Դիոսկուրոսներ կամ Դիոսկուրներ (հին հուն․՝ Διόσκοροι, Διόσκουροι կամ Διὸς κοῦροι, բառացի՝ «Զևսի պատանիներ»), հին հունական և հին հռոմեական դիցաբանությունների մեջ Կաստոր (հին հուն․՝ Κάστωρ` «կուղբ», լատ.՝ Castor) և Պոլիդևկես (հին հուն․՝ Πολυδεύκης, լատ.՝ Pollux` Պոլլուքս) երկվորյակ եղբայրների մականունը, Լեդայի որդիները երկու հորից՝ Զևսից և Տինդարեոսից։

Դիոսկուրոսներ
Castor et Polux porcelaine de Sèvres.jpg
Տեսակերկվորյակներ և couple of mythological Greek characters?
ԴիցաբանությունՀունական դիցաբանություն և Հռոմեական դիցաբանություն
Քույր/ԵղբայրԿլիթեմնեստրա
Castor and Pollux Վիքիպահեստում

Իրենց կյանքի ընթացքում կատարել են մի շարք սխրագործություններ։

ԱռասպելներԽմբագրել

ԾնունդԽմբագրել

Առաջին անգամ Կաստորը և Պոլիդևկեսը հիշատակվել են Հոմերոսի «Իլիականում»[1]։ «Ոդիսականում» ներկայացվել են որպես սպարտական Տինդարեոս թագավորի և Լեդայի որդիներ[2]։ Համաձայն անտիկ այլ ստեղծագործությունների՝ նրանք Զևսի զավակներն էին[3][4][5]։ Առավել տարածված է եղբայրների ծննդի մասին այն առասպելը, ըստ որի Էտոլիայի արքա Թեստիոսի դուստր Լեդայի գեղեցկությամբ հմայված Զևսը փոխակերպվում է կարապի և տիրում նրան։ Գիշերը Լեդայի մոտ է գալիս նաև նրա օրինական ամուսինը՝ Տինդարեոսը։ Արդյունքում կինը ունենում է երկու որդի և երկու դուստր (Հեղինեն և Կլիթեմնեստրան)։ Կաստորը և Կլիթեմնեստրան Սպարտայի արքայի զավակներն էին, իսկ Պոլիդևկեսը և Հեղինեն՝ օլիմպիական աստծու[6]։ Այդ իսկ պատճառով Կաստորը մահկանացու էր, իսկ Պոլիդևկեսը՝ անմահ[7][8][9]։ Հղիանալով կարապի տեսք ստացած Զևսից՝ Լեդան ձու է ունենում, որի կճեպից դուրս են գալիս երեխաները[10][11]։ Հետագայում մեծանալով՝ նրանք կրում էին սրածայր սաղավարտներ, որոնք ձվի կճեպի նմանություն ունեին[12][13]։

Անբաժան եղբայրները մեծացել են և դարձել իրենց հայրենի Սպարտայի պարծանքը։ Ավանդության համաձայն՝ նրանց եղբայրական զգացմունքներն այնքան ամուր էին, որ նրանք բոլոր գործերն սկսում էին միասին, երբեք չէին վիճում առաջնության համար[14]։ Կաստորը դարձել է հայտնի զինվորական, վազող և ամենաանսանձ նժույգների չգերազանցված զսպող, իսկ Պոլիդևկեսը հավասարը չունեցող հմուտ բռնցքամարտիկ էր։ Կաստորի ռազմական կարողությունների մասին է վկայում այն փաստը, որը նա է սովորեցրել Հերակլեսին՝ կռվել ամբողջ սպառազինությամբ[15]։ Երկուսն էլ մրցանակներ են ստացել Օլիմպիական խաղերի ժամանակ[16][17]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Հոմերոս, Իլիական, Երգ 3-րդ, 237-րդ տող։
  2. Հոմերոս, Իլիական, Երգ 11-րդ, 298—304-րդ տողեր։
  3. Гесиод, 2001, "Перечень женщин или Эои. Фрагмент 24", էջ 101
  4. Гигин Мифы, 2000, "155. Сыновья Юпитера"
  5. Аполлодор, 1972, "Мифологическая библиотека. Книга I. VIII (2)"
  6. Грейвс, 1992, "Соперничество близнецов (b)", էջ 159
  7. Аполлодор, 1972, "Мифологическая библиотека. Книга III. X (7)"
  8. Гигин Мифы, 2000, "77. Леда"
  9. Мифы народов мира, 1990, "Диоскуры", էջ 317
  10. Павсаний, 1996, "Описание Эллады. Книга III. Глава 16 (1)"
  11. Авсоний, 1993, "Гриф о числе три. 10"
  12. Ликофрон, 2011, "Алексадра. 506—507"
  13. Roman, 2010, "Dioscuri", էջ 139—140
  14. Гигин Астрономия, 1997, "Книга II. 22", էջ 69
  15. Аполлодор, 1972, "Мифологическая библиотека. Книга II. IV (9)"
  16. Павсаний, 1996, "Описание Эллады. Книга V. Глава 8 (4)"
  17. Грейвс, 1992, "Соперничество близнецов (d)", էջ 159