Գաբրիել Սքոթ (նորվ.՝ Gabriel Scott, ամբողջական անուն՝ Գաբրիել Սքոթ Ենսեն, մարտի 8, 1874(1874-03-08)[1][2][3], Լիթ, Միացյալ Թագավորություն - հուլիսի 9, 1958(1958-07-09)[1][2][3], Արդենալ, Նորվեգիա), նորվեգացի բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ և մանկագիր։

Գաբրիել Սքոթ
նորվ.՝ Gabriel Scott
Ծննդյան անուննորվ.՝ Gabriel Scott Jensen
Ծնվել էմարտի 8, 1874(1874-03-08)[1][2][3]
ԾննդավայրԼիթ, Միացյալ Թագավորություն
Վախճանվել էհուլիսի 9, 1958(1958-07-09)[1][2][3] (84 տարեկան)
Վախճանի վայրԱրդենալ, Նորվեգիա
Մասնագիտությունբանաստեղծ, գրող և մանկագիր
Լեզունորվեգերեն
Քաղաքացիություն Նորվեգիա
ԿրթությունKristiansand Cathedral School?
Պարգևներ
 Gabriel Scott Վիքիպահեստում

Կենսագրություն խմբագրել

Գաբրիել Սքոթ Ենսենը ծնվել է Շոտլանդիայի Լեյթ քաղաքում հոգևորական Սվեն Օլսթ Ջենսենի և գրող, երաժիշտ Կարոլինա Մաթիլդա Շիտի ընտանիքում։ Սքոթն սկզբում նրա անունն էր, որը նրան տվել էին Վալտեր Սքոթի պատվին[4]։ Տեղափոխվել է Նորվեգիա յոթ տարեկանում։ 1901 թվականին Սքոթն ամուսնացել է Էլեն Յոհանսենի հետ (նորվ.՝ Ellen Johansen, 1871—1914), բայց 1912 թվականին ամուսնալուծվել է նրանից։ 1915 թվականին Սքոթն ամուսնացել է Դագմար Մարի Ջենսենի հետ (նորվ.՝ Dagmar Marie Jensen), որից ևս բաժանվել է 1918 թվականին։ Սքոթի երրորդ կինը եղել է Բիրգիտ Գաբրիելսենը (նորվ.՝ Birgit Gabrielsen, 1897—1981): Մահացել է Արենդալում 1958 թվականին[4]։

Ստեղծագործություններ խմբագրել

Սքոթի գրական դեբյուտը կայացել է 1894 թվականին բանաստեղծությունների «Digte» («Բանաստեղծություններ») ժողովածուով, ապա դրան հաջորդեց 1895 թվականի երկրորդ բանաստեղծական «Dag» ժողովածուն («Օր»)[5]։ 1896 թվականին նա հրատարակեց «Aftenrøde. Arkitekt Helmers optegnelser սիրավեպը և պատմվածքների «Vester i Skjærene» ժողովածուն[6]։ 1904 թվականին գրած «Tante Pose» վեպը հետագայում 1940 թվականի կինոֆիլմի սցենարի հիմք է ծառայել։ 1905 թվականին լույ ընծայվեց նրա «Himmeluret» կատակերգությունը[5][7]։

Նրա իսկական գրական բարձրակետը դարձավ 1915 թվականի «Jernbyrden» վեպը, որն ստացավ քննադատների դրական գնահատականը։ Սակայն Գաբրիել Սքոթի ամենահայտնի ստեղծագործությունը համարվում է 1918 թվականի «Kilden eller Brevet om fiskeren Markus» վեպը, որում պատմվում է սովորական կյանքով ապրող ու սովորական մտքերով փոթորկվող ձկնորս Մարկուսի մասին։

1921 թվականին լույս տեսավ հաջորդ՝ «Det gyldne Evangelium» գիրքը, որի գլխավոր հերոսները սուրբ Պետրոսը և Աստված էին, որոնք հանդիպում էին մարդկանց հետ և հետաքրքրությունից դրդված հետևում էին նրանց։ Մեծ ճանաչվածություն ձեռք բերեցին նրա «Fant» (1928) և «Josefa» (1930) գրքերը, իսկ դրանցից առաջինը հիշատակվում է Տ. Իբսենի 1937 թվականի էկրանավորման մեջ[4][8]։ 1939 թվականին էկրանավորվեց նրա «De vergeløse» («Անպաշտպան») գիրքը[9], որում պատմվում էր փոքրիկ տղայի ճակատագրի մասին, որին իշխանությունները խլել էին մորից[4]։

Գաբրիել Սքոթը երեխաների համար ևս գրել է գրքեր, այդ թվում բազմիցս վերահրատարակված «Sølvfaks som reiste ut i den vide verden» (1912) գիրքը, նաև «Hellige tre konger» (1900)[4]։

1936 թվականին Սքոթը պարգևատրվեց գրական «Gyldendal’s Endowment» մրցանակով[10]։

1930-ական թվականներին Սքոթը գերմանամետ հայեցակետ էր պաշտպանում։ Նա հրատարակում էր հոդվածներ, որոնցում դրականորեն էր անդրադառնում հիտլերյան Գերմանիային և Վիդկուն Կվիսլինգին։ Այդ առումով նա բազմաթիվ քննարկումների տեղիք տվեց հասարակության մեջ։ Սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ նա հեռու էր պահում իրեն ֆաշիզմից, իսկ պատերազմի ընթացքում գրում էր հայրենասիրական բանաստեղծություններ[4]։

Գաբրիել Սքոթը և Վիլհելմ Կրագը համարվում են Նորվեգիայի ամենանշանակալի բանաստեղծները[4]։

Ծանոթագրություններ խմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Norsk biografisk leksikon(նորվ.)Kunnskapsforlaget. — ISSN 2464-1502
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Gylseth Christopher Hals։ «Gabriel Scott»։ in Helle, Knut։ Norsk biografisk leksikon (Norwegian)։ Oslo: Kunnskapsforlaget։ Վերցված է հոկտեմբերի 31, 2009 
  5. 5,0 5,1 Henriksen, Petter (ed.)։ «Gabrile Scott»։ Store norske leksikon (Norwegian)։ Oslo: Kunnskapsforlaget։ Վերցված է հոկտեմբերի 31, 2009 
  6. Beisland Arne (1949)։ Gabriel Scott. En Sørlandsdikter (Norwegian)։ Gyldendal։ էջեր 33, 36 
  7. Tante Pose (1940)(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
  8. Fant (1937)(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
  9. De vergeløse (1939)(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
  10. «Gyldendalprisen»։ forfatterportalen.no։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-06-25-ին։ Վերցված է հոկտեմբերի 31, 2009 

Արտաքին հղումներ խմբագրել