Թոմաս Լուիս դե Վիկտորիա

Թոմաս Լուիս դե Վիկտորիա (իսպ.՝ Tomás Luis de Victoria, լատ.՝ Thomas Ludovicus Victoria Abulensis, 1548[1][2][3][…], Ավիլա, Կաստիլիա և Լեոն, Իսպանիա - օգոստոսի 27, 1611(1611-08-27)[4], Մադրիդ, Իսպանիա,), իսպանացի կոմպոզիտոր և երգեհոնահար, հակառեֆորմացիայի դարաշրջանի իսպանացի խոշորագույն երաժիշտ։ Հռոմեական դպրոցի առաջատար ներկայացուցիչներից մեկը՝ «իսպանական Պալեստրին» մականունով։

Թոմաս Լուիս դե Վիկտորիա
Դիմանկար
Ծնվել է1548[1][2][3][…]
ԾննդավայրԱվիլա, Կաստիլիա և Լեոն, Իսպանիա
Մահացել էօգոստոսի 27, 1611(1611-08-27)[4]
Մահվան վայրՄադրիդ, Իսպանիա
ՔաղաքացիությունԻսպանիա[5]
ԿրոնՀռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Մասնագիտությունկոմպոզիտոր
Զբաղեցրած պաշտոններԿապելմայստեր
Commons-logo.svg Tomás Luis de Victoria Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Նրա ծննդյան մասին ստույգ տվյալներ չկան։ Մինչև18 տարեկանը նա երգել է Ավիլայի Մայր Տաճարի երգչախմբում։ 1567 թվականին ուղարկվել է հռոմեական Հիսուսի միաբանություն՝ աստվածաբանություն սովորելու։ Սանտա-Մարիա դե Մոսերրաթ եկեղեցում աշխատել է կապելմեյտեր և երգեհոնահար։ 1572 թվականին Վենետիկում թողարկել է իր մոտետով առաջին գիրքը։ 1575 թվականին ընդունել է սպասավորի աստիճան՝ դառնալով Սանտո Թոմաս դե լոս Ինգլեսես եկեղեցում քահանա։ 1576 թվականին թողարկել է իր երկրորդ երաժշտական ստեղծագործությունը։ 1578 թվականին մտել է կաթոլիկական միաբանության մեջ։

1586 թվականին վերադարձել է Իսպանիա, նշանակվել կայսրուհի Մարիա Իսպանացու անձնական կաթոլիկ քահանա։ 1592 թվականին վերադարձել է Հռոմ, ներկա է եղել Ջովաննի Պիեռլուիջի Պալեստրինայի հուղարկավորությանը, 1595 թվականին վերջնական վերադարձել է Իսպանիա։ Մի քանի անգամ հրաժարվել է երկրի Մայր տաճարներում նրան առաջարկվող պատվավոր պաշտոններից (Սևիլյա, Սարագոսա)։ Կայսրուհու մահից հետո գրել է սգո երաժշտություն (ռեքվիեմ)։ Կյանքի վերջին տարիներին շարունակել է երգեհոնահարի աշխատանքը։

ՍտեղծագործություններԽմբագրել

Գրել է միայն եկեղեցական երաժշտություններ։ Կոմպոզիտորին էին պատկանում 20 պատարագներ և այլն, որոնցից շատերը դասվում են մոտետի ժանրին։ Նա Իսպանիայում առաջինն էր, ով եկեղեցական երաժշտության մեջ օգտագործում էր նվագակցությունը, ինչպես նաև գրում էր մի քանի երգչախմբերի համար ստեղծագործություններ։

ՃանաչումԽմբագրել

Կյանքի ընթացքում արդեն հայտնի էր ոչ միայն Իտալիայում և Իսպանիայում, այլև՝ Լատինական Ամերիկայում, նրա ստեղծագործությունները ոչ միայն լավն էին, այլև տարբերվող էին, այդ պատճառով էլ 1600 թվականին թողարկված ժողովածուն՝ 200 օրինակից ավելի սովորական տպաքանակով, տպագրվել է ևս 100 օրինակով։ 20-րդ դարում կոմպոզիտորի ստեղծագործությունների ուսումնասիրողն ու ակտիվ քարոզիչը եղել է Ֆելիպե Պեդրելը։ Վիկտորիայի ժառանգությունը բարձր էին գնահատում Մանուել դե Ֆայան, Իգոր Ստրավինսկին։ Այսօր նույնպես նրա ստեղծագործությունները լավագույն կատարողների և աշխարհի ամենահեղինակավոր ընկերությունների կողմից լայնորեն օգտագործվում են։ Նրա հայրենի քաղաքում իր անունով է կոչվում երաժշտական կոնսերվատորիան։ 1996 թվականին Թոմաս Լուիս դե Վիկտորիայի անունով սահմանվել է մրցանակ։

Կոմպոզիտորի չորսհարյուրամյակը (2011) լայնորեն նշվել է աշխարհի երաժշտական կոլեկտիվների շրջանում։

ՍտեղծագործություններԽմբագրել

  • Opera omnia. 8 vls., ed. por Felipe Pedrell. Leipzig: Breitkopf & Härtel, 1902-1913.
  • Opera omnia. Partitur, nueva ed. corr. y aumentada por Higinio Anglès // Monumenta de la música española 25 (1965), 26 (1965), 30 (1967), 31 (1968). Roma: Consejo Superior de Investigaciones cientificas, 1965–1968 (вышло только 4 тома)
  • Opera omnia. Nuova ed. pratica in chiavi moderne. 16 vls, ed. Maurizio Machella, Moreno Menegazzo. Padova: Euganea Editoriale Comunicazioni, 1995- (издание продолжается)

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Isidore (ֆր.) — ISSN 2271-3816
  3. 3,0 3,1 Nationalencyklopedin (швед.) — 1999.
  4. 4,0 4,1 4,2 Երաժշտություն (ֆր.)
  5. LIBRIS — 2014.

ԳրականությունԽմբագրել

  • Pedrell F. Tomás Luis de Victoria, abulense, biografía, bibliografía, significado estético de todas sus obras de arte polifónico-religioso. Valencia: M. Villar, 1918
  • Cramer E. Tomás Luis de Victoria: a guide to research. New York: Garland Pub., 1998.
  • Tomás Luis de Victoria y la cultura musical en la España de Felipe III. Madrid: Centro de Estudios Europa Hispánica, 2012

Արտաքին հղումներԽմբագրել