Սաիթ Ֆաիք Աբասըյանըք

Սաիթ Ֆաիք Աբասըյանըք (թուրք.՝ Sait Faik Abasıyanık, նոյեմբերի 23, 1906(1906-11-23)[1][2][3], Ադաբազար, Թուրքիա[1] - մայիսի 11, 1954(1954-05-11)[1][2][3][…], Ստամբուլ, Թուրքիա[1]), թուրք գրող, բանաստեղծ, վիպագիր և սցենարիստ։

Սաիթ Ֆաիք Աբասըյանըք
թուրք.՝ Sait Faik Abasıyanık
Ծնվել էնոյեմբերի 23, 1906(1906-11-23)[1][2][3]
ԾննդավայրԱդաբազար, Թուրքիա[1]
Վախճանվել էմայիսի 11, 1954(1954-05-11)[1][2][3][…] (47 տարեկան)
Վախճանի վայրՍտամբուլ, Թուրքիա[1]
ԳերեզմանԶինջիրլիքույու գերեզմանատուն
Մասնագիտությունբանաստեղծ, վիպասան, գրող, սցենարիստ և վիպասան
Լեզուֆրանսերեն և թուրքերեն[4][1]
ՔաղաքացիությունFlag of Turkey.svg Թուրքիա[1]
ԿրթությունՍտամբուլի համալսարան, Ստամբուլի բարձրագույն դպրոց և Գրենոբլի համալսարան
Ժանրերպատմվածք և վեպ
Ուշագրավ աշխատանքներValley of Violets?
Sait Faik Abasıyanık Վիքիպահեստում
Բուրգազադայում գտնվող Սաիթ Ֆաիք Աբասըյանըքի թանգարան (2009)

Կենսագրություն և կարիերաԽմբագրել

Սաիթ Ֆաիք Աբասըյանըքը ծնվել է 1906 թվականի նոյեմբերի 18-ին թուրքական Ադաբազար քաղաքում։ Հայրը ունևոր վաճառական էր։ 1928 թվականին ապագա բանաստեղծն ընդունվում է Ստամբուլի համալսարանի թյուրքագիտության ֆակուլտետը։ 1930 թվականին հոր ազդեցությամբ մեկնում է Շվեյցարիա, որպեսզի տնտեսագիտություն ուսանի։ Թողնելով ուսումնառությունը, երեք տարի ապրում է ֆրանսիական Գրենոբլ քաղաքում։ Հայրենի Թուրքիա վերադառնալուց հետո դասավանդում է հայկական որբանոցում որպես թուրքերենի ուսուցիչ։ Նրա բոլոր փորձերը, որոնք ուղղված էին բիզնես ծավալվելուն, անհաջողության են մատնվում։ 1934 թվականից Սաիթ Ֆաիք Աբասըյանըքն իրեն նվիրում է գրականությանը։ Պատմվածքների անդրանիկ ժողովածուն լույս է տեսնում 1936 թվականին, որը կոչվում էր «Ինքնաեռ»։

Սաիթ Ֆաիք Աբասըյանըքն իր մահկանացուն կնքում է 1954 թվականի մայիսի 11-ին Ստամբուլում՝ լյարդի ցիրոզից․ հիվանդությունն արդյունք էր սպիրտային խմիչքների չարաշահումը։ Բանաստեղծը հուղարկավորված է Ստամբուլի Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը։

Ստեղծագործական կյանքԽմբագրել

Սաիթ Ֆաիք Աբասըյանըքը դարձավ թուրքական ժամանակակից արձակի հեղինակավոր գրողներից մեկը։ Նա հատկապես ստեղծագործում էր պատմվածքների ժանրում։ Հատուկ ուշադրություն էր դարձնում իր գրական հերոսներին, որոնց մարդասիրական կողմից էր դիտարկում, նրա հերոսները հիմնականում սևագործ բանվորներն էին, երեխաները, գործազուրկները, մուրացկանները։ Գրողն առաջին պլան քաշեց «փոքր մարդու» բարդ ներքնաշխարհը՝ մեծ վարպետությամբ նկարագրելով նրանց։ Սաիթ Ֆաիք Աբասըյանըքի ստեղծագործությունները քնարական են և ունեն որոշակի իմպրեսիոնիստական գունավորում[5]։ Հերոսների ծավալած գործունեությունը անց է կացվում Ստամբուլում կամ մոտակա կղզիներում։ Ծովը մշտական դեր է կատարել նրա ստեղծագործական կյանքի վրա։

ՎեպերԽմբագրել

  • «Կյանքի շրջադարձի շարժիչը» (թուրք.՝ Medari maişet motoru, 1944)
  • «Կորուսյալի հետախուզությունը» (թուրք.՝ Kayıp aranıyor, 1953)

Պատմվածքների ժողովածուներԽմբագրել

  • «Ինքնաեռ» (թուրք.՝ Semaver, 1936)
  • «Ջրավազան» (թուրք.՝ Sarnıç 1939)
  • «Ավելորդ մարդը» (թուրք.՝ Lüzumsuz adam, 1948)
  • «Թաղամասի սրճարանը» (թուրք.՝ Mahalle kahvesi», 1950)
  • «Երկնքի ամպերը» (թուրք.՝ Havada bulut, 1951)
  • «Ընկերախումբ» (թուրք.՝ Kumpanya, 1951)
  • «Ջրավազանի մոտ» (թուրք.՝ Havuz başı, 1952)
  • «Վերջին թռչունները» (թուրք.՝ Son kuşlar, 1952)
  • «Օձը Ալեմդաղ լեռան վրա» (թուրք.՝ Alemdağında var bir yılan, 1954)
  • «Մի քիչ քաղցր» (թուրք.՝ Az şekerli, 1954)
  • «Տղան թունելում» (թուրք.՝ Tüneldeki çocuk, 1955)
  • «Դատարանի դահլիճից» (թուրք.՝ Mahkeme kapısı, 1956), գրառումներ և ռեպորտաժներ թերթերում և ամսագրերում

Սաիթ Ֆաիք Աբասըյանըքի գրչին են պատկանում նաև «Եկել է սիրո ժամանակը» (թուրք.՝ Şimdi sevişme vakti, 1953) բանաստեղծությունների ժողովածուն։

ՀիշատակԽմբագրել

1954 թվականից Թուրքիայում հանձնում են ամենամյա գրական մրցանակ, որը կոչվում էաիթ Ֆաիք Աբասըյանըքի անունն է կրում․ այն տրամադրվում է պատմվածքների լավագույն ժողովածուների համար։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  • Бабаев А. А., Очерки современной турецкой литературы, М., 1959

Արտաքին հղումներԽմբագրել