Մուխթար Օմարխանովիչ Աուզեով (ղազ.՝ Мұхтар Омарханұлы Әуезов, սեպտեմբերի 16 (28), 1897[1], Ռուսական կայսրություն - հունիսի 27, 1961(1961-06-27)[2][1][3][…], Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ղազախ սովետական գրող և գիտնական։ ՂԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1946), գիտության վաստակավոր գործիչ (1957)։ Լենինյան (1961) և Ստալինյան առաջին աստիճանի (1949) մրցանակների դափնեկիր[4]։ Եղել է Ղազախստանի գրողների միության նախագահ։ Նրա «Աբայի ուղի» վեպն ընդգրկել է «Համաշխարհային գրականության գրադարանում»[5]։

Մուխթար Աուեզով
ղազ.՝ Мұхтар Омарханұлы Әуезов
Ծնվել էսեպտեմբերի 16 (28), 1897[1]
ԾննդավայրՌուսական կայսրություն
Վախճանվել էհունիսի 27, 1961(1961-06-27)[2][1][3][…] (63 տարեկան)
Վախճանի վայրՄոսկվա, ԽՍՀՄ
ԳերեզմանCentral Cemetery (Alma-Ata)
Մասնագիտությունգրող և բանաստեղծ
Լեզուղազախերեն
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն և  ԽՍՀՄ
ԿրթությունՍանկտ Պետերբուրգի համալսարանի լեզվաբանական ֆակուլտետ
Գիտական աստիճանբանասիրական գիտությունների դոկտոր
Ժանրերվեպ
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն և Ղազխստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա
Պարգևներ
ԶավակներM. Auėzov? և Q12579229?
Մուխթար Աուեզով Վիքիդարանում
 Mukhtar Auezov Վիքիպահեստում

Կենսագրություն

խմբագրել

Մուխթար Օմարխանովիչ Աուզեովը ծնվել է 1897 թվականին հոկտեմբեր 16-ին Ղազախական ՍՍՀ Սեմիպալատինսկի մարզի Չինգիսթաու բնակավայրում[5]։ 1928 թվականին ավարտել է Լենինգրադի համալսարանը, հետագայում՝ Տաշքենդի միջինասիական համալսարանին կից ասպիրանտուրան։ Գրական ասպարեզ է մտել 1917 թվականիին, ֆեոդալական ցեղային կարգերի դեմ ուղղված «Էնլիք–Քեբեք» պիեսով։ Գրել է պիեսներ, կոլտնտեսային կյանքն ու սոցիալիստական շինարարությունը պատկերող պատմվածքներ։ Սովետական գրականության աչքի ընկնող սաեղծագործություններից է ղազախ մեծ բանաստեղծ–լուսավորիչ Աբայ Կունանբաևի կյանքին նվիրված «Աբայի ուղին» վեպ–էպոպեան, որը կազմված է «Աբայ» և «Աբայի ուղին» մասերից[6].։ Նա եղել է ականավոր գիտնական, աբայագիտության հիմնադիրը, ղազախական և կիրգիզական գրականությանը և բանահյուսությանը նվիրված ուսումնասիրությունների հեղինակ։ Մուխթար Աուզեովը մահացել է 1961 թվականին հուլիսի 27-ին Մոսկվայում։ Ղազախական ակադեմիական թատրոնը կրում է Աուզեովի անունը։ Ալմա–Աթայում է գտնվում նրա տուն-թանգարանը։

Մուխթար Աուեզովը հայերեն

խմբագրել

Մամուլ

խմբագրել
  • Սգավոր գեղեցկուհին։ «Գարուն», 1978, թիվ 8, էջ 40։

Ծանոթագրություններ

խմբագրել
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  2. 2,0 2,1 2,2 Ауэзов Мухтар Омарханович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  3. 3,0 3,1 3,2 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
  4. Стадничук Б. Перевод неадекватен. Тернистый путь Абая к русскому читателю Արխիվացված 2015-09-23 Wayback Machine // 27 мая 2008
  5. 5,0 5,1 Из КНЭ|1|304|Памятники Ауэзову
  6. «УО school.edu.by». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ դեկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 4-ին.

Գրականություն

խմբագրել
  • Нурпеисов Р. Ауэзов и Алаш. — Алматы, 1995.
  • Анастасьев Н. Трагедия триумфатора. — М., 2006. — (серия ЖЗЛ)
  • Анастасьев Н. Трагедия триумфатора. — Алматы, 2007. — Издание 2-е, исправленное и дополненное.
 Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մուխթար Աուեզով» հոդվածին։
 Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մուխթար Աուեզով» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։