Կոնստանտին Մալխասյան

հայ օդաչու

Կոնստանտին Հովհաննեսի Մալխասյան (հուլիսի 7, 1916(1916-07-07)[1], Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն[1] - նոյեմբերի 15, 2007(2007-11-15), Երևան, Հայաստան), հայ խորհրդային վաստակավոր փորձարկող-շտուրման, ռազմաօդային ուժերի պահեստի գնդապետ, ԽՄԿԿ անդամ (1951)։

Կոնստանտին Մալխասյան
հուլիսի 7, 1916(1916-07-07)[1] - նոյեմբերի 15, 2007(2007-11-15) (91 տարեկան)
ԾննդավայրՄոսկվա, Ռուսական կայսրություն[1]
Մահվան վայրԵրևան, Հայաստան
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն,  ԽՍՀՄ և  Հայաստան
Կոչումգնդապետ[1]
Մարտեր/
պատերազմներ
Խորհրդա-ֆիննական պատերազմ[1] և Հայրենական մեծ պատերազմ[1]
Պարգևներ
Բարեկամության շքանշան, Կարմիր դրոշի շքանշան, Կարմիր դրոշի շքանշան, Հայրենական պատերազմի շքանշան, Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան, Կարմիր Աստղի շքանշան, Կարմիր Աստղի շքանշան, Կարմիր Աստղի շքանշան, Կարմիր Աստղի շքանշան, Կարմիր Աստղի շքանշան, «Մարտական ծառայությունների» մեդալ, «Մարտական ծառայությունների» մեդալ, «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 50-ամյակ» հոբելյանական շքանշան, Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 60-ամյակ» հոբելյանական շքանշան, Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի հոբելյանական մեդալ, «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ, «Մոսկվայի պաշտպանության համար» մեդալ, Մեդալ «Ստալինգրադի պաշտպանության համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ, «1941-1945 թթ Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 20-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ, «1941-1945 թթ Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 30-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ, «1941-1945 թթ Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 40-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ, «Քյոնիսբերգ գրավելու համար» մեդալ, «Բեռլինի գրավման համար» մեդալ, «ԽՍՀՄ զինված ուժերի վետերան» մեդալ, «Խորհրդային բանակի և նավատորմի 30-ամյակի» հոբելյանական մեդալ, «ԽՍՀՄ Զինված ուժերի 40-ամյակ» հոբելյանական մեդալ, «ԽՍՀՄ Զինված ուժերի 50-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ, «ԽՍՀՄ Զինված ուժերի 60-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ, «ԽՍՀՄ Զինված ուժերի 70-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ, Մոսկվայի 800-րդ ամյակին նվիրված մեդալ և

ԽՍՀՄ վաստակավոր փորձարկող–շտուրման

Կենսագրություն խմբագրել

Ծնվել է 1916 թվականի հուլիսի 7-ին, Մոսկվա քաղաքում։ 1937 թվականին ավարտել է Երևանի աերոակումբի հրահանգիչ օդաչուների օդաչուական դպրոցը։ 1940 թվականին՝ Մոսկվայի Աերոֆլոտի օդաչուական դպրոցը, իսկ 1947 թվականին ավարտել է Մոսկվայի փորձարկող օդաչուների օդաչուական դպրոցը։

Մասնակցել է Չինաստանում ճապոնական զավթիչների դեմ մղված մարտերին (1937), Խորհրդա-Ֆիննական և Հայրենական մեծ պատերազմերին։ 1947-1966 թվականին եղել է Անդրեյ Տուպոլևի փորձարարական ԿԲ-ի շտուրման-փորձարկողներից էր, փորձարկել է «Տու-4», «Տու-91», «Տու-128/80», «Տոլ-104», «Տու-114», «Տոլ-124», «Տու-134» առաջին ռեակտիվ մարդատար և ռազմական ինքնաթիռները։ 1943 թվականին մասնակցել է ԽՍՀՄ պատվիրակության (Իոսիֆ Ստալինի ղեկավարությամբ) փոխադրմանը Թեհրանի կոնֆերանսին։ 1956 թվականին Տու-98 ռմբարկու ինքնաթիռով (անձնակազմի հետ) աշխարհում առաջինը հասել է գերձայնային արագության, «Տու-104» և «Տու-114» ինքնաթիռներով սահմանել է արագության և բարձրության 30 համաշխարհային ռեկորդ։ 1950 թվականին, որպես գլխավոր ղեկապետ, Տու-4 գերծանր ինքնաթիռով վայրէջք է կատարել Հյուսիսային բևեռում, 1959 թվականին Տու-114 ինքնաթիռով Մոսկվայից անվայրէջք թռիչք է կատարել Վաշինգտոն, Նյու Յորք, Պեկին երթուղիներով։

1966-1996 թվականներին եղել է Քաղաքացիական ավիացիայի հայկական վարչության գլխավոր ղեկապետ, պետի տեղակալ[2]։

Պարգևներ խմբագրել

  • Կարմիր դրոշի շքանշան (3) (5.11.1954, 3.11.1959, 22.07.1966):
  • Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան (2)(25.07.1945, 11.03.1985):
  • Կարմիր աստղի շքանշան (5) (7.12.1943, 20.06.1949, 14.01.1952, 29.04.1954, 12.07.1957):
  • «Ռազմական ծառայության համար» մեդալ (2) (19.05.1940, 31.07.1961):
  • Ռուսաստանի Բարեկամության շքանշան (3.05.2005):
  • «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
  • «Մարտական ծառայությունների» մեդալ
  • «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ
  • «Մոսկվայի պաշտպանության համար» մեդալ
  • Մեդալ «Ստալինգրադի պաշտպանության համար»
  • «Քյոնիսբերգ գրավելու համար» մեդալ
  • «Բեռլինի գրավման համար» մեդալ
  • «Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 60-ամյակ» հոբելյանական շքանշան
  • «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 50-ամյակ» հոբելյանական շքանշան
  • «ԽՍՀՄ զինված ուժերի վետերան» մեդալ

Ծանոթագրություններ խմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. ԽուդավերդյանՀայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 7. — էջ 161.
  2. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 17։

Գրականություն խմբագրել

  • Симонов А. А. Заслуженные испытатели СССР. - М.: Авиамир, 2009. - 384 с. - ISBN 978-5-904399-05-4.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 161