Դիլան Թոմաս (անգլ.՝ Dylan Marlais Thomas, հոկտեմբերի 27, 1914(1914-10-27)[1][2][3][…], Սուոնսի, Ուելս, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[4] - նոյեմբերի 9, 1953(1953-11-09)[1][2][3][…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4]), ուելսցի բանաստեղծ, թատերագիր, հրապարակախոս։ Հայտնի ստեղծագործություններից են «Հեզորեն մի՛ հանձնվիր այդ բարի գիշերին» ("Do not go gentle into that good night") և «Մահը նրա վրա այլևս չի տիրում» ("And death shall have no dominion"), բանաստեղծությունները, «Պիես ձայների համար» ("Play for Voices"), «Կաթնային անտառի տակ» (Under Milk Wood) ռադիո հեռարձակման համար գրված պիեսները և այլն։

Դիլան Թոմաս
Dylan Thomas portrait.jpg
Ծննդյան անունվալլիերեն՝ Dylan Marlais Thomas
Ծնվել էհոկտեմբերի 27, 1914(1914-10-27)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՍուոնսի, Ուելս, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[4]
Վախճանվել էնոյեմբերի 9, 1953(1953-11-09)[1][2][3][…] (39 տարեկան)
Վախճանի վայրՆյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4]
ԳերեզմանSt Martin's Church[5]
Մասնագիտությունբանաստեղծ, գրող, դրամատուրգ, սցենարիստ, վիպասան և հեղինակ
Լեզուանգլերեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն և Ուելս
ԿրթությունԵպիսկոպոս Գորի դպրոց
Ստեղծագործությունների ցանկlist of works by Dylan Thomas?
ԱմուսինՔաիթլին Թոմաս
ԶավակներLlewelyn Edouard Thomas?[6], Էրոունի Թոմաս[6] և Colm Garan Hart Thomas?[6]
Կայքdylanthomas.com
Dylan Thomas Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Դիլան Թոմասը ծնվել է Ուելսի հարավում գտնվող ծովափնյա Սուոնսի քաղաքում: Նրա հայրը գրող էր, ուներ գիտական աստիճան: Դիլանին դաստիրակել են այնպես, որ նա իմանար միայն անգլերեն, չնայած վալլիերենը նրա մոր մայրենի լեզուն էր: «Մարլայս» անվան համար Թոմասը պարտական է իր քեռուն, ունիտարիստ-քարոզիչ Ուիլյամ Թոմասին, որը հետաքրրքված էր Ուելսի կելտական մշակույթով և վերցրել է Գվիլիմ Մարլես (Gwilym Marles) անունը:

Թոմասն ավարտել է Սուոնսիի քերականության դպրոցը. նրա հայրն այդ դպրոցում անգլիական գրականություն էր դասավանդում: Դիլանը դպրոցական ամսագրում հրապարակել է իր առաջին բանաստեղծությունը: 16 տարեկանում նա թողել է դպրոցն ու կես տարի աշխատել որպես թղթակից:

Թոմասի մանկությունն անցել է գլխավորապես Սուոնսիում, ինչպես նաև նրա մոր ընտանիքին պատկանող ֆերմայում, որը գտնվում էր Կարմարտենշիրում: Դեպի գյուղ կատարած այդ ուղևորությունները և դրանց հակադրությունը Սուոնսիի քաղաքային կյանքի հետ դարձել են Թոմասի ստեղծագործության մեծ մասը` ներկայացվելով հատկապես նրա պատմվածքներում ու ռադիոբեմադրություններում, ինչպես նաև` «Ձարխոտի բլուր» բանաստեղծության մեջ:

Թոմասի բանաստեղծությունների կեսն ու շատ պատմվածքներ գրվել են իր ընտանիքին պատկանող Կւոմդոնկին դրայվում գտնվող համար 5 տանը. այնտեղ է մասնավորապես ստեղծվել «Եվ մահը մնում է առանց իշխանության» բանաստեղծությունը, որը Թոմասի ամենահայտնի ստեղծագործություններից մեկն է: Առաջին` «18 բանաստեղծություններ» հավաքածուի լույս ընծայման ժամանակ Թոմասն արդեն ամենահայտնի երիտասարդ անգլալեզու բանաստեղծներից մեկն էր:

Այնուհետև հաջորդել են «Քսանհինգ բանաստեղծություններ» (1936), «Սիրո քարտ» (1939, ընդգրկվել են բանաստեղծություններ և արձակ), «Մահեր և մուտքեր» (1946) ժողովածուները:

1937 թվականին Թոմասն ամուսնացել է Քեթլին Մաքնամարի հետ: Նրանք ունեցել են երեք երեխա` չնայած հարաբերությունների դժվարություններին ու հաճախակի դավաճանություններին: 1939 թվականի հունվարին ծնվել է նրանց ավագ որդին` Լլևելինը (մահացել է 2000 թվականին): 1943 թվականին ծնվել է դուստրը` Այրոնուին, իսկ 1949 թվականի հուլիսին` կրտսեր որդին` Կոլմ Գարանը:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Թոմասը չի զորակոչվել բանակ, քանի որ առողջական խնդիրների պատճառով ծառայության համար ոչ պիտանի է ճանաչվել: Այնուամենայնիվ, աշխատել է կառավարության համար` գրելով քարոզչական նյութեր:

Թոմասը սիրել է պարծենալ ալկոհոլի օգտագործման ծավալով: Նրա հայտնի արտահայտություններից է. «Ես խմել եմ չբացված վիսկիի 18 չափաբաժին. կարծես թե սա ռեկորդ է[7]» (I've had 18 straight whiskies. I think that's the record[8]):

 
Տունը, որտեղ ծնվել է Թոմասը

1953 թվականի նոյեմբերի 9-ին, երբ Թոմասը խմում էր Մանհեթենի «Սպիտակ ձի» պանդոկում, նա կորցնում է գիտակցությունը: Ավելի ուշ մահանում է Սբ. Վինսենթի հիվանդանոցում. նա 39 տարեկան էր: Մահվան պատճառ է դարձել թոքաբորբը` արյան բարձր ճնշման ու լյարդի խնդիրների հետ: Մահվանից հետո տեղափոխվել է Ուելս և թաղվել Լոխարնի եկեղեցու մոտ: 1994 թվականին այնտեղ է թաղվել նաև նրա այրին` Քեթլինը:

ՍտեղծագործությունԽմբագրել

Ի տարբերություն իր ժամանակի այլ բանաստեղծների, որոնք գրում էին ռեալիզմի ոճով, Թոմասի պոեզիային հատուկ են վառ, գրեթե երևակայական կերպարները: Նրա ստեղծագործությունը շատ առումներով մոտ է ռոմանտիզմի ավանդույթներին: Նրա ներշնչանքի կարևոր աղբյուր էին վալլիական ֆոլկլորն ու առասպելաբանությունը, մանկական տպավորությունները Ուելսի գյուղական կյանքից:

Ըստ Դիլան Թոմասի «Բժիշկը և սատանաները» դրամայի նկարահանվել է ֆիլմ, որի գլխավոր դերը խաղում է Թիմոթի Դալթոնը: Սյուժեն հիմնված է իրական պատմության վրա, ըստ որի գիտնականը նոր մահացած մարդկանց մարմիններ էր գնում` ուսումնասիրության համար, չնայած և կասկածում էր, որ մարմինները ձեռք էին բերվում սպանության միջոցով[9]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Dylan Thomas
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Internet Broadway Database — 2000.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118757261 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  5. http://www.poetsgraves.co.uk/thomas_d.htm
  6. 6,0 6,1 6,2 Lundy D. R. The Peerage
  7. Макиннис П. Тихие убийцы. Всемирная история ядов и отравителей / Питер Макиннис; пер. с англ. В. Болотникова. — М.: КоЛибри, 2008. — 432 с. — (Вещи в себе)
  8. "Dylan Thomas: Alcohol". BBC Wales. 6 November 2008.
  9. The Doctor and the Devils(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

Արտաքին հղումներԽմբագրել