Բացել գլխավոր ցանկը

Վիլդե Էդուարդ (էստ․՝ Eduard Vilde, մարտի 4, 1865(1865-03-04)[1], Պուդիվեռե, Վեյկե-Մաառյա, Լյաենե-Վիրումաա, Էստոնիայի Հանրապետություն - դեկտեմբերի 26, 1933(1933-12-26)[2][1], Տալլին, Էստոնիայի Հանրապետություն[2]), էստոնացի գրող։

Էդուարդ Վիլդե
էստ․՝ Eduard Vilde
Eduard Vilde 1911.jpg
Ծնվել էմարտի 4, 1865(1865-03-04)[1]
ԾննդավայրՊուդիվեռե, Վեյկե-Մաառյա, Լյաենե-Վիրումաա, Էստոնիայի Հանրապետություն
Վախճանվել էդեկտեմբերի 26, 1933(1933-12-26)[2][1] (68 տարեկանում)
Վախճանի վայրՏալլին, Էստոնիայի Հանրապետություն[2]
Մասնագիտությունդիվանագետ, գրող, լրագրող և երգիծաբան
Լեզուէստոներեն[1]
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Flag of Estonia.svg Էստոնիայի Հանրապետություն
ԿուսակցությունEstonian Social Democratic Workers' Party?
Eduard Vilde Վիքիպահեստում

Վաղ շրջանի գործերը կենցաղային են, հիմնականում՝ հումորիստական պատմվածք ֆելինտոններ են։ Վիլդեի «Դեպի անհյուրընկալ երկիր» (1896) վեպը պատմում է չքավոր գյուղացու ողբերգական ճակատագրի մասին, «Երկաթյա ձեռքեր» (1898) վեպը նկարագրում է պրոլետարիատի տառապանքները։ «Պատերազմը Մահտ բայում» (1902), «Երբ անիյացի գյուղացիները այցելեցին Տալլին» (1903) և «Մարգարե Մալասվետը» (1905—1908) պատմության եռերգության մեջ Վիլդե պատկերել է 19-րդ դարի 50-ական թթ․ վերջերի գյուղացիական շարժումն ընդդեմ ֆեոդ, ճնշման ու շահագործման։ «Բուրժուազիա, պրոլետարիատ և հեղափոխություն» (1905) հոդվածում Վիլդե աշխատավորներին կոչ է արել համախմբվել սոցիալիստական դրոշի տակ՝ ընդդեմ կապիտալիզմի։ Ստիպված տարագրվելով Ֆինլանդիա, շարունակել է պայքարը «Կաակ» («Անարգանքի սյուն», 1906) երգիծական ամսագրում։ 1906—1917-ին եղել է Գերմանիայում, Դանիայում, Ամերիկայում։ 1913-ին Էստոնիայում լույս է տեսել «Քմծիծաղներ» պատմվածքների և ակնարկների ժողովածուն, «Տան ոգին» պիեսը, 1916-ին՝ «Մյաեկյուլցի կաթնավաճառը» վեպը։ 1917Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո վերադարձել է հայրենիք։ Վիլդեն չի հասկացել Հոկտեմբերյան հեղափոխության նշանակությունը։ Գերմանիայում նացիստների իշխանության գլուխ անցնելուց (1933) և էստոնացի ֆաշիստների աշխուժացումից հետո կոչ է արել հակահարված տալ ֆաշիզմին։ Վիլդեի լավագույն գրքերն աչքի են ընկնում կոնֆլիկտների դրամատիզմով, գործողությունների լարվածությամբ, հուզական, կենդանի լեզվով։

Էդուարդ Վիլդեն հայերենԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Вильде Эдуард // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 440