուսական մարդահամարի տվյալներով կազմում է 1 մլն 436 հազար մարդ, որոնց 55 %-ը ապրել է Չուվաշական Հանրապետությունում։

Չուվաշերենը որպես դպրոցական առարկա դասավանդվում է Չուվաշական Հանրապետության դպրոցներում, Բաշկորտոստանի և Թաթարստանի որոշ շրջաններում, դասավանդվում է նաև Չուվաշիայի բուհերում։ Չուվաշական Հանրապետությունում չուվաշերենով թողարկվում են ռադիո- և հեռուստահաղորդումներ, լույս են տեսնում պարբերականներ[7][8]։ Բաշկորտոստանի և Թաթարստանի որոշ շրջաններում թերթերը հրատարակվում են չուվաշերենով (օրինակ՝ «Սուվար» թերթը, որը հրատարակվում է Թաթարստանում)։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Crystal D. The Cambridge Encyclopedia of LanguageCambridge University Press, 1987. — P. 307. — ISBN 978-0-521-42443-1
  2. https://www.ethnologue.com/language/chv/24
  3. Անհետացման եզրին գտնվող աշխարհի լեզուների ատլաս
  4. Конституция Чувашской Республики. Статья 8
  5. Чувашский язык Արխիվացված է Օգոստոս 8, 2009 Wayback Machine-ի միջոցով:, статья в Чувашской энциклопедии.
  6. «Закон №36 - ЗАКОН ЧУВАШСКОЙ РЕСПУБЛИКИ "О ЯЗЫКАХ В ЧУВАШСКОЙ РЕСПУБЛИКЕ"»։ Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики։ Վերցված է 2021-01-30 
  7. «Наши издания | ХЫПАР»։ hypar.ru։ Վերցված է 2021-01-30 
  8. «Радио»։ Национальная телерадиокомпания Чувашской Республики։ Վերցված է 2021-01-30