Շաքիր Սելիմ (Ղրիմի թաթարերեն՝ Şakir Selim, իսկական անունը՝ Շաքիր Սելիմ օղլու Սելիմով, Ղրիմի թաթարերեն՝ Şakir Selim oğlu Selimov, ապրիլի 10, 1942(1942-04-10), Q4254841?, Ռազդոլնոյեի շրջան, Ղրիմի ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետություն, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 18, 2008(2008-11-18), Սիմֆերոպոլ, Ղրիմ, Ուկրաինա), ազգությամբ Ղրիմի թաթար բանաստեղծ, թարգմանիչ, հրապարակագիր[1]:

Շաքիր Սելիմ
Ծնվել էապրիլի 10, 1942(1942-04-10)
ԾննդավայրQ4254841?, Ռազդոլնոյեի շրջան, Ղրիմի ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետություն, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Վախճանվել էնոյեմբերի 18, 2008(2008-11-18) (66 տարեկան)
Վախճանի վայրՍիմֆերոպոլ, Ղրիմ, Ուկրաինա
Մասնագիտությունգրող և բանաստեղծ
ԼեզուՂրիմի թաթարերեն
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Ukraine.svg Ուկրաինա
ԿրթությունՍամարղանդի պետական համալսարան

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է 1942 թվականի ապրիլի 10-ին, Ղրիմի Խորհրդային Ինքնավար Հանրապետության Բույուկ Ասս գյուղում: Ընտանիքի ութերորդ երեխան էր: Երկու տարեկան է եղել, երբ նրանց ընտանիքը, Ղրիմի մյուս թաթարների հետ, արտաքսվել է նախ՝ Ուրալ, այնուհետև՝ Միջին Ասիա: Յոթ տարեկանում կորցրել է մորը: 1974 թվականին ավարտել է Սամարղանդի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, տասնմեկ տարի ուսուցչություն արել Ջամբայի տարրական դպրոցում: Այնուհետև դարձել է Տաշքենդում լույս տեսնող «Լենին բայրաղը» («Լենինյան դրոշ») թերթի սեփական թղթակիցը, գլխավորել Սամարղանդի մարզայի ռադիոյի ղրիմաթաթարերեն հաղորդումների բաժինը: 1989 թվականին վերադարձել է Ղրիմ, նշանակվել Սիմֆերոպոլում ռուսերեն ու ղրիմաթաթարերեն հրատարակվող «Достлукъ» (հետագայում՝ «Достлукъ — Къырым», «Къырым», ներկայումս՝ «Qırım») թերթի խմբագրի տեղակալ, 1997 թվականից՝ «Йылдыз» («Աստղ») ամսագրի գլխավոր խմբագիր:

Գրական գործունեությունԽմբագրել

Դեռ խորհրդային բանակում ծառայելու ժամանակ Շաքիրն իր գրած «Մայրը» պոեմը ուղարկել է «Լենին բայրաղը» թերթի խմբագրությանը: Պոեմը 1963 թվականին լույս է տեսել, և այդպես սկիզբ է առել նրա գրական գործունեությունը[2]: 1971 թվականին հրատարակվել է Սելիմի առաջին բանաստեղծական ժողովածուն, որին հաջորդել են ևս յոթ ժողովածուներ: Վերջինը՝ «Ղրիմ-նամե» խորագրով, լույս է տեսել 2006 թվականին: 1982 թվականին Շաքիր Սելիմն ընդունվել է ԽՍՀՄ գրողների միության շարքերը, 1992-ին գլխավորել Ուկրաինայի գրողների ազգային միության ղրիմաթաթարական գրողների խորհուրդը: Մահացել է 2008 թվականի նոյեմբերի 18-ին, Սիմֆերոպոլում[3][4]:

Բանաստեղծական ժողովածուներԽմբագրել

  • «Акъбардакъ» (1971)
  • «Севги алеви» (1978)
  • «Дуйгъуларым» (1975)
  • «Уянув» (1982)
  • «Еллерни динъле» (1986)
  • «Тюшюндже» (1997)
  • «Къырымнаме» (2006)
  • «Къырымнаме II» (2008)

ԹարգմանություններԽմբագրել

Շաքիր Սելիմը Ղրիմի թաթարերեն է թարգմանել Ալեքսանդր Պուշկինի «Կովկասի գերին» պոեմը, Միխայիլ Լերմոնտովի մի շարք բանաստեղծություններ, Տարաս Շևչենկոյի «Կատարինան», Ադամ Միցկևիչի «Ղրիմի սոնետներ»-ը, Նիկոլայ Գոգոլի «Ամուսնություն», Վիլյամ Շեքսպիրի «Մակբեթ», «Ռոմեո և Ջուլիետ», Մուստայ Քարիմի «Լուսնյակ գիշերով» թատերգությունները և այլ ստեղծագործություններ:

ՊարգևներԽմբագրել

ՀիշատակԽմբագրել

Շաքիր Սելիմի անունով է կոչվել ղրիմյան Սուդակ քաղաքի փողոցներից մեկը:

ԳրականությունԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Şakir Selim»։ www.biyografya.com (թուրքերեն)։ Վերցված է 2018-04-02 
  2. «Poems of Şakir Selim.»։ medeniye.org։ Վերցված է 2018-04-02 
  3. «Crimean Tatars honor 5th death anniversary of Shakir Selim»։ QHA (en-US)։ Վերցված է 2018-04-02 
  4. «The Patriotism in Şakir Selim’s Poems» 

Արտաքին հղումներԽմբագրել