Դիգոքսինային թունավորում

Դիգոքսինային թունավորում, թունավորման տիպ, որն առաջանում է չափից շատ գիոքսին կոչվող դեղն ընդունելիս կամ դիգիտալիսային բուսատեսակներից շատ ուտելիս[1][2]։ Ախտանիշները սովորաբար լղոզված են[1]։ Նրանք կարող են ներառել փսխում, ախորժակի կորուստ, շփոթվածություն, լղոզված տեսողություն, գունային ընկալման փոփոխություններ և թուլություն[1]։ Հնարավոր բարդությունները ներառում են առիթմիա, որը կարող է լինել չափազանց արագ կամ շատ դանդաղ[1]։

Դիգոքսինային թունավորում
Բժշկական մասնագիտությունանհետաձգելի բժշկություն
ՀՄԴ-9972.1
ՀՄԴ-10T46.0

Թունավորումը կարող է առաջանալ կարճ ժամանակահատվածում՝ մեծ դեղաչափով դեղորայք ընդունելուց հետո կամ աստիճանաբար՝ երկարատև բուժման ընթացքում[1]։ Ռիսկի գործոնները ներառում են կալիումի, մագնեզիումի ցածր մակարդակները և կալցիումի բարձր մակարդակը[1]։ Դիգոքսինը դեղամիջոց է, որն օգտագործվում է սրտային անբավարարության կամ նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի ժամանակ[3]։ ԷՍԳ-ն ախտորոշման ռուտին մասն է կազմում[2]։ Արյան հետազոտությունները օգտակար են միայն ընդունված վերջին դեղաչափից 6 ժամ անց[1]։

Ակտիվացրած ածուխը կարող է օգտագործվել, եթե այն կարող է տրամադրվել դեղորայքի ընդունումից հետո 2 ժամվա ընթացքում[1]։ Ատրոպին կարող է օգտագործվել, եթե սրտի ռիթմը դանդաղ է, իսկ մագնեզիումի սուլֆատը կարող է օգտագործվել վաղաժամ փորոքային կծկումների դեպքում[2]։ Ծանր թունավորումը բուժվում է դիգոքսինային հատուկ հակամարմինների միջոցով[1]։ Դրա օգտագործումը խորհուրդ է տրվում այն դեպքում, երբ առկա է ռիթմի լուրջ խանգարում, սրտի կանգ կամ կալիումի մակարդակը 5 մմոլ/լ-ից բարձր է[1]։ Հիպոկալիեմիան և հիպոմագնեզեմիան նույնպես պետք է բուժվեն[1]։ Թունավորումը կարող է կրկնվել բուժումից մի քանի օր անց[1]։

Ավստրալիայում 2012 թվականին մոտավորապես 140 փաստագրված դեպք է եղել[1]։ 1994 թվականի համեմատ դեպքերը նվազել են կիսով չափ՝ դիգոքսինի կիրառումը սահմանափակելու շնորհիվ[1]։ Միացյալ Նահանգներում 2011 թվականին արձանագրվել է 2500 դեպք, որի արդյունքում մահացել է 27 մարդ[2]։ Վիճակը առաջին անգամ նկարագրվել է 1785 թվականին Ուիլյամ Ուորինգի կողմից[4]։

Նշաններ և ախտանիշներԽմբագրել

Դիգոքսինային թունավորումը հաճախ բաժանվում է սուր և խրոնիկական տիպերի։ Երկու դեպքերում էլ սրտային ազդեցությունները մեծագույն մտահոգության առարկա են։ Սուր դեպքերում առկա է արտահայտված սրտխառնոց, գլխապտույտ և փսխում։ Մյուս կողմից, խրոնիկական թունավորման դեպքում գերակշռող են ոչ սպեցիֆիկ նշանները։ Այս ախտանիշները ներառում են հոգնածություն, թուլություն և տեսողական խանգարումներ[5]։

Դիգոքսինային թունավորման դասական ախտանիշներն են սրտխառնոցը, փսխումը, որովայնի ցավը, գլխացավերը, գլխապտույտը, շփոթությունը, դելիրիումը, տեսողության խանգարումները (լղոզված կամ դեղին)։ Այն կապված է նաև սրտային խանգարումների հետ, ներառյալ առիթմիաները, փորոքային հաճախասրտությունը, փորոքային ֆիբրիլյացիան, սինոատրիալ և ԱՎ պաշարումները[6]։

ԱխտորոշումԽմբագրել

Դիգոքսինային թունավորման կասկածով անձանց մոտ պետք է կատարվեն հետևյալ հետազոտությունները՝ արյան մեջ դիգոքսինի խտության որոշում, կալիումի, կրեատինինի, միզանյութի մակարդակի որոշում և ԷՍԳ դինամիկ հսկողություն[7]։

ԷՍԳԽմբագրել

 
Դիգոքսինային թունավորման ԷՍԳ՝ դասական «փորված» ST սեգմենտով

Դիգոքսինային թունավորման ժամանակ հաճախակի են վաղաժամ փորոքային կծկումները։ Սինուսային դանդաղասրտությունը նույնպես շատ տարածված է։ Բացի դրանից, գերակշռող առանձնահատկություն է նաև հաղորդականության դանդաղումը։ Այլ ԷՍԳ փոփոխությունները, որոնք ենթադրում են դիգոքսինային թունավորում, ներառում են առիթմիաներ բիգեմինիաների և տրգեմինիաների ձևով, փորոքային բիգեմինիա և երկուղղված փորոքային հաճախասրտություն[5]։

Արյան քննությունԽմբագրել

Դիգոքսինի թերապևտիկ մակարդակը սովորաբար կազմում է 0.5-2 նգ/մլ[8]։ Քանի որ սա նեղ թերապևտիկ ինդեքս է, կարող է տեղի ունենալ դիգոքսինային գերդոզավորում։ Արյան շիճուկում դիգոքսինի 0.5-0.9 նգ/մլ կոնցենտրացիան սրտային անբավարարություն ունեցողների շրջանում, կապված է մահացության և հոսպիտալացման նվազման հետ[9]։ Հետևաբար խորհուրդ է տրվում, որ կոնցենտրացիան պահպանվի մոտավորապես այս շրջանում, եթե այն օգտագործվում է սրտային անբավարարությամբ հիվանդների մոտ։

Արյան մեջ կալիումի (K+) մեծ քանակությունը (հիպերկալիեմիա) բնորոշ է դիգոքսինային թունավորմանը[6]։ Դիգոքսինային թունավորուման ռիսկը բարձր է երիկամների անբավարարություն ունեցող անձանց մոտ։ Սա հաճախ հանդիպում է տարեցների, խրոնիկական երիկամային անբավարարություն կամ երիկամների վերջին փուլում գտնվող հիվանդություններ ունեցողների մոտ[10]։

ԲուժումԽմբագրել

 
Դիգոքսինային թունավորման ժամանակ օգտագործվող հակամարմիններ։

Դիգոքսինային թունավորման առաջնային բուժումը դիգոքսինի իմունային ֆաբն է, որը հակադիգոքսինային իմունոգոլոբուլինի մասերից կազմված հակամարմին է։ Այս հակաթույնը արդյունավետորեն վերացնում է թունավորման կյանքին սպառնացող նշանները՝ հիպերկալեմիան, հեմոդինամիկ անկայունությունը և առիթմիաները[11]։ Դեղաչափը կարելի է որոշել երկու տարբեր մեթոդներով։ Առաջին մեթոդը հիմնված է դիգոքսինի ընդունված չափաբաժնի վրա, մինչդեռ երկրորդ մեթոդը հիմնված է շիճուկում դիօքսինի խտության և անձի քաշի վրա[10]։

Մինչ հակամարմինները կիրառելը, կյանքին սպառնացող առիթմիաների վերացման համար կարելի է կիրառել մագնեզիում, ֆենիտոին և լիդոկաին։ Մագնեզիումը ճնշում է դիգոքսինով հարուցված փորոքային առիթմիաները, իսկ ֆենիտոինը և լիդոկաինը ճնշում են դիգոքսին հարուցված փորոքային ավտոմատիզմը՝ առանց ԱՎ հանգույցը ճնշելու։ Բրադիռիթմիաների դեպքում կարելի է կիրառել ատրոպին, կատեխոլամիններ (իզոպրենալին կամ սալբուտամոլ) և/կամ ժամանակավոր ռիթմավար[8]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 Pincus M (February 2016)։ «Management of digoxin toxicity.»։ Australian prescriber 39 (1): 18–20։ PMC 4816869։ PMID 27041802։ doi:10.18773/austprescr.2016.006 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Palatnick W, Jelic T (February 2014)։ «Emergency department management of calcium-channel blocker, beta blocker, and digoxin toxicity.»։ Emergency medicine practice 16 (2): 1–19; quiz 19–20։ PMID 24883458։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-05-14-ին։ Վերցված է 2019-01-31 
  3. Gheorghiade M, van Veldhuisen DJ, Colucci WS (մայիսի 30, 2006)։ «Contemporary use of digoxin in the management of cardiovascular disorders.»։ Circulation 113 (21): 2556–64։ PMID 16735690։ doi:10.1161/circulationaha.105.560110 
  4. Feldman Arthur M. (2008)։ Heart Failure: Pharmacologic Management (անգլերեն)։ John Wiley & Sons։ էջ 26։ ISBN 9781405172530։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-09-10-ին 
  5. 5,0 5,1 Ma G, Brady WJ, Pollack M, Chan TC (February 2001)։ «Electrocardiographic manifestations: digitalis toxicity.»։ The Journal of Emergency Medicine 20 (2): 145–52։ PMID 11207409։ doi:10.1016/s0736-4679(00)00312-7 
  6. 6,0 6,1 Eichhorn EJ, Gheorghiade M (2002)։ «Digoxin.»։ Progress in Cardiovascular Diseases 44 (4): 251–66։ PMID 12007081։ doi:10.1053/pcad.2002.31591 
  7. Dugdale David։ «Digitalis toxicity»։ MedlinePlus։ Արխիվացված օրիգինալից նոյեմբերի 1, 2014-ին։ Վերցված է հոկտեմբերի 30, 2014 
  8. 8,0 8,1 Bhatia SJ (July 1986)։ «Digitalis toxicity--turning over a new leaf?»։ The Western Journal of Medicine 145 (1): 74–82։ PMC 1306817։ PMID 3529634 
  9. Ahmed A, Rich MW, Love TE, Lloyd-Jones DM, Aban IB, Colucci WS, Adams KF, Gheorghiade M (January 2006)։ «Digoxin and reduction in mortality and hospitalization in heart failure: a comprehensive post hoc analysis of the DIG trial.»։ European Heart Journal 27 (2): 178–86։ PMC 2685167։ PMID 16339157։ doi:10.1093/eurheartj/ehi687 
  10. 10,0 10,1 Yang EH, Shah S, Criley JM (April 2012)։ «Digitalis toxicity: a fading but crucial complication to recognize.»։ The American Journal of Medicine 125 (4): 337–43։ PMID 22444097։ doi:10.1016/j.amjmed.2011.09.019 
  11. Antman EM, Wenger TL, Butler VP Jr, Haber E, Smith TW (June 1990)։ «Treatment of 150 cases of life-threatening digitalis intoxication with digoxin-specific Fab antibody fragments. Final report of a multicenter study.»։ Circulation 81 (6): 1744–52։ PMID 2188752։ doi:10.1161/01.cir.81.6.1744