Բացել գլխավոր ցանկը

Ասպինձայի շրջան (վրաց.՝ ასპინძის მუნიციპალიტეტი) 2-րդ մակարդակի վարչական միավոր է Վրաստանում: Մտնում է Սամցխե-Ջավախեթի երկրամասի (մխարեի) կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Ասպինձա քաղաքն է։

Picto infobox map.png
Ասպինձայի շրջան
վրաց.՝ ასპინძის მუნიციპალიტეტი
Դրոշ Զինանշան
Flag of Aspindza Municipality.svg
Aspindzis gerbi.jpg
Jeskynní klášterní město Vardzía - panoramio.jpg
ԵրկիրՎրաստան Վրաստան
ԿարգավիճակՇրջան
Մտնում էՍամցխե-Ջավախեթի մարզ
ՎարչկենտրոնԱսպինձա
Հիմնական լեզուՀայերեն, վրացերեն
Բնակչություն (2008)
12600 (61 տեղ)
Խտություն( 51 տեղ)
Ազգային կազմՀայեր, Վրացիներ
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի
Վրաց Ուղղափառ եկեղեցի
Տարածք825  (27 տեղ)
Aspindza.png
Aspindza Municipality.JPG
ՀապավումGE.SJ.AZ
ISO 3166-2 կոդ8
Հեռախոսային կոդ+995 (364)
Փոստային ինդեքսներ0500–0599
Կոորդինատներ: 41°34′26.000004099997″ հս․ լ. 43°15′21.999996099997″ ավ. ե. / 41.57388889002777432° հս․. լ. 43.25611111002777420° ավ. ե. / 41.57388889002777432; 43.25611111002777420

ԲնակչությունԽմբագրել

Ըստ վերջին մարդահաշվի (2002) շրջանի բնակչությունը կազմել է 13.010: Ըստ 2008 թվականի հունվարի 1 գնահատման բնակչությունը 12,6 հազար մարդ է։

Էթնիկ կազմը ըստ 2002 թվականի մարդահաշվի
Վրացիներ 10671 82,00%
Հայեր 2273 17,50%
Ռուսներ 34 0,30%
Օսեր 9 0,07%
Հույներ 8 0,06%
Ուկրաինացիներ 5 0,04%
Աբխազներ 4 0,03%
Ադրբեջանցիներ 0 -
Քիստիններ 0 -
Եզդիներ 0 -
ընդհանուր 13010 100,00%

Բնակավայրերի ցանկԽմբագրել

Ասպինձայի շրջանի կազմում գտնվում է 21 բնակավայր, այդ թվում 1 քաղաքատիպ ավան՝

Հայերը Ասպինձայի շրջանումԽմբագրել

Ասպինձայի շրջանը կազմել է Սամցխեի արևելյան հատվածը: XV-XVII դդ. այստեղ հայտնի էին Թմուկ (Թմկաբերդ), Ասպինձա (Ասպնջակ), Խերթվիս (Խըրթըզ) գրեթե զուտ հայաբնակ բերդաքաղաքները, երկու տասնյակից ավելի գյուղեր և ավաններ: Օսմանյան տիրապետության ժամանակ հայերի թիվը խիստ նվազել է. 1824-ին հայեր են բնակվել միայն Խիզաբավրա, Բնելա, Վարգավ, Խերթվիս գյուղերում (ավելի ուշ աստիճանաբար վրացացել են): 2003 թվականի տվյալներով շրջանում ապրում է 2780 հայ, հիմնական մասը (2300)՝ Դամալայում, մասամբ՝ համանուն շրջկենտրոնում, Ածղվիթա, Ռուսթավ, Տոլոշ գյուղերում: Դամալայի հայերը Կարինի նահանգից գաղթած վերաբնակներ են: 1918-ին այստեղ բնակություն են հաստատել նաև Արդահանից եկած մի քանի հայ ընտանիքներ:

1918-ի թուրքական հարձակման ժամանակ Դամալան չի գաղթել, դիմադրել է՝ տալով 500-ից ավելի զոհ:

Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորել է 460 (1985), 417 (1999), 366 (2002) աշակերտ: 1990-ական թթ. արտագաղթը զգալիորեն ավելացել է: Գյուղում կանգուն է Ս. Խաչ եկեղեցին (1843): Հայտնի են Թմկաբերդ նաև Խիզաբավրայի Ս. Սրտի Հիսուսի (հայ կաթոլիկ) և Ս. Խաչ (XII-XIII դդ.), Վարգավի Ս. Աստվածածին (հայ կաթոլիկ, 1890), Թոկի՝ XII-XIII դդ., Թմոգվիի (Թմուկ) ժայռափոր եկեղեցիները: Դամալայում են ծնվել գրող Վ. Սաղաթելյանը, լրագրող Տ. Ֆարմանյանը և ուրիշներ[1]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Հայ սփյուռք հանրագիտարան, Ե., 2003, էջ 552: