Գործառնական սեգմենտներ

Գործառնական սեգմենտներ, ֆինանսական գործառնության մաս, որում կան ընկերության կողմից թողարկված տեղեկություններ տարբեր տեսակի ապրանքների և ծառայությունների և այնպիսի աշխարհագրական տարածքների վերաբերյալ, որոնցում այն տրամադրվում է ըստ սեգմենտի (բիզնես բաղադրիչները (աշխարհագրական, ճյուղային), որոնք գործում և կառավարվում են առանձին, և որոնց շահույթներն ու ռիսկերը ձևավորվում են միմյանցից անկախ)։

Հաշվետու սեգմենտների առանձնացումԽմբագրել

Յուրաքանչյուր դեպքում հաշվետու սեգմենտների բաշխման կարգը մոտավորապես նույնը կլինի[1].

  1. Ընկերության կառավարման հաշվետվությունների վերլուծություն։ Պետք է նշվեն գործունեության այն տեսակները, որոնցով պատրաստվում են եկամուտների և ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվությունը, հաշվարկվում են վերլուծական ցուցանիշները։ Այս գործողությունները կապված են ընկերության կազմակերպչական կառուցվածքի հետ։ Այս վերլուծության հիման վրա առանձնանում են գործառնական սեգմենտները։
  2. Գործառնական սեգմենտները նման տնտեսական ցուցանիշների հետ համատեղելու հնարավորության վերլուծություն։ Օրինակ՝ սեգմենտները կարող են լինել համասեռ ըստ արտադրանքիմ, արտադրական գործընթացների առումով, որոնք ուղղված են սպառողների նույն տեսակներին կամ դասերին և այլն։
  3. Քանակական շեմի արժեքների որոշում, որոնք անհրաժեշտ են սեգմենտը հաշվետու ճանաչելու համար։ Անհրաժեշտ է առանձնացնել այն ցուցանիշները, որոնք գերազանցում են շեմային արժեքները։
  4. Ստուգում, թե կազմու՞մ են սեգմենտները ստացված հասույթի 75%-ը։ Եթե ոչ, անհրաժեշտ է անցկացնել հետագա տեղաբաշխում, որպեսզի հասույթի ոչ պակաս, քան 75%-ը լինի սեգմենտների կողմից եկամտի առնվազն բացահայտելու համար։
  5. Այն սեգմենտները, որոնք չեն հաշվարկվել, պետք է խմբավորվեն «այլ» կատեգորիայում։

IAS 14Խմբագրել

IAS 14-ի տեսանկյունից հաշվետու սեգմենտը վերը նշվածի հիման վրա սահմանված ճյուղային կամ աշխարհագրական սեգմենտ է, որի համար, համաձայն այս ստանդարտի, պահանջվում է հատվածի վերաբերյալ տեղեկատվության ներկայացում։ Ճյուղային սեգմենտ և աշխարհագրական սեգմենտ տերմիններն օգտագործվում են հետևյալ իմաստներով[1].

Ճյուղային սեգմենտն ընկերության այն առանձնահատուկ բաղադրիչն է, որը ներգրավված է առանձին ​​արտադրանքի, ծառայության, հարակից ապրանքների կամ ծառայությունների խմբերի արտադրության մեջ, և որը ենթակա է ռիսկերի և շահույթի, քան ճյուղային այլ սեգմենտների ռիսկերը և շահույթները։

Աշխարհագրական սեգմենտն ընկերության այն առանձնահատուկ բաղադրիչն է, որը զբաղվում է որոշակի տնտեսական միջավայրում ապրանքների կամ ծառայությունների արտադրությամբ, և որը ենթակա է ռիսկերի և շահույթների, բացառությամբ այլ տնտեսական պայմաններում գործող բաղադրիչների ռիսկերի և շահույթների։

ՔննադատությունԽմբագրել

Համաձայն ստանդարտի՝ ընկերությունը պետք է տեղեկատվություն տրամադրի խոշոր հաճախորդներից իր գործունեության կախվածության աստիճանի մասին։ Եթե ​​մեկ հաճախորդին վաճառքից ստացված հասույթն ավելի քան 10% է, ապա յուրաքանչյուր այդպիսի փաստ արտացոլվում է ընկերության հայտարարություններում` նշելով ընդհանուր եկամուտը ամեն հաճախորդի դեպքում։ Տեղեկատվության այդպիսի բացահայտումը հաճախ հանգեցնում է առևտրային գաղտնիքների բացահայտմանը և հազվադեպ է ընդունելի լինում ընկերության կառավարման շրջանում[2]։

Տարածաշրջանային կարգավորումԽմբագրել

Ամերիկայում գործում է FAS-131 «Ձեռնարկությունների գործունեության սեգմենտնորի և հարակից տեղեկատվության վերաբերյալ տվյալների բացահայտում» (անգլ.՝ Disclosures about an Enterprise and Related Information)[3]։

Ռուսաստանում գործում է Ռուսաստանի ֆինանսների նախարարության կողմից 08.11.2010 № 11н հրամանով հաստատված հաշվապահական հաշվառման «Սեգմենտի տեղեկատվություն» (12/2010) դրույթը[3]։

Ուկրաինայի հաշվապահական հաշվառման 29 «Սեգմենտների հաշվետվությունը» ստանդարտը սահմանում է եկամտի վերաբերյալ տեղեկատվության ստացման մեթոդական սկզբունքները, հաշվետվությունների սեգմենտների ծախսերը, ֆինանսական արդյունքները, ակտիվները և պարտավորությունները, ֆինանսական հաշվետվություններում դրա արտահայտումը[4]։ Ուկրաինական ստանդարտը IAS 14 «Սեգմենտային հաշվետվության» նմանօրինակն է։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 PwC Учебное пособие АССА ДипИФР. — 2016. — С. 568—576. Архивировано из первоисточника 13 Դեկտեմբերի 2016.
  2. Аверчев, И.В. МСФО. 1000 примеров применения. — М.: Рид Групп, 2011. — С. 992.. — ISBN 978-5-4252-0230-7
  3. 3,0 3,1 Аверчев, И.В. МСФО. 1000 примеров применения. — М.: Рид Групп, 2011. — С. 992. — ISBN 978-5-4252-0230-7
  4. Министерство финансов Украины 29 стандарт // 34 положення (стандарти) бухгалтерського обліку / Пашутинський Є.К.. — Կաղապար:К.: КНТ, 2009. — 320 с. — 1000 экз. — ISBN 978-966-373-553-5