Արաքս (գրող)

հայ արձակագիր, մանկագիր, խմբագիր
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արաքս (այլ կիրառումներ)
Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ավետիսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:

Արաքս (Արաքս Մուրադի Ավետիսյան, դեկտեմբերի 25, 1903(1903-12-25)[1], Ղարաքիլիսա, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 15, 1978(1978-01-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն), հայ արձակագիր, մանկագիր, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1967), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1930 թվականից։

Արաքս
Ծննդյան անունԱրաքս Մուրադի Ավետիսյան
Ծնվել էդեկտեմբերի 25, 1903(1903-12-25)[1]
ԾննդավայրՂարաքիլիսա, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էհունվարի 15, 1978(1978-01-15) (74 տարեկան)
Վախճանի վայրԵրևան, Հայկական ԽՍՀ, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն
Մասնագիտությունարձակագիր, մանկագիր և խմբագիր
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
ԱշխատավայրԳրական թերթ
Պարգևներ
Արաքս Վիքիքաղվածքում
Արաքս Վիքիդարանում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է Ղարաքիլիսա (այժմ՝ Վանաձոր) քաղաքում։ 1923 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Հովնանյան-Մարիամյան օրիորդաց ուսումնարանը, 1933 թվականին՝ Մոսկվայի կոմունիստական ժուռնալիստիկայի ինստիտուտը։ 35 տարի աշխատել է մամուլի բնագավառում։ 1934 - 1937 թվականներին եղել է «Հոկտեմբերիկ» մանկական ամսագրի խմբագիրը, 1939 - 1942 թվականներին՝ «Գրական թերթ»-ի խմբագրի տեղակալ, 1942-1945 թվականներին՝ Երևանի ռադիոկոմիտեի գրական բաժնի գլխավոր խմբագիր։ Նրա գործերից[2] թարգմանվել և առանձին գրքերով լույս են տեսել ռուսերեն և ադրբեջաներեն։ Մահացել է Երևանում[3][4]։

Արաքսի երկերի մատենագիտությունըԽմբագրել

  • Երեք պատմվածք, Թիֆլիս, հրատ. Վապպ-ի հայկական բաժնի, 1926, 23 էջ։
  • Պատմվածքներ, Երևան, տպագրական տրեստի առաջին տպարան, 1926, 39 էջ։
  • «Էս ջուրն իրա ճամփով կգնա...» (վիպակ), Երևան, Պետհրատ, 1928, 123 էջ։
  • Ալվանը։ Նարգո (պատմվածքներ), Երևան, Պետհրատ, 1928, 125 էջ։
  • Զիմմի, Երևան, Պետհրատ, 1931, 154 էջ։
  • Կոմերիտուհու նամակները, Երևան, Պետհրատ, 1934, 92 էջ։
  • Հրաշալի սավառնակը, Երևան, Պետհրատ, 1937, 9 էջ։
  • Մանկական պատմվածքներ, Երևան, Պետհրատ, 1937, 48 էջ։
  • Ծաղկաձորցի Թաթիկը, Երևան, Պետհրատ, 1939, 55 էջ։
  • Լաուրիկի արկածները (մանկական պատմվածքներ և հեքիաթներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1941, 111 էջ։
  • Լիպո (վիպակ), Երևան, Հայպետհրատ, 1942, 104 էջ։
  • Տափաստանի առյուծը, Երևան, Հայպետհրատ, 1942, 64 էջ։
  • Նռնակակիր աղջիկը (ժողովածու), Երևան, Հայպետհրատ, 1942, 52 էջ։
  • Ամենակրտսերը, Երևան, Հայպետհրատ, 1944, 66 էջ։
  • Ազատության հրթիռներ (պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1945, 100 էջ։
  • Կարմիր ծաղիկներ (պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1945, 44 էջ։
  • Հպարտ սեր (պատմվածքներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1947, 311 էջ։
  • Կարմիր դրոշ (պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1949, 88 էջ։
  • Զվարթ ձայներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1951, 208 էջ։
  • Երկեր (վիպակներ, պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1954, 476 էջ։
  • Բիբի, Երևան, Հայպետհրատ, 1956, 76 էջ։
  • Պատանիներ (վիպակներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1960, 222 էջ։
  • Փունջ։ Սովետահայ մանկական գրականություն (ժողովածուում տեղ են գտել նաև Արաքսի գործերը), Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 356 էջ։
  • Հիշողություններ Եղիշե Չարենցի մասին (ժողովածուում տեղ են գտել Արաքսի «Նա միշտ կենդանի է» հուշ-հոդվածը), Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 395 էջ։
  • Երկեր (վիպակներ, պատմվածքներ), Երևան, «Հայաստան», 620 էջ։
  • Ծաղկաձորցի Թաթիկը, Երևան, «Հայաստան», 1972, 68 էջ։
  • Զիմմի, Երևան, «Հայաստան», 1973, 484 էջ։
  • Արևածիններ (պատմվածքներ, վիպակներ, հեքիաթներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1977, 444 էջ։
  • Փոթորկից հետո (նովելներ, պատմվածքներ, վիպակներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1980, 572 էջ[5]։

Արաքսի կատարած թարգմանությունները (ռուսերենից)Խմբագրել

  • Աննա Ուլյանով, Իլյիչի մանկական և դպրոցական տարիները (պատմվածք), Երևան, Հայպետհրատ, 1953, 43 էջ։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 http://am.hayazg.info/index.php?curid=2030
  2. «Bibliothèque de l'Église apostolique arménienne - Paris - Արաքս ,»։ www.bibliotheque-eglise-armenienne.fr։ Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 14 
  3. Հայկ Խաչատրյան (1981)։ Գրական տեղեկատու։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ 55 
  4. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։
  5. Ավետիսյան) Արաքս (is Արաքս Մուրադի, Բաբայան Արշալույս Հարությունի (1980)։ Փոթորկից հետո։ Նովելներ, պատմվածքներ, վիպակներ (հայերեն)։ Սովետական գրող 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 702