Էդուարդ Կոկոյտի[1], (օսերեն՝ Кокойты Джабейы фырт Эдуард, հոկտեմբերի 31, 1964(1964-10-31), Ցխինվալ, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ), Հարավային Օսիայի Հանրապետության երկրորդ նախագահը։ Նախագահ է ընտրվել 2001 թվականին համաժողովրդական ուղղակի նախագահական ընտրություններում որպես ընդդիմադիր թեկնածու։ 2006 թվականին նախագահական ընտրությունների արդյունքում կրկին ընտրվել է Հարավային Օսիայի Հանրապետության նախագահի պաշտոնում: 2011 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ստիպված է եղել վաղաժամկետ հրաժարվել նախագահական իշխանությունից Ալլա Ջիոևայի կողմնակիցների հանրահավաքներից հետո։ Էդուարդ Կոկոյտին համաձայնել է հրաժարական տալ, չնայած նրան, որ Հարավային Օսիայի Հանրապետության գործող օրենսդրության համաձայն, պետք է կատարեր նախագահի պարտականությունները մինչև հաջորդ նախագահի երդմնակալության պահը[2]։

Էդուարդ Կոկոյտի
Kokojty detail.jpg
 
Կուսակցություն՝ Միասնություն
Կրթություն՝ South Ossetian State University?
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ և ըմբիշ
Ազգություն Օսեր
Ծննդյան օր հոկտեմբերի 31, 1964(1964-10-31) (56 տարեկան)
Ծննդավայր Ցխինվալ, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ
Քաղաքացիություն Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of South Ossetia.svg Հարավային Օսիա
 
Պարգևներ

Ուացամոնգա շքանշան, «Պատիվ և փառք» շքանշան, Q4335956? և Suvorov Order?

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է 1964 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Ցխինվալում։ Ավարտել է թիվ 5 միջնակարգ դպրոցը: Աշխատել է կապի բաժանմունքում։ 1980 թվականին դարձել է Վրաստանի ԽՍՀ ազատ ոճի ըմբշամարտի չեմպիոն, սպորտի վարպետ։ 1983-1985 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում: Ընդունվել է հարավ-օսական Ա. Տիբիլովի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտ, որն ավարտել է 1988 թվականին՝ «ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցիչ» մասնագիտությամբ։ Ինստիտուտում ընտրվել է կոմերիտմիության կոմիտեի քարտուղար, որից հետո աշխատել է կոմսոմոլի հարավ-օսական շրջանային կոմիտեում:

Վրաց-օսական դիմակայության (1990-1991) իրադարձությունների ժամանակ ստեղծել և գլխավորել է Օսեթիայի պաշտպանների մարտական ջոկատը, որը մտել է Գրի Կոչիևի մարտական խմբի կազմի մեջ:

1990-1993 թվականներին եղել է Հարավային Օսիայի Հանրապետության առաջին գումարման Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր:

1993-1997 թվականներին աշխատել է որպես Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային ժողովի Պետական դումայի պատգամավոր Անատոլի Չեխոևի օգնական:

1997 թվականի փետրվարին Հարավային Օսիայի Հանրապետության առաջին նախագահ Լյուդվիգ Չիբիրովի հրամանագրով նշանակվել է Ռուսաստանի Դաշնությունում Հարավային Օսիայի Հանրապետության առևտրային ներկայացուցիչ՝ Հարավային Օսիայի Հանրապետության նախարարի կարգավիճակում։

2001 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբերին կայացած նախագահական ընտրությունների արդյունքում դարձել է Հարավային Օսիայի նախագահ՝ երկրորդ փուլում (ձայների 53%-ը) հաղթելով խորհրդարանի նախագահ, Հարավային Օսիայի Կոմկուսի նախագահ Ստանիսլավ Կոչիևին (գործող նախագահ, Լյուդվիգ Չիբիրովը, որն ուներ ևս մեկ նախագահական ժամկետի իրավունք, պարտվել է առաջին փուլում և դուրս մնացել նախընտրական քարոզարշավից): 2006 թվականի ընտրություններում ընտրվել է երկրորդ նախագահական ժամկետով։

 
Դմիտրի Մեդվեդևի հանդիպումը Էդուարդ Կոկոյտիի և Սերգեյ Բագապշի հետ Կրեմլում 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին

Օգոստոսի 8-ին Կոկոյտին Ցխինվալից հեռացել է Ջավա, օգոստոսի 9-ին գլխավորել է Ցխինվալի վրա հակահարձակումը վարող առաջավոր օսական ջոկատներից մեկը՝ Ռուսաստանի բանակի առաջատար ստորաբաժանումների հետ գեներալ Ա. Ն. Խրուլևի հրամանատարությամբ, որի մասին վկայում են[3]։ Անատոլի Բարանկևիչը պնդում է, որ Ջավայում Կոկոյտին իր ներկայությամբ ոտքերով ծեծել է վրացի ռազմագերուն[4]։

Որպես Հարավային Օսիայի նախագահ, նա 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին (Հարավային Օսիայի պատերազմի ավարտից հետո) Կրեմլում պաշտոնապես հանդիպել է Դմիտրի Մեդվեդևի հետ: Այս հանդիպման ընթացքում Աբխազիայի Հանրապետության նախագահ Սերգեյ Բագապշի հետ նա (Հարավային Օսիայի համար) ստորագրել է վրաց-հարավօսական և վրաց-աբխազական հակամարտությունների կարգավորման վեց սկզբունք, որոնք նախկինում մշակվել էին Մեդվեդևի և Սարկոզիի կողմից:

2008 թվականի օգոստոսի 18-ին պաշտոնանկ է արվել հանրապետության կառավարությունը՝ Յուրի Մորոզովի գլխավորությամբ և նշանակել վարչապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար Բորիս Չոչիևին։ Նույն օրը Կոկոյտին հրամանագիր է ստորագրել հանրապետության տարածքում արտակարգ դրություն սահմանելու մասին։ Դրույթը սահմանվել է մեկ ամիս ժամկետով՝ 2008 թվականի օգոստոսի 17-ի ժամը 21:00-ից մինչև 2008 թվականի սեպտեմբերի 17-ի ժամը 21:00-ն: Հրամանագրի համաձայն՝ ողջ ընթացքում հանրապետության գործադիր իշխանության բոլոր մարմինները պետք է ենթարկվեին վրացական ագրեսիայի հետևանքների վերացման ստեղծված արտակարգ հանձնաժողովին՝ Զնաուր Գասիևի գլխավորությամբ[5]։

2008 թվականի օգոստոսի 18-ին նաև հայտարարել է, որ հանրապետության ղեկավարությունը պատրաստվում է դիմել Ռուսաստանին «Հարավային Օսիայի տարածքում մշտական հիմունքներով Ռուսաստանի Դաշնության ռազմաբազա ստեղծելու առաջարկով»[6]։

Էդուարդ Կոկոյտիի օրոք տեղի է ունեցել Հարավային Օսիայի Հանրապետության պաշտոնական ճանաչումը Ռուսաստանի կողմից՝ որպես ինքնիշխան և անկախ պետություն։ Օգոստոսի 22-ին Հարավային Օսիայի խորհրդարանը միաձայն ընդունել է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահին, Դաշնության Խորհրդին և Պետդումային` անկախության ճանաչման խնդրանքով: Օգոստոսի 25-ին Դաշնության խորհուրդն ու Պետական Դուման միաձայն դիմել են Ռուսաստանի Դաշնության նախագահին՝ խնդրելով ճանաչել Հարավային Օսիայի անկախությունը: 2008 թվականի օգոստոսի 26-ին Դ. Ա. Մեդվեդևը ստորագրել է «Հարավային Օսիայի Հանրապետությունը ճանաչելու մասին» հրամանագիրը, որի համաձայն Ռուսաստանի Դաշնությունը ճանաչել է այդ հանրապետությունը «որպես ինքնիշխան և անկախ պետություն», պարտավորվել է նրա հետ հաստատել դիվանագիտական հարաբերություններ և կնքել բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ օգնության մասին պայմանագիր[7]:

2011 թվականի նախագահական ընտրությունների արդյունքում համաձայնագիր Է ստորագրվել Կոկոյտիի և ընդդիմության թեկնածու Ալա Ջիոևայի միջև, որի համաձայն Կոկոյտին հրաժարական է տվել 2011 թվականի դեկտեմբերի 10-ին[8]։ Մինչև 2012 թվականի մարտի 25-ի կրկնակի ընտրությունները նախագահի պաշտոնակատար է դարձել վարչապետ Վադիմ Բրովցևը[9]։ Միաժամանակ, կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը, որի լիազորությունները, ըստ օրենքի, ավարտվել են 2011 թվականի ամռանը։

2017 թվականի մարտին Հարավային Օսիայի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը հրաժարվել է Հանրապետության նախկին ղեկավար Էդուարդ Կոկոյտիին գրանցել որպես նախագահի թեկնածու, քանի որ նա չի կարողացել 10 տարի մշտական բնակություն հաստատել Հարավային Օսիայում[10]։

Անձնական կյանքԽմբագրել

Ամուսնացած է, ունի երեք որդի:

ՄրցանակներԽմբագրել

  • «Ուացամոնգա» շքանշան Հարավային Օսիայի Հանրապետության բարձրագույն պարգև
  • «Պատվո և փառքի» I աստիճանի շքանշան (Աբխազիա, 2006) [11]
  • Հանրապետության շքանշան (2006) [12]
  • Սուվորովի II աստիճանի շքանշան[13][14][15]
  • «Ոսկե շքանշան» պատվո ասպետ (2011) [16]
  • «Հասարակական ճանաչում» պատվավոր ադամանդե շքանշան (2009)

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Iratta.com Словарь осетинских фамилий (приведены осетинские фамилии и соответствующие им русские записи в документах)
  2. Lenta.ru
  3. Спасти любой ценой Война в Южной Осетии 08.08.08. ՅուԹյուբում
  4. «Не место этому президенту в Южной Осетии»
  5. Глава Южной Осетии уволил правительство
  6. Президент Южной Осетии добивается капитуляции министров
  7. Указ «О признании Республики Южная Осетия»
  8. «Кокойты покинул пост президента Южной Осетии»։ Интерфакс։ 10.12.2011։ Վերցված է 2011-12-10 
  9. Кокойты уходит, Джиоева идёт на выборы, во главе Южной Осетии — Бровцев
  10. Кокойты не зарегистрировали кандидатом на пост президента Южной Осетии, 04.03.2017
  11. Багапш наградил глав Южной Осетии и Приднестровья орденами «Честь и Слава»
  12. Президент Южной Осетии награждён высшей наградой Приднестровья
  13. Игорь Смирнов наградил Эдуарда Кокойты Орденом Суворова Осинформ
  14. Президента Приднестровья наградили Орденом Суворова Лента ПМР
  15. Президента Приднестровья наградили Орденом Суворова Lenta.ru
  16. Почетным званием «Рыцарь Чести» награждён президент Южной Осетии Эдуард Кокойты

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Հարցազրույցներ