Բացել գլխավոր ցանկը

Աջարիա, Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետություն (վրաց.՝ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, աճարիս ավտոնոմիուրի ռեսպուբլիկա), պատմական, աշխարհագրական և վարչական երկրամաս Վրաստանի հարավ-արևմուտքում։ Հիմնադրվել է 1921 թվականի հուլիսի 16-ին որպես Աջարական ԻԽՍՀ, ներկայիս անվանումը 1990 թվականից է։ Աջարիայի մայրաքաղաքը Բաթումն է։ Ծովամերձ մասում գտնվում են առողջարաններ, հիմնականում հիմնադրված խորհրդային իշխանության տարիներին՝ Քոբուլեթ, Մախինջաուր, Գոնիո, Սարփ։ Հիմնական բնակչությունը՝ աջարացիներեն են՝ վրացիների ազգագրական խմբերից մեկը, որոնց մոտ մեծ տարածություն է ստացել իսլամը։

Picto infobox map.png
Աջարիա
Աջարիայի Դրոշը Զինանշան
Flag of Adjara.svg
Coat of arms of Adjara.svg
ԵրկիրՎրաստան Վրաստան
ԿարգավիճակՎրաստանի վարչական բաժանում
Մտնում էՎրաստան
ՎարչկենտրոնԲաթում
Ամենաբարձր կետQ12870477?
Բնակչություն337 000 մարդ (2016)[1]
Տարածք2899 կմ²
AdjaraLocationinGeorgia.svg
Հիմնադրված է1991 թ.
Սահմանակցում էԳուրիայի մարզ, Սամցխե-Ջավախեթի մարզ, Արդահանի նահանգ և Արդվինի նահանգ
ISO 3166-2 կոդGE-AJ
Կոորդինատներ: 41°39′ հս․ լ. 42°0′ ավ. ե. / 41.650° հս․. լ. 42.000° ավ. ե. / 41.650; 42.000
adjara.gov.ge

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Հարավում Աջարիան սահմանակցում է Թուրքիայի հետ (121 կմ), արևմուտքից և հյուսիս-արևմուտքից ափը ողողում է Սև ծովը։ Մակերեսը՝ 2,9 կմ² է։ Աջարիայի տարածքը բնության յուրահատկություններով կարելի է բաժանել երկու մասի՝ ծովամերձ և լեռնային։ Ծովամերձ Աջարիան տարբերվում է մերձարևադարձներին բնորոշ տարեկան բարձր միջին ջերմաստիճաներով (+14,5°C և ձմռան ամենացուրտ ամսվա՝ հունվարի ջերմաստիճանը +6,5°C է), մթնոլորտային տեղումների առատությամբ (տարեկան 2500 մմ) և արևոտ օրերով։ Ծովամերձ Աջարիայի մերձարևադարձները պատկանում են խոնավ մերձարևադարձների ենթատիպին և տարբերվում են Հյուսիսային և Արևմտյան Մերձսևծովյան շրջանների չոր միջերկրածովային մերձարևադարձներից։

ՋրագրությունԽմբագրել

Աջարիայի գրեթե բոլոր գետերը պատկանում են Սև ծովի ավազանին։ Ամենաջրառատ գետը Ճորոխն է, որի գետաբերանը Վրաստանում է (Ճորոխ գետի հունի ձգվածությունը Աջարիայի տարածքում 26 կմ է), Աջարիայի տարածքով են անցնում նաև Ճորոխի երկու վտակները՝ Աջարիսցկալին և Մաչախելան։ Անմիջապես Սև ծով են թափվում՝ Կինտրիշի, Չակվիսցկալի, Կորոլիսցկալի գետերը։ Աջարիայի ջրառատ լեռնային գետերն ունեն բարձր ջրաէներգետիկ պոտենցիալ։

Վարչական բաժանումԽմբագրել

Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետությունը կազմված է հանրապետական նշանակության 1 քաղաքից և 5 շրջաններից՝

ՊատմությունԽմբագրել

Անտիկ ժամանակներում Աջարիան եղել է Վրաստանի ամենախիտ բնակեցված, տնտեսական և մշակութային ամենազարգացած երկրամասերից մեկը։

ԲնակչությունԽմբագրել

Աջարիայի միջեթնիկական հարաբերություները մեծամասնությամբ հանգիստ են։ Ըստ 2002 թվականի տեղեկությունների Աջարիայի բնակչությունը 376 հազար մարդ է (երկրի բնակչության 8,7 %)։

Հայերն ԱջարիայումԽմբագրել

Աջարիայում հայերը հաստատվել են վաղ միջնադարում, համայնքը ստվարացել է 18-րդ դարի սկզբին՝ հիմնականում համշենահայերի հաշվին, իսկ խորհրդային տարիներին՝ նաև հայաբնակ Ջավախքից և այլ վայրերից տեղափոխված հայ ընտանիքներով։ Նրանք կենտրոնացած են Բաթում և Քոբուլեթ քաղաքներում։ Համայնքը խորհրդային տարիներին ունեցել է եկեղեցի, երկսեռ դպրոց, թատրոն, լույս են տեսել թերթեր։ Ներկայիս արտագաղթի հետևանքով հայերի թիվը բավականին նվազել է։ Վերջին տվյալներով Աջարիայում բնակվում է շուրջ 10000 հայ։ Բաթումում գործում է Հայաստանյայց Առաքելական Ս. Փրկիչ եկեղեցին, եկեղեցուն կից կիրակնօրյա և վրաց-հայկական միջնակարգ դպրոցները։ Աջարիայում գործում են «Աջարիայի հայերի միություն» և «Երիտասարդական միություն» կազմակերպությունները[2]։

Աջարիայում հայերի անցյալի ու ներկայի մասին է պատմում 2014 թվականին նկարահանված «Հայերն Աջարիայում» ֆիլմը (ռեժիսոր՝ Գ․ Կևորկով, սցենարիստ՝ Ռ․ Գևորգյանց)։ Ֆիլմը նկարահանվել է Հայաստանի վավերագրական ֆիլմերի «Հայկ» կինոստուդիայում Հայաստանի մշակույթի նախարարության պատվերով[3]։

Աջարիայի հայ հավատացյալները մտնում են Հայ Առաքելական եկեղեցու վիրահայոց թեմի մեջ։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել