Բացել գլխավոր ցանկը

Բուռլակները Վոլգայում

Իլյա Ռեպինի նկար

«Բուռլակները Վոլգայում», ռուս նկարիչ Իլյա Ռեպինի 1870-1873 թվականներին ստեղծված նկարը: Պատկերված է բուռլակների (նավաքարշ բանվորներ) խումբ՝ աշխատանքի պահին:

Picto infobox artiste.png
Բուռլակները Վոլգայում
Ilya Repin - Barge Haulers on the Volga - Google Art Project.jpg
տեսակգեղանկար
նկարիչԻլյա Ռեպին
տարի1870
բարձրություն131,5 սանտիմետր
լայնություն281 սանտիմետր
ուղղությունsocial realism?
ժանրկենցաղային ժանր և ծովանկար
նյություղաներկ և կտավ
գտնվում էՌուսական թանգարան
հավաքածուՌուսական թանգարան
Burlaks (Repin) Վիքիպահեստում

Նկարի չափսերն են 131,5×281 սմ, գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգի Ռուսական թանգարանում:

Ստեղծման պատմությունԽմբագրել

Համաձայն նկարչի հիշողությունների՝ նկարի գաղափարը ծնվել է դեռևս 1869 թվականին, երբ մրցութային «Հոբը և ընկերները» նկարի վրա աշխատելու ժամանակ նա Կոնստանտին Սավիցկու հետ գնացել է Նևա՝ էտյուդներ անելու:

Ռեպինն այնտեղ առաջին անգամ տեսել է բուռլակներին, որոնք ուժեղ տպավորություն են թողել նրա վրա իրենց կենսուրախ համայնքով և գեղեցիկ բնությամբ: Հենց այդ ժամանակ էլ ստեղծել է նկարի առաջին ակվարելային էսքիզը, որտեղ, բացի բուռլակներից և ի հակադրություն նրանց, պատկերել է նաև հովեկների: Նկարի այսօրինակ կոմպոզիցիան քննադատության արժանացավ Ֆյոդոր Վասիլևիչի կողմից՝ որակավորվելով որպես «արհեստական» և «վերացական»: Վերջինս և Իվան Կրամսկոյը այդ ժամանակ սուղ միջոցներ ունեցող Ռեպինի համար հայթայթեցին անհրաժեշտ 200 ռուբլի գումարը՝ Վոլգա մեկնելու համար: Այդ ժամանակներին է վերաբերվում Ռեպինի դեմարշը Գեղարվեստի ակադեմիայից իր հնարավոր հեռացման առիթով. պատճառն այն էր, որ Ռեպինը հրաժարվում էր հանրակրթական առարկաներից քննություն հանձնել: Ռեպինը ազատման դիմում էր ներկայացրել, որը չէր բավարարվել և դրա փոխարեն նրան խոստացել էին ստաժավորում արտասահմանում և վճարվել էր Վոլգայով դեպի Սարատով, այնտեղից՝ Տվեր ճանապարհածախսը: 1870 թվականի մայիսին Իլյա Ռեպինի խումբը, որի կազմում էին նրա եղբայրը՝Վասիլին, Ֆյոդոր Վասիլևիչը և Եվգենի Մակարովը «Սամոլյոտ» ընկերության շոգենավով ուղևորվել են ճամփորդության:

1870 թվականին Ռեպինը ստեղծել է 18,3×32,7 սմ չափսերով մատիտանկարը: Այսօր այդ էսքիզը գտնվում է Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում (№ 11488): Էսքիզից ծնունդ է առել յուղաներկով արված նկարը՝ 23,5×50,5 սմ ֆորմատով (Տրետյակովյան պատկերասրահ, № 708): 1871 թվականի մարտին նկարի ժամանակավոր տարբերակը ցուցադրվել է Սանկտ Պետերբուրգում և արժանացել է մրցանակի: 1873 թվականի մարտին Ռեպինը ավարտին է հասցրել աշխատանքը:

Նկարի էսքիզներԽմբագրել

Հեղինակի վերաբերմունքը բուռլակների նկատմամբԽմբագրել

Ռեպինի կարծիքը բուռլակների մասին.

—Իսկապես, ինչ սարսափելի է, — ուղղակի ասում եմ ես,— անասունների փոխարեն մարդկանց են լծել: Սավիցկի՛, մի՞թե հնարավոր չէ փոքր-ինչ հարմար եղանակով տեղափոխել բարձված նավերը, օրինակ՝ քարշակավոր շոգենավերով:

«Հեռավոր մոտիկներ» (Ինքնակենսագրություն), Իլյա Ռեպին

Նկարի մեջ հեռվում քարշակ (բուքսիր) է պատկերվել, որը խորհրդանշում է առաջընթաց, ինչը Ռուսաստանում ոչ մի կերպ հասանելի չէր հասարակ մարդկանց:

Ահա նրա մեկ այլ, ավելի ուշ հայտնած կարծիքը.

«Պետք է անկեղծորեն խոստովանեմ, որ ինձ ամենևին չէին հետաքրքրում բուռլակների կենցաղային հարցերը, սոցիալական կարգավիճակը կամ նրանց՝ տերերի հետ ունեցած պայմանավորվածությունը. ես հարցուփորձ արեցի նրանց, որպեսզի իմ աշխատանքին որոշակի լրջություն հաղորդեմ: Անկեղծ ասած՝ ես նույնիսկ ուշադիր չէի լսում նրանց պատմությունները կամ ինչ-որ մանրամասներ իրենց տերերի կամ արնախում տղաների հետ հարաբերությունների մասին»:

… Բայց դա ինձ ամենևին չի հուզում. ոչ ահա այս մեկը, որի հետ քայլում եմ համընթաց. ա՜յ քեզ պատմություն, ա՜յ քեզ վեպ: Ի՜նչ են բոլոր վեպերը և պատմությունները այս պատկերի առջև: Տե՛ր Աստված, ի՜նչ հիանալի կերպով է հնամաշ լաթը կապված նրա գլխին, ինչպե՜ս են ոլորվել մազերը ծոծրակի վրա, հապա նրա դեմքի գույնը:

Վլադիմիր Ստասովը խրախուսել է նկարչի կողմից արված կոմպոզիցիոն փոփոխությունները՝ կտավի նախկին տարբերակն անվանելով «համարյա դեռ էսքիզ» և գոհունակությամբ նշել է, որ նկարի վերջին տարբերակն արդեն արվել է «ոչ թե որևէ մեկի գութը շարժելու և քաղաքացիական հառաչանք առաջացնելու համար», այլ առաջին հերթին «նկատած տիպերն ու բնավորությունները»[1] ցույց տալու նպատակով:

Հետագա ճակատագիրԽմբագրել

Նկարն առաջին անգամ ցուցադրվել է Սանկտ Պետերբուրգում 1873 թվականի մարտին՝ գեղանկարչության և քանդակագործության գեղարվեստական ցուցահանդեսում. նախատեսվել էր, որ բոլոր ցուցանմուշները պետք է ուղարկվեն Վիեննայի Համաշխարհային ցուցահանդես: Ցուցահանդեսն առիթ դարձավ ռեալիստական և ակադեմիական գեղանկարչության հակադրությունը քննադատող բազմաթիվ տպագիր արձագանքների: Հասարակությունը բաժանվել էր երկու մասի՝ Ռեպինի կողմնակիցների և նրանց, ովքեր նախընտրում էին ակադեմիստ Սեմիրադսկու կողմից Հռոմում ստեղծված «Քրիստոսը և մեղսագործ կինը» աշխատանքը: Օրինակ՝ ակադեմիստ Ֆյոդոր Բունին «Բուռլակները» համարել է «արվեստի մեծագույն խեղաթյուրում»: Ռեպինի ստեղծագործության դեմ «իրական արշավ» է ձեռնարկել պահպանողական հրապարակախոս Ալեքսեյ Սուվորինը:

Իսկ Ստասովը և Կրամսկոյը նկարն ընդունել են հիացմունքով՝ որպես ազգային հաղթանակի իրական արտահայտություն և Գոգոլի ռեալիստական ստեղծագործություններին համադրելի աշխատանք: Ֆյոդոր Դոստոևսկին իր «Նկարչի օրագրում» վերլուծել է Ռեպինի նկարը և այն համարել է ճշմարտության մեծագույն հաղթանակ արվեստի մեջ[2]: Վլադիմիր Կորոլենկոն նկարի փորագիր կրկնօրինակը կախել էր իր սենյակում: Համաշխարհային ցուցահանդեսում նկարը նվաճել է բրոնզե մեդալ, այն 3000 ռուբլով գնել է մեծն իշխան Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչը և կախել է Վլադիմիրյան պալատի բիլյարդի սենյակում:

Պետք է ճշմարտությունն ասել, որ մեծն իշխանին այս նկարը շատ է դուր եկել: Նա սիրում էր խոսել նկարի առանձին կերպարների մասին. և՛ տերտեր Կանինի կարգալույծ անելու մասին, և՛ զինվոր Զոտովից, և՛ նիժեգորոդյան զինվորից ու իր ավագ ընկերներց ավելի խելացի անհամբեր տղայից: Մեծն իշխանը ճանաչում էր նրանց, և ես իմ ականջով եմ լսել, թե նա ինչ հետաքրքրությամբ և ամենայն մանրամասնությամբ էր բացատրում այդ ամենը նույնիսկ նկարի բնապատկերում և հետին պլանում:

Ստասովն իր գրած «Մեր արդյունքները համաշխարհային ցուցահանդեսում» հոդվածում որպես արտասահմանյան մամուլի արձագանք՝ մեջբերել է ֆրանսիացի քննադատ Ժյուլ Կլարեսի կարծիքը, ով նկարը համարել է ռուսական ոգեղեն նկար. «Թշվառ արարածները, ծանր աշխատանքի տակ կքած, աշխատում են քրտինք թափելով ու չարչարանքով: Ասիական կիզիչ շոգը այրել է նրանց, բոլորը սարսափազդու են, նրանց, թերևս, նմանեցնում ես մարդկային կերպարանքով գզգզված և կատաղի գազանների: Սա զարմանալի նկար է, իրականում այն նոր հորիզոններ է բացում դեպի ռուս ժողովուրդը»[3]:

Նրբերանգներ (նյուանսներ)Խմբագրել

ԴրոշԽմբագրել

Առագաստին ամրացված առևտրական նավատորմի դրոշը շրջված է պատկերվել: Այս փաստը մի քանի բացատրություն ունի.

  • Դրոշն անզգուշությամբ սխալ է ամրացվել, և նկարիչն ուղղակի ֆիքսել է այդ փաստը՝ առանց հետին մտքի:[4][5]
  • Ծովայինների համար շրջված դրոշը աղետի ազդանշան է:[6][7] Տես՝ նաև այդ ժամանակաշրջանին մոտ նկարներում. Ֆ. Վասիլևի 1869թ. «Գետում: Քամոտ օր» նկարում դրոշը շրջված է, երբ խնդիր կա նավի առագաստի հետ, դրոշները ճիշտ են ամրացված Հ. Այվազովսկու 1887 թ. «Վոլգա» և 1895թ. «Թարմ օդ: Վոլգա» նկարներում: Ինչպես նաև նկարի ձախ կողմում կապույտ, սպիտակ, կարմիր գույներով դրոշ է (գույների ճիշտ հերթականություն):

ԹարփԽմբագրել

Նկարի առջևի պլանում բուռլակներից առաջ պատկերված է ձկնորսական հին թարփ՝ կապված ափին ընկած ծանր քարով:

ՇոգենավԽմբագրել

Հետին պլանի աջ կողմում շոգենավ է պատկերված:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Искусство. Книга для чтения». Издательство «Просвещение», 1969.
  2. «Достоевский Ф. М. -- Дневник писателя страница 15»։ www.croquis.ru։ Վերցված է 2016-03-16 
  3. Стасов В. В Наши итоги на всемирной выставке // Избранные сочинения в трёх томах. — М.: Искусство, 1952. — Т. 1. Живопись. Скульптура. Музыка. — С. 339—376.
  4. Соболева Н. А., Артамонов В. А. Символы России. М., 1993
  5. (окончание фразы)
  6. Всезарубежное объединение морских организаций Колыбель флота: Навигацкая школа - морской корпус. — Издательство всезарубежного объединения морских организаций, 1951. — С. 31. — 352 с. «…дабы отличить русский флаг от сигнала „бедствие“ голландца, потому что всякий перевернутый национальный флаг означает, что корабль терпит бедствие.»
  7. Николай Каланов Словарь морского жаргона. — М.,: Моркнига, 2011. — С. 186. — 420 с. — ISBN 9785990669857 «флаг крыжом вниз (перевернутый флаг, перевязанный узлом) — о флаге, который поднят перевернутым (сигнал бедствия).»

ԳրականությունԽմբագրել

  • Elizabeth Kridl Valkenier: Ilya Repin and the world of Russian art. Columbia University Press, New York 1990. ISBN 0-231-06964-2. стр. 36
  • Репин И. Е. Далёкое и близкое. — М., 2002. — С. 400. — ISBN 5-8159-0204-7
  • Виктурина М. П. Анализ картины И. Е. Репина «Бурлаки на Волге» с помощью рентгенограмм // Художественное наследие. — 1978. — № 34.

Արտաքին հղումներԽմբագրել