Բացել գլխավոր ցանկը

Ժան Նիկոլա Արթյուր Ռեմբո (ֆր.՝ Jean Nicolas Arthur Rimbaud, հոկտեմբերի 20, 1854(1854-10-20)[1][2][3][4][5][6][7], Charleville (Ardennes), Ֆրանսիա - նոյեմբերի 10, 1891(1891-11-10)[1][8][2][3][4][5][6][7], Մարսել[9]), ֆրանսիացի բանաստեղծ, ֆրանսիական սիմվոլիզմի ներկայացուցիչ։

Արթյուր Ռեմբո
ֆր.՝ Arthur Rimbaud
Rimbaud.PNG
Ծննդյան անունանգլ.՝ Jean Nicolas Arthur Rimbaud
Ծնվել էհոկտեմբերի 20, 1854(1854-10-20)[1][2][3][4][5][6][7]
ԾննդավայրCharleville (Ardennes), Ֆրանսիա
Վախճանվել էնոյեմբերի 10, 1891(1891-11-10)[1][8][2][3][4][5][6][7] (37 տարեկանում)
Վախճանի վայրՄարսել[9]
Մասնագիտությունբանաստեղծ, զենքի առևտրական, ճանապարհորդ հետազոտող և գրող
Լեզուֆրանսերեն[1]
ՔաղաքացիությունՖրանսիական երկրորդ կայսրություն
Ֆրանսիայի երրորդ հանրապետություն
Ֆրանսիա[10]
ՊարգևներConcours général
Arthur Rimbaud signature.svg
Arthur Rimbaud Վիքիպահեստում

Բովանդակություն

ԿենսագրությունԽմբագրել

 
Պոլ Վերլենը և Արթյուր Ռեմբոն՝ ձախից նստած (Ֆանտեն-Լատուր-ի յուղանկարը, 1872 թ)

Ծնվել է 1854 թ.–ին հոկտեմբերի 24-ին հյուսիս–արևելյան Ֆրանսիայի Շառլվիլլ քաղաքում՝ մորական պապի տանը։ Հայրը՝ Ֆրեդերեկ Ռեմբոն, այդ ժամանակ ծառայում էր Լիոնի ֆրանսիական կայազորում՝ ցամաքազորային կապիտանի կոչումով։ Մայրը՝ Վիտալի Գուիֆը Արդենի մանր սեփականատիրական ընտանիքներից մեկին էր պատկանում։ 1862 թ-ին Ռեմբոն Շառլվիլլ քաղաքում ընդունվում է Ռոսսայի դպրոցը[11]:

Մահացել է 1891 թվականին նոյեմբերի 10-ին Մարսելում։

ԳործունեությունԽմբագրել

Ռեմբոյի կարճատև գրական գործունեությունը (1870-1873) եղել է համակ ըմբոստացում և սուր ծաղր՝ ուղղված Երկրորդ կայսրության («Կեսարի մոլեգնությունը»), կրոնի («Տարտյուֆի պատիժը», «Չարիք»), քաղքենիության («Ատենակալները») դեմ։ Բանաստեղծը հասարակության վերակառուցման հույսը կապել է Հանրապետության հետ («Դարբին»)։ Հիասթափվելով «Ազգային դավաճանության» կառավարությունից՝ Ռեմբոն 1871 թվականի սկզբին ճգնաժամ է ապրել։ Փարիզյան կոմունան վերադարձրել է սոցիալական առաջընթացի՝ Ռեմբոյի հավատը։ Նա ստեղծել է ֆրանսիական հեղափոխական պոեզիայի գլուխգործոցներ՝ «Փարիզի ռազմական հիմնը», «Փարիզը նորից բնակեցվում է», «Ժաննա Մարիի ձեռքերը» (1871)։ Նրա պոեզիայում զարգացել են ռեալիստական պատկերավորությունը, հոգեբանականությունը, երգիծանքը («Յոթնամյա բանաստեղծները», «Աղքատները եկեղեցում», «Գթության քույրեր»)։ Ռեմբոն ծանր է տարել Կոմունայի պարտությունը, դարձել է սիմվոլիստ («Հարբած նավը», «Ձայնավորներ»)։ Այս շրջանում Ռեմբոն ստեղծել է «Վերջին բանաստեղծությունները» (1872) և արձակ բանաստեղծությունները՝ «Պայծառացումներ» (1872-1873, հրատարակվել է 1886 թվականին)։ «Դժոխքի միջով» (1873) գիրքը, որը լի է տառապանքով, ինքնախարազանումով, սիմվոլիզմի սպանիչ քննադատությամբ, նախապատրաստել է 20–րդ դարի բանաստեղծական ռեալիզմը

ԱզդեցություններԽմբագրել

Ազդվել է ֆրանսիացի սիմվոլիստ Բոդլերից, ինչպես նաև, վաղ տարիքում՝ Վիկտոր Հյուգոյից («Որբերը»)։ Ռեմբոյի և Բոդլերի սիմվոլիզմը հետագայում մեծ ազդեցություն ունեցավ 20-րդ դարի պոեզիայի վրա, այդ թվում՝ Վլադիմիր Վիսոցկու պոեզիայի վրա, իսկ հայ բանաստեղծներից Եղիշե Չարենցի ստեղծագործության վրա։

ՍտեղծագործություններԽմբագրել

  • «Ժան—Մարիի Ձեռքերը»
  • «Օֆելիա»
  • «Մի եղանակ դժոխքում» (արձակ բանաստեղծություն)
  • «Հարբած նավը»
  • «Սիրավեպ»
  • Նամակներ
  • «Ոջիլ որոնող քույրորը»
  • «Փարիզը վերաբնակեցվում է»

Հայերեն թարգմանությունըԽմբագրել

  • 1991 թ.-ին Ապոլոն հրատարակչությունը լույս է ընծայել Արթյուր Ռեմբոյի գրականության լիակատար ժողովածուն՝ հայերեն թարգմանությամբ։ Այն ընդգրկում է Ռեմբոյի գրեթե ողջ գրական ժառանգությունը։ բացառություն են կազմում միայն մի քանի անավարտ կամ անարժեք համարվող ստեղծագործություններ, պատանեկան գրչափորձեր։
  • Ռեմբոյի ստեղծագործությունները զետեղված են նաև «Ուսանողի գրադարան» մատենաշարքի Ֆրանսիական պեզիա հատորում։

Տես նաևԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  • Elizabeth M. Hanson։ My poor Arthur Holt, New York 1960 (անգլ.)
  • Ardengo Soffici։ Arthur Rimbaud Vallecchi, Florenz 2002 (իտալ.)
  • Enid Starkie։ Das Leben des Arthur Rimbaud Matthes & Seitz, Berlin 1990 ISBN 3-88221-765-0 (գերմ.)

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 RKDartists
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 BD Gest'
  8. 8,0 8,1 8,2 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  9. 9,0 9,1 9,2 Рембо Артюр // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  10. LIBRIS — 2018.
  11. Արթյուր Ռեմբո, «Բանաստեղծություններ», «Ապոլոն» հրատ., Երևան, 1991, ISBN 5-8079-0255-6

Արտաքին հղումներԽմբագրել