Բնիկ ժողովուրդների իրավունքների հռչակագիր

Բնիկ ժողովուրդների իրավունքների հռչակագիր (անգլ.՝ Declaration on the Rights of Indigenous Peoples), փաստաթուղթ, որն ընդունվել է 2007 թվականի սեպտեմբերի 13-ին ՄԱԿԳլխավոր ասամբլեայի 62-րդ նստաշրջանում։

Փաստաթղթի բովանդակությունԽմբագրել

Այս փաստաթուղթը հանդիսավոր կերպով հռչակել է բնիկ ժողովուրդների՝ արժանապատիվ կյանքի, սեփական մշակույթի և սեփական հաստատությունների պահպանման և զարգացման իրավունքը, ինչպես նաև ժողովրդին զարգացնելու իրավունքն այն ուղղությամբ, որն առավել համապատասխան է ազգի՝ իր կարիքներն ու նպատակները բավարարելու համար։

Փաստաթուղթը հաստատում է բնիկ ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքը և, որպես տվյալ իրավունքի հետևանք, փաստաթղթում խոսվում է բնիկ ժողովուրդների քաղաքական կարգավիճակի հաստատման և իրենց տնտեսական, սոցիալական և մշակութային զարգացման իրագործման ազատությունների մասին։

Փաստաթղթի ընդունման պատմությունԽմբագրել

Այս փաստաթղթի նախագիծը գործում է արդեն 20 տարի: Առավել ինտենսիվ քննարկումները վերաբերել են երկրի, ռեսուրսների, խմբակային և անհատական ​​իրավունքներին:

Բնիկ ժողովուրդների վերաբերյալ աշխատանքային խումբն ստեղծվել է 1982 թվականին ՄԱԿ-ի տնտեսական և սոցիալական խորհրդի որոշմամբ, և այն նպատակադրվել է մարդու իրավունքների բնագավառում մշակել չափանիշներ բնիկ ժողովուրդների համար: 1985 թվականին աշխատանքային խումբն սկսել է պատրաստել բնիկ ժողովուրդների իրավունքների վերաբերյալ հռչակագրի նախագիծ: 8 տարի անց՝ 1993 թվականին, աշխատանքային խումբն ավարտել է հռչակագրի նախագծի տեքստի աշխատանքները: ՄԱԿ-ի՝ խտրականության կանխարգելման և փոքրամասնությունների պաշտպանության հարցերով զբաղվող ենթահանձնաժողովը 1994 թվականին հաստատել է նախագծի տեքստը և այն ներկայացրել քննարկման ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների հանձնաժողովում: Հանձնաժողովին կից հիմնված աշխատանքային խումբն զբաղվել է հռչակագրի նախագծի լրացուցիչ մշակմամբ: 2006 թվականի հունիսին ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների խորհուրդն ընդունել է հռչակագիրը, իսկ 2007 թվականի սեպտեմբերին հռչակագիրը հաստատել է Գլխավոր ասամբլեան: Հռչակագրի ընդունման համար քվեարկել են 143 պետություններ: 4 երկիր՝ Միացյալ Նահանգները, Կանադան, Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան, դեմ է քվեարկել: 11 երկիր՝ Ադրբեջանը, Բանգլադեշը, Բութանը, Բուրունդին, Վրաստանը, Քենիան, Կոլումբիան, Նիգերիան, Ռուսաստանը, Սամոան, Ուկրաինան, ձեռնպահ է մնացել[1]:

Փաստաթղթի իրավական կարգավիճակԽմբագրել

Բնիկ ժողովուրդների իրավունքների հռչակագիրը բնիկ ժողովուրդների իրավունքների վերաբերյալ համապարփակ հայտարարություն է: Այս հռչակագիրը, ինչպես ՄԱԿ-ի այլ հռչակագիրների մեծ մասը, իրավաբանորեն պարտադիր փաստաթուղթ չէ: Այս փաստաթուղթը պետք է դիտարկել որպես տարբեր պետությունների կարծիքների կոնսենուս ի արտացոլում որոշակի ուղղությամբ շարժվելու և որոշակի սկզբունքների հետևելու համար` բնիկ ժողովուրդների և այդ ժողովուրդների առանձին ներկայացուցիչների նկատմամբ իրավական նորմերի զարգացման առմամբ:

Բնիկ ժողովուրդների իրավունքը ՄԱԿ-ի այլ փաստաթղթերումԽմբագրել

Բնիկ ժողովուրդների իրավունքները հանդիպում են նաև ՄԱԿ-ի այլ փաստաթղթերում, այդ թվում՝ Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության թիվ 169 կոնվենցիայում և կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիայում (հոդված 8j):

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել