Բացել գլխավոր ցանկը

Մասրենի առատափուշ

բույսերի տեսակ
Մասրենի առատափուշ
Rosa spinosissima illustration (03).jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Կարգ Երկշաքիլավորներ
Ընտանիք Վարդազգիներ
Ենթաընտանիք Վարդային
Լատիներեն անվանում
Rosa spinosissima
Հոմանիշներ
  • Rosa pimpinellifolia L.
  • Rosa pimpinellifolia subsp.
  • Rosa elongata Galushko
  • Rosa gracilipes Chrshan.
  • Rosa microcarpa Besser
  • Rosa tschatyrdagii Chrshan
  • Rosa rubella Sm.
  • Rosa myriacantha DC.
  • Rosa gentilis Sternb.

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 24840
NCBI 74630

Մասրենի առատափուշ (լատ.՝ Rósa spinosíssima), վարդազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

ՆկարագրությունԽմբագրել

Ունի 0,75-2 մ բարձրություն։ Տերևները կազմած են 5-11 տերևիկներից, որոնք ունեն 4-6 սմ երկարություն և 1-2 սմ լայնություն։ Ծաղիկներն ունեն 2-5 սմ տրամագիծ, սպիտակ են կամ դեղնասպիտակ։ Բազմանում է սերմերի և թփի կիսման միջոցով։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, իսկ պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։ Պտուղն ունի 0,6-1,4 սմ երկարություն և պարունակում է 616-850 %/մգ C վիտամին։ Դիմացկուն, ցրտադիմացկուն, շոգադիմացկուն, լուսասեր բույս է։ Մեր հանրապետության բոլոր կլիմայական գոտիների համար պիտանի է[1]։ Բաց վարդագույն կամ սպիտակավուն ծաղիկները աճում են առանձին կամ վահանիկներով։ Ունեն բազմաթիվ առէջներ և սռնակներ։ Հարթ, վառ կարմիր կամ նարնջագույն հատապտուղները կեղծ պտուղներ են։ Բազմաթիվ սերմերը մազոտ ընկուզիկներ են[2]։

ՏարածվածությունԽմբագրել

Տարածված է Կովկասում, Ղրիմում, Արևմտյան Սիբիրում, Միջին Ասիայում, Չինաստանում, Միջին Եվրոպայում, Միջերկրական ծովի ափերին, Փոքր Ասիայում։ Հանդիպում են նաև Սևանի ավազանում, Զանգեզուրում։ Աճում է մինչև վերին լեռնային գոտի, թփուտների մեջ[1]։

ՆշանակությունԽմբագրել

Մասրենու պտուղներն օգտագործվում էին որպես վիտամիններով հարուստ, հակալնդախտային միջոց։ Եթերային յուղի մեջ կուտակվում են տերպենային սպիրտներ՝ հերանիոլ, էվգենոլ, ցիտրալ և այլ միացություններ, այդ թվում նաև ֆենիլէթիլային սպիրտ, որը ապահովում է վարդաջրի հաճելի հոտը։ Մասրենու հյութը բարելավում է ստամոքսի, լյարդի, լեղուղիների, բարակ աղիքների գործունեությունը, վերացնում է լուծը, բուժում թութքն ու աղիքային խոցերը։ Պտուղների ջրային թուրմն ու ոգեթուրմն օգտագործում են թոքախտի, քութեշի, տիֆի բուժման նպատակով[2]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 *Լ.Վ. Հարությունյան-Քո շրջապատի թփերը, Սովետական գրող, 1984, 224 էջ
  2. 2,0 2,1 Ծատուրյան Թամարա, Գևորգյան Մարգարիտա (2014)։ Պողոսյան Ա․, Զաքարյան Ն․, eds.։ Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր (հայերեն)։ Երևան: Լուսակն։ էջ 315։ ISBN 9789939834689