Ալեքսանդր Աթաբեկյան

Ալեքսանդր Մովսեսի Աթաբեկյան (փետրվարի 2, 1868, Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 5, 1933, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, ականավոր անարխիստ, բժիշկ։

Ալեքսանդր Աթաբեկյան
Դիմանկար
Ծնվել էփետրվարի 2, 1868(1868-02-02)
ԾննդավայրՇուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էդեկտեմբերի 5, 1933(1933-12-05) (65 տարեկան)
Մահվան վայրԽՍՀՄ
ՔաղաքացիությունFlag of Armenia.svg Հայաստան
Մայրենի լեզուռուսերեն
ԿրթությունՇուշիի ռեալական ուսումնարան
Մասնագիտությունհեղինակ, խմբագիր և լրագրող
ԿուսակցությունՀնչակյան կուսակցություն
Commons-logo.svg Alexander Atabekian Վիքիպահեստում

Հովսեփ Աթաբեկյանցի հորեղբորորդին։ Պյոտր Կրոպոտկինի մտերիմ գործակիցը։

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել 1868 թվականի փետրվարի 2-ին Շուշի քաղաքում (Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), Աթաբեկյանների մելիքական տոհմի շառավիղ բժշկի ընտանիքում։ 1886 թվականին ավարտել է Շուշիի հիմնական դպրոցը։ 1889-ից 1896 թվականներին սովորել է Ժնևի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ Անդամակցել է Սոցիալ դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցությանը, ներդրում է ունեցել Ավետիս Նազարբեկյանի խմբագրությամբ հրատարակվող «Հնչակ» թերթի տպագրության գործում[1], սակայն շուտով դուրս է գալիս դրա կազմից և դառնում է անիշխանական։ Ժնևում դասավանդել է անարխիստական գրականություն՝ հայերեն և ռուսերեն լեզուներով։ 1891 թվականին (ոչ թե 1893 թվականին, ինչպես ինքն է նշում իր հիշողություններում) բուլղարական անարխիստ Պ. Ստոյանովի հետ միասին մեկնում են Լոնդոն՝ Պյոտր Կրոպոտկինի մոտ՝ հրատարակչական նախագծերի մասին պայմանավերվելու։ Հետագայում, գտնվելով վտարանդիության մեջ, ակտիվ քաղաքական գործունեությունից հեռանում է։ 1914 թվականի վերջից ռուսական բանակի բժիշկ, կովկասյան ճակատի հոսպիտալում հրամանատար։ 1917 թվականի օգոստոսին ժամանում է Մոսկվա, վերականգնում կապերը անարխիստների հետ, այդ թվում և Պյոտր Կրոպոտկինի և սկսում է համագործակցել նրանց հետ։ Հոկտեմբերին մասնակցում է «Անարխիա» (ռուս.՝ «Анархия») թերթում լուսաբանված քննարկմանը, որտեղ խոսվում էր անարխիստների՝ Ժամանակավոր կառավարության կոնկրետ գործողությունների նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքի մասին։

Աթաբեկյանը ձեռբակալվել է 1930-ականներին և համարվում է գուլագում մահացած[2]։

Անձնական կյանքԽմբագրել

Ամուսնացել է բժիշկ Եկատերինա Սոկոլովայի հետ, ունեցել է 3 երեխա՝ Ալեքսանդրը (1896-1952), Արսենը (1902-1960) և Արիանան (1910-1977)։ Երեխաների ազգանունը եղել է «Աթաբեկ»։

ԱշխատություններԽմբագրել

(Ռուսերեն)Խմբագրել

  • Возможна ли анархическая социальная революция?, М., 1918;
  • Вопросы теории и практики, М., 1918;
  • Против власти. Сборник статей, М., 1918.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Selbuz Cemal (July 2006)։ «An anarchist on the roads of freedom»։ Abolishing the Borders from Below (25)։ Վերցված է 2008-04-29 
  2. «Alexander Atabekian papers»։ International Institute of Social History։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 May 2011-ին։ Վերցված է 29 April 2008 

ԱղբյուրներԽմբագրել

  • Бирюков А., Кривенький В. Атабекян А. М. // Политические деятели России. 1917: Биографический словарь. М.: Большая Российская энциклопедия, 1993. С. 26-27.
  • Maiz Jordi. Ni zares ni sultanes // Anarquistas y revolucionarios del Caucaso 1890 - 1925. Madrid, 2019.