Էդմունդ Հալլեյ[6] (անգլերեն` Edmond Halley, հոկտեմբերի 29 (նոյեմբերի 8), 1656[1], Haggerston, Հակնի, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա - հունվարի 14 (25), 1742[2][3], Գրինվիչ, Քենթ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն), անգլիացի աստղագետ և երկրաֆիզիկոս, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ։

Էդմունդ Հալլեյ
անգլ.՝ Edmond Halley
Edmond Halley 072.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 29 (նոյեմբերի 8), 1656[1]
Haggerston, Հակնի, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա
Մահացել էհունվարի 14 (25), 1742[2][3] (85 տարեկան)
Գրինվիչ, Քենթ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն
ԳերեզմանSt Margaret's, Lee
ՔաղաքացիությունFlag of England.svg Անգլիայի թագավորություն և Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն[4]
Ազգությունանգլիացիներ
Դավանանքդեիզմ
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, երկրաֆիզիկոս, աստղագետ, օդերևութաբան, քարտեզագիր, փիլիսոփա, ժողովրդագիր, ֆիզիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Գրինվիչի աստղադիտարան
Գործունեության ոլորտԵրկրաֆիզիկա, Օդերևութաբանություն, Ժողովրդագրություն, աստղագետ, մաթեմատիկոս, օդերևութաբան և ֆիզիկոս
Պաշտոն(ներ)Astronomer Royal?[5]
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն
Ալմա մատերՍուրբ Պողոսի դպրոց, Թագավորական քոլեջ և Օքսֆորդի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինլատիներեն և անգլերեն[3]
ՊարգևներԼոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ
Ամուսին(ներ)Mary Tooke?
Edmond Halley Վիքիպահեստում

Հալլեյը սովորել է Օքսֆորդի համալսարանում, 1703 թ.-ից եղել է նույն համալսարանի պրոֆեսոր, 1720 թ.-ից՝ Գրինվիչի աստղադիտարանի տնօրեն։ 1676–1678 թթ.-ին Հալլեյը կազմել է Հարավային երկնքի 341 աստղերի հեռադիտակային առաջին աստղացուցակը (կատալոգ)։ Նա առաջինն է հաստատել գիսավորի պտույտի պարբերականությունը (Հալլեյի գիսավորինը 76 տարի է)։ Սեփական միջոցներով հրատարակել է Իսահակ Նյուտոնի «Բնափիլիսոփայության մաթեմատիկական սկզբունքները» աշխատությունը և արաբերենից թարգմանել ու հրատարակել է Ապոլոնիուս Պերգացու մաթեմատիկական աշխատանքները։ Մասնակցելով 1698–1700 թթ.-ին կազմակերպված արշավախմբին՝ կազմել է երկրամագնիսական մանրամասն քարտեզ։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Oxford Dictionary of National Biography / C. MatthewOxford: OUP, 2004.
  2. 2,0 2,1 2,2 Bell A. Encyclopædia Britannica (բրիտ․ անգլ.)Encyclopædia Britannica, Inc., 1768. — Vol. 22.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. LIBRIS — 2008.
  5. Berry A. A Short History of Astronomy (բրիտ․ անգլ.)London: John Murray, 1898.
  6. Հովհաննես Բարսեղյան (2006)։ «Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում»։ Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու։ Երևան: 9-րդ հրաշալիք։ էջ 58։ ISBN 99941-56-03-9 

ԱղբյուրներԽմբագրել

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան, գիրք 1, հատոր 2, էջ 8։