Գրիգորի Մարգուլիս (փետրվարի 24, 1946(1946-02-24)[1], Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային և ամերիկյան մաթեմատիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի տեղեկատվության փոխանցման խնդիրների ինստիտուտի գիտաշխատող, Եյլի համալսարանի պրոֆեսոր (ԱՄՆ), Ֆիլդսյան (1978) և Աբելյան (2020) մրցանակների դափնեկիր:

Գրիգորի Մարգուլիս
Grigorji Margulis.jpg
Ծնվել էփետրվարի 24, 1946(1946-02-24)[1] (74 տարեկան)
ԾննդավայրՄոսկվա, ԽՍՀՄ
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of the United States.svg ԱՄՆ
ԿրթությունՄՊՀ մեխանիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետ
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
ԱշխատավայրԵյլի համալսարան
Պարգևներ և
մրցանակներ
Ֆիլդսյան մրցանակ Ալեքսանդր ֆոն Հումբոլդտի կրթաթոշակ Լոբաչևսկու անվան մրցանակ[2] Հումբոլդտի մրցանակ Վոլֆի մրցանակ մաթեմատիկայի բնագավառում Ամերիկյան մաթեմատիկական ընկերության անդամ և Աբելի մրցանակ[3]
ԱնդամությունԱմերիկյան մաթեմատիկական ընկերություն, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Grigory Margulis Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադայի արծաթե մրցանակակիր (1962)[4]: Ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի մեխանիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը[5] 1967 թվականին: Յակով Սիանի ղեկավարությամբ պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը էրգոդիկ տեսության վերաբերյալ։ Հետագայում հետաքրքրությունները տեղափոխվեցին Լի խմբերի տեսության ոլորտ (վանդակավոր տեսություն Լիի խմբերում), որը նա կարողացավ կիրառել մաթեմատիկայի շատ ոլորտներում: 1978 թվականին պարգևատրվել է Ֆիլդսյան մրցանակով, հանձնման արարողությանը նա ներկա չի եղել, քանի որ նրան մերժել են արտագնա վիզա ստանալու հարցում։

1979 թվականին այցելել է Բոն, և այդ ժամանակից ի վեր հնարավորություն է ստացել ազատ մեկնել արտասահման, սակայն շարունակել է աշխատել որպես գիտաշխատող Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի տեղեկատվության փոխանցման խնդիրների ինստիտուտում: 1991 թվականին հրավիրվել է ԱՄՆ` Եյլի համալսարանում աշխատելու համար։

2001 թվականին ընտրվել է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ, 2012 թվականից հանդիսանում է ամերիկյան մաթեմատիկական ընկերության իսկական անդամ[6][7]։

2005 թվականին դարձել է Վոլֆի մրցանակի դափնեկիր՝ «hանրահաշվում իր կարևոր ներդրման համար, հատկապես կիսամերկ Լիի խմբերի վանդակաճաղերի տեսության, ինչպես նաև էրգոդիկական տեսության, ներկայացուցչականության, համարների, կոմբինատորիկայի և չափման տեսությնների մեջ իր նշանակալի ներդրման համար»: 2020 թվականին Աբելյան մրցանակ է ստացել (Գիլել Ֆյուրստենբերգի հետ համատեղ) խմբերի տեսության, թվերի տեսության և կոմբինատորիկայի մեջ հավանական և դինամիկ մեթոդների կիրառման համար[8]:

Օրիգամիի մաթեմատիկայի մեջ դաղձի ռուբլու խնդիրը հայտնի է որպես «Մարգուլիսի անձեռոցիկի խնդիր»:

Գրքեր ռուսերեն լեզվովԽմբագրել

  • Маргулис Г. А. Дискретные подгруппы групп Ли. — М: МЦНМО, 2007.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  2. https://medal.kpfu.ru/laureatyi-medali/
  3. https://www.abelprize.no/c76018/binfil/download.php?tid=76077
  4. MMO 1962
  5. Лауреаты медали Филдса из МГУ
  6. National Academy of Sciences Elections. Notices of the American Mathematical Society, vol. 48 (2001), no. 7, p. 722
  7. «List of Fellows of the American Mathematical Society» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-08-16-ին։ Վերցված է 2013-08-07 
  8. Furstenberg and Margulis to share the Abel Prize

Արտաքին հղումներԽմբագրել