Ալմա Դոլենս

իտալացի պացիֆիստ, լրագրող և ֆեմինիստ

Թերեզիտա Փարզինի (ի ծնե՝ դեի Բոնֆատի, առավել հայտնի է Ալմա Դոլենս կեղծանունով, լատին․՝ Alma Dolens, փետրվարի 18, 1869(1869-02-18) - մայիսի 20, 1948(1948-05-20), Միլան, Իտալիա), իտալացի հայտնի պացիֆիստ, սուֆրաժիստուհի և լրագրող[1]։ Նրա Ալմա Դոլենս (Alma Dolens) կեղծանունը լատիներեն alma՝ «հոգի», «սիրտ» և dolens՝ «տառապող», «սգացող» բառերի համադրությունից է. այսպիսով, նրա կեղծանունը կարելի է թարգմանել որպես «տխուր սիրտ» կամ «ծանր, տառապող սիրտ», ինչն էլ արտահայտում է միլիտարիզմի ու պատերազմի հանդեպ նրա ունեցած զգացմունքները[2]։

Ալմա Դոլենս
Դիմանկար
Ծնվել էփետրվարի 18, 1869(1869-02-18)
Մահացել էմայիսի 20, 1948(1948-05-20) (79 տարեկան)
Մահվան վայրՄիլան, Իտալիա
Քաղաքացիություն Իտալիա և  Իտալիայի թագավորություն
Մասնագիտությունլրագրող, հակապատերազմային ակտիվիստ և սուֆրաժիստ
 Teresita Pasini Վիքիպահեստում

Անձնական կյանք խմբագրել

Ալմա Դոլենսը ծնվել է ումբիրյան հարուստ ընտանիքում, 1869 թվականին։ Նրա ընտանիքը լավ հայտնի էր միացման համար իտալական շարժման մեջ, որի շրջանակներում նրանք սատարում էին Ջուզեպպե Գարիբալդիին։ Ալմա Դոլենսն ամուսնացել է միլանցի փաստաբանի հետ, որն աջակցում էր նրան իր աշխատանքում[2]։

Աշխատանք խմբագրել

Ալմա Դոլենսը եղել է կանանց ընտրական իրավունքի ու աշխատավորների իրավունքների հարցերով Լոմբարդի կոմիտեի նախագահը։ Նա ելույթ է ունեցել 1909 և 1910 թվականների ազգային խաղաղ խորհրդաժողովներին՝ իր դերն ամրապնդելով խաղաղության համար իտալական շարժման մեջ, որտեղ գլխավոր տեղ ունեին տղամարդիկ։ Նա համարում էր, որ կանայք անհրաժեշտ են սոցիալական առաջընթացի համար և որ խաղաղության համար իտալական պայքարում և առհասարակ, քաղաքականության մեջ կանանց բացակայությունը կործանարար է։ Դոլենսը նաև իտալական շարժման ու արհմիությունների միջև կապ հաստատելու մոլի կողմնակից էր։ Նա հիմնել է Società per la paces femminile («Կանանց միություն՝ հանուն խաղաղության») կազմակերպությունն ու ճամփորդել է կենտրոնական Իտալիայում՝ տեղական կոմիտեներ հիմնելու նպատակով։ Նա աշխատել է «Արբիտրաժի և ապառազմականացման աշխատավորական համայնք» (Associazione nazionale pro arcate e disarmo) անվանումով արհմիության հետ Միլանում, որին 1910-ական թվականներին անդամակցել է ավելի քան 700 մարդ[2][3]։

Իտալա-թուրքական պատերազմը վերջ է տվել խաղաղության համար շարժմանը՝ անդունդ ստեղծելով նրանց միջև, ովքեր կարծում էին, որ պետք է սատարել պատերազմը, և նրանց, ովքեր դեմ էին պատերազմին։ Դոլենսը վերջին խմբի մեջ էր, հանրայնորեն արշավներ է արել պատերազմի դեմ և դիմել է ԱՄՆ-ում և Շվեյցարիայում գործող կազմակերպություններին՝ ֆինանսական աջակցության համար՝ պացիֆիստների բարեփոխումների համար։ Նա շարունակել է աշխատել 1911-12 թվականներին, սակայն իտալական պացիֆիստական շարժումն ի վերջո վերջնականապես սպառվել է, և Դոլենսին այս երկու տարիների ընթացքում արգելել են հանրային ելույթներ ունենալ Իտալիայում[3]։ Նա իր ուշադրությունը կենտրոնացրել է մեկ այլ խնդրի վրա՝ գրելով իտալական քաղաքներում ցածր դասի մարդկանց կենսապայմանների մասին։ 1913 թվականին Բուդապեշտում խաղաղ խորհրդակցության ժամանակ Դոլենսը ծանոթացել և ընկերացել է Ռոզիկա Շվիմմերի հետ, որը նույնպես պացիֆստ ու սուֆրաժիստուհի էր[2]։ 1913 թվականին նա վերադարձել է կուսակցական միջոցառումներում ելույթներին, երբեմն հանդես գալով Մարգարիտա Ցարֆատիի հետ[1]։

1914 թվականին Դոլենսը մասնակցել է Եվրոպայում վերահաս պատերազմի դեմ հավաքներին, որոնք կազմակերպվում էին Հաագայի և Խաղաղության միջազգային բյուրոյի կողմից[2]։ Նա և Ռոզալիա Գվիս-Ադամին եղել են հուլիսի 31-ին Բրյուսելում կայացած խորհրդաժողովում իտալական պատվիրակները։ Այս խորհրդաժողովը եղել է պատերազմը կանխելու վերջին փորձը[4]։ Պատերազմի ողջ ընթացքում նա հումանիտար աջակցություն է ցույց տվել այն ընտանիքներին, որոնք պատերազմի պատճառով ստիպված են եղել լքել իրենց տները Ավստրո-Հունգարական կայսրությունում։ Իտալա-թուրքական պատերազմի ավարտից հետո նա դասախոսություններ է կարդացել՝ ճամփորդելով Բելգիայում։ Պատերազմի հետևանքները տեսնելուց հետո նա ավելի է համոզվել իր խաղաղասիրական գործունեության մեջ[2], և իր դասախոսություններից մեկի ժամանակ նա ասել է. «Դա աղքատություն է, տուբերկուլոզ, գործազրկություն։ Այդ հիվանդությունների դեղամիջոցը սարսափելի ու թանկ սպառազինության ավարտն է»[3]։ Նա պնդել է, որ պատերազմի ընթացքում պետք է լինեն արբիտրաժ դիմելու ընթացակարգեր[2]։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Դոլենսը հաստատվել է իր սոցիալիստ ընկեր Ժիլբերտո Ջիլիոլիի և նրա կնոջ՝ Միրտա Ռիպամոնտիի տանը, որտեղ նա մահացել է 1948 թվականին։

Ծանոթագրություններ խմբագրել

  1. 1,0 1,1 Zappi Elda Gentili (1991)։ If Eight Hours Seem Too Few: Mobilization of Women Workers in the Italian Rice Fields։ Albany, New York: State University of New York Press։ ISBN 978-1-4384-2473-6 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Раппопорт Хелен (2001)։ «Alma Dolens (Teresita dei Bonfatti/Teresita Pasini)»։ Encyclopedia of Women Social Reformers 1։ Santa Barbara, California: ABC-CLIO։ էջեր 9–10։ ISBN 1-57607-101-4 
  3. 3,0 3,1 3,2 Cooper Sandi E. (1991)։ Patriotic Pacifism: Waging War on War in Europe, 1815–1914։ New York, New York: Oxford University Press։ ISBN 978-0-19-536343-2 
  4. Ruyssen Theodore (November 1914)։ «The Final Efforts of the European Pacifists to Prevent the War»։ The Advocate of Peace 76 (10)։ էջեր 236–238