Բացել գլխավոր ցանկը

Լիդիան Արմենիա, երկրաբանահետախուզական ընկերություն, որը Հայաստանի կառավարությունից Ամուլսարի տարածքում համանուն ոսկու հանքավայրի շահագործման թույլտվություն է ստացել։

Լիդիան Արմենիա
Լիդիան Արմենիա.svg
ՏեսակՓԲԸ[1]
Հիմնադրված է2005 հոկտեմբերի 13[1]
ՎայրԵրևան[2]
ԵրկիրFlag of Armenia.svg Հայաստան
ՏնօրենՀայկ Ալոյան[3]
Արդյունաբերությունհանքային գործ
Արտադրանքոսկի
Աշխատողների թիվ1460[4]
Մայր ընկերությունԼիդիան Ինթերնեյշնլ
Կայքlydianarmenia.am

Ընկերության գործունեությունն արժանացել է հայաստանյան հասարակական և մասնագիտական որոշ շրջանակների սուր քննադատությանը[5][6][7][8][9][10][11][12]։

Ընկերության պատկանելիություն և ղեկավար կազմԽմբագրել

«Լիդիան Արմենիայի» բաժնետոմսերի 100%-ը պատկանում է «Լիդիան Ինթերնեյշնլ» բաց բաժնետիրական ընկերությանը։ «Լիդիան Արմենիան» հիմնադրվել է 2005 թվականին և լայնամասշտաբ երկրաբանահետախուզական աշխատանքների արդյունքում հայտնաբերել է ներկայում իր առաջնային ծրագիրը հանդիսացող Ամուլսարի ոսկու հանքը[13]։

Լիդիան Ինթերնեյշնլ ընկերության բաժնետերերի շարքում են Միջազգային ֆինանսական կորպորացիան, Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը ինչպես նաև բարեգործական մի շարք հայկական կազմակերպություններ[14]։ Մասնավորապես, ըստ «Հայկական բնապահպանական ճակատ» քաղաքացիական նախաձեռնության՝ «Լիդիան Ինթերնեյշնլ» ընկերության բաժնետերեր կամ ֆինանսական գործարքների մասնակից են Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությունը (ՀԲԸՄ, AGBU), «Հայաստանի Զարգացման Նախաձեռնություններ» (IDeA) հիմնադրամը, Ամերիաբանկը, Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանը, խոշոր գործարար Ռուբեն Վարդանյանը, ձեռնարկատեր Նուբար Աֆեյանը, բանկիր, Արցախ ՀԷԿ-ի սեփականատեր, խոշոր բիզնեսմեն Ժոզեֆ Ուղուրլյանը, խոշոր գործարար, Դիլիջան միջազգային դպրոցի ֆինանսավորողներից Վահան Քոլոլյանը[14]։

Ամուլսարի հանքԽմբագրել

Ամուլսարի հանքավայրը այսօր աշխարհում շինարարության փուլում գտնվող հանքարդյունաբերական ամենախոշոր ծրագրերից մեկն է[15] և ամենախոշոր միջազգային ներդրումն է Հայաստանում[16]։ Ծրագրի շրջանակում ներդրվել է ավելի քան $400 միլիոն ԱՄՆ դոլար[16] Շինարարության ընթացքում աշխատանքներում կներգրավվի ավելի քան 1300 մարդ իսկ հետագա 10 տարիներին հանքարդյունահանման ընթացքում կստեղծվի 700 մշտական աշխատատեղ։[4] «Լիդիան Արմենիան» Հայաստանի 9-րդ ամենախոշոր հարկատուն է գտնվելով դեռ շինարարության փուլում։[17]։

Ամուլսարը Հայաստանում առաջին հանքարդյունաբերական ծրագիրն է, որ իրականացրել է Միջազգային ֆինանսական կորպորացիայի և Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի չափանիշներին համապատասխան բնապահպանական և սոցիալական ազդեցությունների գնահատում և մոնիտորինգ[18][19][20][21]։ Ամուլսարի ծրագիրը նախաարտադրական սերտիֆիկատ ստացած հինգերորդ ծրագիրն է աշխարհում և առաջին հանքարդյունաբերական ծրագիրը Հայաստանում, որ սերտիֆիկացում է անցել Ցիանիդի կառավարման միջազգային օրենսգրքի կողմից[22][23]։

Ըստ Հարութ Բրոնոզյանի պատվերով կատարված միջազգային փորձագետների ուսումնասիրության՝ Ամուլսարի ոսկու ծրագիրը չի կարելի սկսել[24]։ Լիդիանը պատասխանեց անկախ փորձագետների ներկայացրած ուսումնասիրություններին[25]։ Բրոնոզյանի փորձագետներն ուսումնասիրության ժամանակ չէին այցելել Ամուլսարի հանքը իսկ այցելելուց հետո փոխել են կարծիքը շատ հարցերի շուրջ[26]։ Ամուլսարի «Անկախ խորհրդատվական խումբը» իր զեկույցում խորհուրդ է տվել որպեսզի Լիդիանը համագործակցի քաղհասարակության հետ և այդ կերպ ցույց տա ընկերության ազդեցության բացակայությունը ջրի, կենսաբազմազանության վրա և դրական ազդեցությունը մարդկանց կենսակերպի վրա[27][28]։

Ընկերության գործունեության վնասներ և հնարավոր ռիսկերԽմբագրել

«Լիդիան Արմենիա» ընկերությունն ի գործունեության համար բազմիցս ենթարկվել է սուր քննադատության։ Մասնավորապես, ընկերության կողմից Ամուլսարում հանքավայրի շինարարության ընթացքում բազմիցս վնասվել է մոտակա բնակավայրերի (Ջերմուկ, Գնդեվազ) խմելու ջրի խողովակը, աղտոտվել են խմելու ջրերը, ոռոգման համար նախատեսված ջրամբարները, հանքավայրից տարածվող փոշուց վնասվել են և անպիտան են դարձել խոտհարքներըն ու ցանքատարածություններ, կեղտաջրեր են լցվել մոտակա առվակներն ու գետերը (Արփա)[5]։ «Լիդիան Արմենիա» ընկերության կողմից իրականացված Ամուլսարի հանքի շահագործման նախապատրաստական աշխատանքների հետևանքով փոշոտվել են Ջերմուկ, Գնդեվազ, Կեչուտ համայնքները (շենքեր, շինություններ, փողոցներ, պտղատու այգիներ, ցանքատարածություններ), ինչի պատճառով բնակչությանը հասցվել է առողջական, սոցիալ-տնտեսական վնաս[5]։

«Լիդիան Արմենիա» ընկերության կողմից Ամուլսարի հանքի շահագործման հնարավոր ռիսկերի վերաբերյալ հասարակական տարբեր շերտեր, փորձագետներ, բնապահպաններ իրենց մտահոգություններն են բարձրաձայնել, որոնք կապված են Ջերմուկի հանքային ջրերի աղտոտման, մոտակա ջրամբարների (այդ թվում՝ Կեչուտի ջրամբարի), գետերի (Արփա), գետակների, Սևանա լճի աղտոտման և թունավորման, շրջակա միջավայրի թունավորման, ցիանիդի օգտագործման հետ կապված աղետի, բնակչության առողջական վիճակի հետ[5][6][7][8][9][10][11][12]։

«Լիդիան Արմենիա» ընկերության գործադիր տնօրեն Հայկ Ալոյանը նշված վնասների և հնարավոր ռիսկերի առկայությունը հերքել է՝ դրանք անվանելով խեղաթյուրումներ[29]։

Հասարակության հետ հարաբերություններԽմբագրել

«Լիդիան Արմենիա» ընկերության ղեկավար կազմի աշխատողները երբեմն հայտնվում են լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում, քանի որ հասարակական որոշ հատվածների նկատմամբ ցուցաբերում են ակնհայտ անհարգալից, երբեմն նաև անօրինական գործողություններ։

2018 թվականի հունիսի 27-ին «Լիդիան Արեմենիա» ընկերության օտարերկրացի աշխատակիցները դեպի Ամուլսարի հանք տանող ճանապարհը փակած «Ամուլսարն առանց հանքի» նախաձեռնության անդամների, այդ թվում՝ աղջիկների հասցեին հնչեցրել են վիրավորական արտահայտություններ[30][31]։

2018 թվականի հունիսի 29-ին «Լիդիան Արմենիա» ընկերության աշխատակիցները, ի նշան «Ամուլսարն առանց հանքի» նախաձեռնության անդամների կողմից դեպի Ամուլսարի հանք տանող ճանապարհների փակման, փակել են դեպի Ջերմուկ քաղաք տանող ավտոճանապարհը, որի ժամանակ կոտրել են Ջերմուկ գնացող զբոսաշրջիկների ավտոմեքենան[32]։

2018 թվականի հունիսի 30-ի երեկոյան Լիդիան Արմենիա ընկերության ամերիկացի աշխատակիցը, ով հանդիսանում է «Լիդիան Արմենիա» ՓԲԸ-ի նախագծի տնօրենը, «Տոյոտա» մակնիշի ավտոմեքենայով վրաերթի է ենթարկել Ամուլսարի հանքի շահագործման դեմ պայքարող և դեպի հանք տանող ճանապարհներն արգելափակած «Ամուլսարն առանց հանքի» նախաձեռնության անդամ՝ Էդմոն Ա․-ին և փորձել վրաերթի ենթարկել նախաձեռնության այլ անդամների[33][34][35][36][37]։

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Հայաստանի էլեկտրոնային ռեգիստր
  2. Լիդիան Արմենիա - Կապ
  3. Լիդիան Արմենիայի տնօրենների խորհուրդը
  4. 4,0 4,1 Որքա՞ն են այս պահին Ամուլսարի ծրագրի աշխատատեղերը
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 «Բացահայտվեց Ամուլսարի մասին Լիդիանի հերթական սուտը․ Արփա գետը վտանգված է », armecofront.net, (արխիվացված):
  6. 6,0 6,1 «Ամուլսարում ոսկու արդյունահանման ծրագիրն այս տեսքով մեծ սպառնալիք է շատ լավ որակի ջրերի համար և լուրջ խնդիր է լինելու ձեր թոռների համար». միջազգային անկախ փորձագետներ», armecofront.net, (արխիվացված):
  7. 7,0 7,1 «ՀՀ կառավարությունը և քաղաքացիները պետք է դադարեցնեն Ամուլսարի ոսկու ծրագիրը․ միջազգային փորձագետներ», armecofront.net, (արխիվացված):
  8. 8,0 8,1 «Բրոնոզյանի խորհրդատուների հայտարարությունն Ամուլսար այցից հետո», armecofront.net, (արխիվացված):
  9. 9,0 9,1 «Ոսկի՞, թե՞ հիվանդածին ապագա Ամուլսարից. մաս 1», hetq.am, (արխիվացված):
  10. 10,0 10,1 «Ոսկի՞, թե՞ հիվանդածին ապագա Ամուլսարից. մաս 2», hetq.am, (արխիվացված):
  11. 11,0 11,1 «Ոսկի՞, թե՞ հիվանդածին ապագա Ամուլսարից.մաս 3», hetq.am, (արխիվացված):
  12. 12,0 12,1 «Ոսկի՞, թե՞ հիվանդածին ապագա Ամուլսարից», hetq.am, (արխիվացված):
  13. Լիդիան Արմենիա ընկերության մասին։
  14. 14,0 14,1 Գտեք բարեգործների կապը հանքակերների հետ։
  15. «Լիդիանը» ներկայացրել է Ամուլսարի ծրագիրը Հանքարդյունաբերության ոլորտի ամենախոշոր միջազգային համաժողովին
  16. 16,0 16,1 Սուրեն Կարայանն այցելել է Ամուլսարի ծրագրի տարածք․ ոսկու առաջին կորզումը սպասվում է 2018-ի գարնանը
  17. հարկատու.ամ
  18. Ազատություն Ռադիոկայան․ Մեկնարկեց Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի շինարարությունը
  19. Ամուլսարի ծրագրի բնապահպանական մոնիթորինգի հաշվետվությունը
  20. Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատում (ՇՄԱԳ)
  21. Բնապահպանական և սոցիալական ազդեցության գնահատում (ԲՍԱԳ)
  22. Ամուլսարի ծրագիրն անցել է ցիանիդի կառավարման սերտիֆիկացումը
  23. Lydian International’s Amulsar Gold Mine Certified Under International Cyanide Management Code
  24. Evaluation of Lydian Amulsar Gold Mining Project: Assessment of Acid Rock Drainage Potential and Effects on Surface Water and Groundwater
  25. Լիդիանի պատասխանը անկախ փորձագետների ներկայացրած ուսումնասիրություններին
  26. Բրոնոզյանի փորձագետներն այցելել են Ամուլսար և փոխել կարծիքը շատ հարցերի շուրջ
  27. Ամուլսարի «Անկախ խորհրդատվական խումբ»
  28. Ամուլսարի «Անկախ խորհրդատվական խումբը» ներկայացրեց իր առաջարկները «Լիդիան Ինթերնեյշնլ» ընկերությանը
  29. «Լիդիան Արմենիայի» գործադիր տնօրենը պատասխանում է Ամուլսարի վերաբերյալ հրապարակված հոդվածաշարին», hetq.am, (արխիվացված):
  30. ««Լիդիան Արմենիայի» օտարերկրացի փորձագետն անպատիվ խոսքեր է ասել հանքի դեմ պայքարողներին Նյութի աղբյուրը` http://econews.am/?p=10105&l=am», econews.am, (արխիվացված):
  31. ««Լիդիան Արմենիայի» օտարերկրացի փորձագետն անպատիվ խոսքեր է ասել հանքի դեմ պայքարողներին», news.am, (արխիվացված):
  32. ««Լիդիանի» աշխատակիցները փակել են Ջերմուկի ճանապարհը, կոտրել քաղաք գնացող մեքենայի ապակիները», news.am, (արխիվացված):
  33. «Միջադեպ «Ամուլսար»-ում. «Լիդիան Արմենիա» տնօրենը մեքենայով ներխուժել է տարածք», armlur.am, (արխիվացված):
  34. «Միջադեպ «Ամուլսարում». Տուժողը դիմել է ոստիկանություն», armday.am, (արխիվացված):
  35. «Ոստիկանություն. «Լիդիան Արմենիայի» տնօրենը փորձել է ցուցարարին վրաերթի ենթարկել», a1plus.am, (արխիվացված):
  36. «Ոստիկանություն. «Լիդիան Արմենիայի» տնօրենը փորձել է Ամուլսարի ճանապարհը փակած ցուցարարին վրաերթի ենթարկել», panarmenian.net, (արխիվացված):
  37. «Միջադեպ «Ամուլսար»-ում», aravot.am, (արխիվացված):