Պոմպեյի վերջին օրը (նկար)

Կառլ Բրյուլովի նկարը

Պոմպեյի վերջին օրը (ռուս.՝ Последний день Помпеи), ռուս նկարիչ, ակադեմիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Կառլ Պավլովիչ Բրյուլովի նկարը: Կտավը նկարիչը վրձնել է 1830-1833 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում: Այսօր այս ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Սանկտ Պետերբուրգի Պետական ռուսական թանգարանում:

Picto infobox artiste.png
Պոմպեյի վերջին օրը
Karl Brullov - The Last Day of Pompeii - Google Art Project.jpg
տեսակգեղանկար
նկարիչԿառլ Բրյուլով
տարի1830 և 1833
բարձրություն466 սանտիմետր
լայնություն651 սանտիմետր
ժանրպատմական գեղանկարչություն
նյություղաներկ և կտավ
գտնվում էՌուսական թանգարան
հավաքածուՌուսական թանգարան և Demidov collection?
պատվիրատուAnatoly Nikolaievich Demidov, 1st Prince of San Donato?
կայք
The Last Day of Pompeii (Karl Briullov) Վիքիպահեստում

ՊատմությունԽմբագրել

Կառլ Բրյուլովն իտալական Պոմպեյ այցելել է 1828 թվականին: Այնտեղ կատարել է մի շարք ուրվանկարներ՝ ապագայում ստեղծվելիք կտավի համար: Նկարի սյուժեում նկարիչը վրձնելու էր Վեզուվի 79 թվականի ժայթքումը և դրա արդյունքում Պոմպեյի հիմնահատակ ավերվելը:

«Պոմպեյի վերջին օրը» կտավն ավարտելուց հետո նկարիչը այն ներկայացնում է Հռոմում: Այստեղ նկարը հիացմունք է առաջացնում արվեստի քննադատների շրջանում: Հռոմից հետո նկարը տեղափոխվում է ֆրանսիական Լուվր: «Պոմպեյի վերջին օրը» ստեղծագործությունը Բրյուլովի միակ նկարն էր, որ այդչափ մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց արտասահմանում: Նույնիսկ Վալտեր Սքոթն այն անվանեց «անսովոր ու վիպական»:

1834 թվականին «Պոմպեյի վերջին օրը» կտավը ուղարկվում է Սանկտ Պետերբուրգ: Ալեքսանդր Իվանովիչ Տուրգենևն ասել է, որ այս նկարը փառք է բերել և՛ Ռուսաստանին, և՛ Իտալիային: Իսկ Եվգենի Աբրամովիչ Բարատինսկին բանաստեղծություն է ձոնել և նույնիսկ աֆորիզմ ունի նկարի վերաբերյալ.

  Պոմպեյի վերջին օրը դարձավ ռուսական վրձնի առաջին օրը:
- Ե.Ա.Բարատինսկի
 

Անատոլի Նիկոլաևիչ Դեմիդովը «Պոմպեյի վերջին օրը» կտավը ընծայաբերում է Ռուսաստանի ցարին՝ Նիկոլայ I-ին: Վերջինս այն ցուցադրության է հանում Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում, որպես վառ ուղեցույց ու ձեռնարկ սկսնակ նկարիչների համար: Ռուսական թանգարանի բացվելուց հետո, 1895 թվականին, կտավը տեղափոխվում է այդտեղ. այդ պահից սկսած կտավը ցայսօր էլ ցուցադրվում է հասարակության համար հենց այդ թանգարանում:

ՆկարագիրԽմբագրել

 
Նկարին նվիրված Խորհրդային նամականիշ

Նկարում ներկայացված է դասական թեմա: Բրյուլովի գեղարվեստական տեսունակության շնորհիվ և նկարում կիրառված լուսաստվերի ցայտուն խաղի շնորհիվ «Պոմպեյի վերջին օրը» կտավը մի քանի քայլ առաջ տարավ նեոդասականությունը: Բրյուլովի այս ստեղծագործությունը հիանալի կերպով բնութագրում է ռուսական գեղանկարչության մեջ կլասիցիզմը, որը խառնված է իդեալիզմի հետ, ինչպես նաև նկարում պլենէրի կիրառումը լրացուցիչ համբավ բերեցին կտավին: Կտավի ձախ անկյունում Բրյուլովը նկարել է ինքզինքը, որը համարվում է նկարչի ինքնանկարը: Կտավում նաև երիցս պատկերված է կոմսուհի Յուլիա Պավլովնա Սամոյլովան. կինը կուժի գլխին պահած, որը կանգնած է ձախ կողմում բարձրության վրա, սալարկին զգետնված ջախջախված կինը՝ դեռևս կենդանի երեխան կողքին (ըստ երևույթին նրանց հարվածել է կառքը, քանի որ երևում է դրա անիվը քիչ այն կողմ՝ կտավի կենտրոնում) և ձախ անկյունում ծնկաչոք կինը, ով գրկել է երկու դուստրերին:

Նկարը մշակույթումԽմբագրել

  • Վեզուվը երախն է բացել(Պուշկին)
  • Կառլ Բրյուլովի նկարից ներշնչված՝ անգլիացի գրող Էդվարդ Բուլվեր Լիտտոնը գրել է իր վեպը ՝«Պոմպեյի վերջին օրը» (1834 թվական):
  • «Պոմպեյի վերջին օրը» նախադասությունը դարձել է թևավոր խոսք, որը նշանակում է մահ-տարաժամ[1]:

Տե՛ս նաևԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Ф. Л. Агеенко. Словарь собственных имён русского языка. М.: ООО «Издательство „Мир и Образование“», 2010.

Արտաքին հղումներԽմբագրել