Կենտուկի (անգլերեն՝ Լսել Kentucky (Քենթաքի)), նահանգ ԱՄՆհարավում։ Տարածությունը՝ 104,6 հզ. կմ2, բնակչությունը՝ 3,2 միլիոն (1970)։ Վարչական կենտրոնը՝ Ֆրանկֆորտ։ Մեծ մասն զբաղեցնում է կրաքարային Քամբեռլենդ սարավանդը։ Բնորոշ են ռելիեֆի կարստային ձևերը (հայտնի է Մամոնտի քարայրը)։ Ինդուստրիալագրարային նահանգ է։ Զարգացած են քիմիական, էլեկտրատեխնիկական, սննդի, ծխախոտի արդյունաբերությունը, մեքենաշինությունը։ Արդյունահանվում է քարածուխ, նավթ, շինաքար, ֆլուորական սպաթ, բնական գազ: Մշակում են ծխախոտ (համախառն բերքով 2-րդը՝ ԱՄՆ-ում), եգիպտացորեն, կերային կուլտուրաներ, ցորեն: Զարգացած է անասնապահությունը։

Picto infobox map.png
Կենտուկի
անգլ.՝ Kentucky
flag of Kentucky?


Flag of Kentucky.svg


Seal of Kentucky.svg
ԵրկիրԱմերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Մասն էՄայրցամաքային նահանգներ
ԿարգավիճակԱՄՆ-ի նահանգ
Մտնում էԱՄՆ
ՎարչկենտրոնՖրանկֆորտ
Ամենաբարձր կետBlack Mountain?
ԲԾՄ230 մետր
Օրենսդրական մարմինKentucky General Assembly?
Դատական մարմինKentucky Supreme Court?
Միության մուտքհունիսի 1, 1792 (15-րդ)
Պաշտոնական լեզուներանգլերեն
Բնակչություն
4 425 092 մարդ (2015)[1] (26 տեղ)
Տարածք104 659 կմ²  (37 տեղ)
Kentucky in United States.svg
Հիմնադրված էհունիսի 1, 1792 թ.
Սահմանակցում էԱրևմտյան Վիրջինիա, Օհայո, Ինդիանա, Վիրջինիա, Թենեսի, Միսսուրի և Իլինոյս
Ժամային գոտիհյուսիսամերիկյան ժամային գոտի և Ամերիկա/Նյու Յորք
ՀապավումKY
ՓոխարինեցKentucky County?
ISO 3166-2 կոդUS-KY
Անվանված էKentucky River?
ՄականունBluegrass State
Միության մուտքհունիսի 1, 1792 (15-րդ)
kentucky.gov(անգլ.)

Աշխարհագրություն և կլիմաԽմբագրել

Կենտուկիի տարածքը կազմում է 104 659 կմ² (ԱՄՆ նահանգներում զբաղեցնում է 37-րդ տեղը, որը հաշվարկված է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Ազգային վիճակագրական ծառայության կողմից) [2]: Արևելքից սահմանակից է Արևմտյան Վիրջինիային և Վիրջինիային, հարավից Թեննեսիին, արևմուտքից Միսսուրիին և հյուսիսից Իլլինոյսին, Ինդիանային և Օհայոյին: Տարածքի հիմնական մասը գտնվում է Ապալաչյան լեռների վրա:

Ոչ խոշոր, բայց հայտնի գետերից են` Օհայոն և Թեննեսին: Կլիման սուբտոպրոպական մայրցամաքային է, միջին ջերմաստիճանը ամռանը +31 °C, ձմռանը մոտ 0 °C:

ՏնտեսությունԽմբագրել

 
ածուխի արդյունահանումՀարլան շրջանում (նահանգն Կենտուկի) 1946 թվական

2003 թվականի տվյալներով նահանգի ՀՆԱ-ն կազմել է 129 միլիարդ դոլլար: Նահանգի կարևորագույն օգտակար հանածոներից են ածուխը, բնական գազը և նավթը: Նահանգի արդյունաբերությունը կենտրոնացած է Օհայո գետի երկայնքով: Առավել զարգացած են սննդամթերքի, տեքստիլ և ծխախոտային արտադրանքները, ինչպես նաև մեքենաշինական, գունավոր մետաղի շարժակազմի, մետաղների արտադրության, տրանսպորտային միջոցների, էլեկտրոնիկայի, կահույքի, կոշկեղենի, ալկոհոլային խմիչքների և քիմիական արդյունաբերության ձեռնարկությունների արտադրությունը:

Գյուղատնտեսության մեջ առաջատար դերը խաղողագործությունն է` ծխախոտի արտադրությունը (Կենտուկին Վիրջինիայից հետո ծխախոտի երկրորդ խոշորագույն արտադրողն է) կերային խոտեր, սոյա, եգիպտացորեն: Անասնաբուծության մասնագիտացումը ձիաբուծություն է: Ձիերի կենսաբազմազանությամբ Կենտուկին առաջինն է ԱՄՆ-ում: Բացի այդ, նահանգը վեցերորդ տեղը զբաղեցնում է երկրում անասնապահությամբ:

Կենտուկին համարվում է բուրբբոնի` ամերիկյան եգիպտացորենի վիսկիի արտադրության հիմնական տարածք: Կենտուկիում ամենախոշոր և ամենահայտնի նմուշներ են, որոնք արտադրում են բուրբոն:

Դատական համակարգըԽմբագրել

Կենտուկի նահանգի դատարանը չորս մակարդակից բաղկացած համակարգ է, որի մեջ մտնում են Գերագույն, Վերաքննիչ, Շրջանային և Մարզային դատարանները։ 2002 թվականին ընդունվել է սահմանադրության ուղղում, որը թույլատրել է ստեղծել ընտանեկան հարցերով զբաղվող դատարաններ։ Կենտուկիի Գերագույն դատարանը նահանգի բարձրագույն դատարանն է և օրենքի վերջնական մեկնաբանողը։ Այն բաղկացած է յոթ դատավորից, ովքեր ընտրվում են ութ տարով, յոթ վերաքննիչ տարածքներից։ Գլխավոր դատավորը ընտրվում է չորս տարով։ Գերագույն դատարանը նաև պատասխանատու է դատավարության ընթացակարգի հաստատման համար, որը ընգրկում է դատավորների և փաստաբանների պահվածքը։[3]

Դատական իշխանության ֆինանսավորումը իրականացվում է Գերագույն Ժողովի կողմից կատարված որոշումների հիման վրա։ Բյուջեն կազմում է նահանգի 2 տարվա ընդհանուր ֆոնդերի 3 տոկոսը։ 2018 թ․ պետական դատական բյուջեն կազմել էր 388,155,200 դոլար։[4]

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 381