Բորիս Նահապետյան

հայ մաթեմատիկոս

Բորիս Սերգեյի Նահապետյան (մարտի 5, 1946(1946-03-05), Թբիլիսի, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ), հայ մաթեմատիկոս։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1990), պրոֆեսոր (2003): ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ[1]։

Բորիս Նահապետյան
Ծնվել էմարտի 5, 1946(1946-03-05) (75 տարեկան)
Թբիլիսի, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս
Հաստատություն(ներ)ՀՀ ԳԱԱ մաթեմատիկայի ինստիտուտ, Հայկական պետական մանկավարժական համալսարան և Հայ-Ռուսական համալսարան
Ալմա մատերԵրևանի պետական համալսարան (1970)
Կոչումպրոֆեսոր
Գիտական աստիճանֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1990)

ԿենսագրությունԽմբագրել

Բորիս Նահապետյանը ծնվել է 1946 թվականի մարտի 5-ին Վրաստանի Թբիլիսի քաղաքում։ 1970 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի մեխանիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը։ 1991 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ Մաթեմատիկայի ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող։ Եղել է Մաթեմատիկայի և տարրական ուսուցման մեթոդիկայի ամբիոնի վարիչ։ ՀՊՄՀ մաթեմատիկական կրթության գիտական լաբորատորիայի վարիչ[2]։ 1991-1994 թվականներին՝ Հայկական մաթեմատիկական միության փոխնախագահ։ 1993-1994 թվականներին՝ ՀՀ Վարչապետին կից գիտության և բարձր տեխնոլոգիաների խորհրդի անդամ, 2002 թվականից, միաժամանակ՝ Ռուս-հայկական (Սլավոնական) պետական համալսարանի դասախոս։ 2004-2010 թվականներին եղել է Ռուս-հայկական (սլավոնական) համալսարանի պրոֆեսոր[3]։

Աշխատանքները վերաբերում են հավանականության տեսության սահմանային թեորեմներին և վիճակագրական ֆիզիկայի մաթեմատիկական խնդիրներին[3]։ Կառուցել է թույլ կախյալ պատահական դաշտերի սահմանային թեորեմների տեսություն և այն կիրառել գիբսյան պատահական դաշտերի համար, զարգացրել մարտինգալների տեսության հիմնական դրույթները բազմաչափ տարածությունների դեպքում և ստացած արդյունքներն օգտագործել վիճակագրական ֆիզիկայի որոշ խնդիրների լուծման համար։ Տիրապետում է հայերենի, ռուսերենի, անգլերենի, վրացերենի։

ԵրկերԽմբագրել

Հեղինակ է 60 գիտական աշխատության, որոնցից 1 մենագրություն, 23 խորհրդային և միջազգային գիտական ամսագրերում, 17 հոդված՝ ՀՀ ԳԱԱ գիտական ամսագրերում, 17 միջազգային գիտաժողովների թեզիսներ և 2 պրեպևինտներ[4]։

  • Մաթեմատիկան 4-5-րդ դասարաններում։ Մեթոդական ձեռնարկ։ Մակմիլան-Արմենիա, 2000, էջ 60[5]։
  • «Մաթեմատիկա 5» և «Մաթեմատիկա 6» դասագրքեր[6]։
  • Limit Theorems and some Applications in Statistical Physics, Stuttgart-Lpz., 1991.
  • Martingale-difference Gibbs random fields and central limit theorem”, Annales Acad. Sci. Fennical, Ser A, I. Mathematica, v. 17, 1992, 105–110 (with A. Petrosian).
  • Billingsley-Ibragimov theorem for martingale-difference random fields and its applications to some models of classical statistical physics”, C.R. Acad. Sci. Paris, v. 320, serie 1, 1995, 1539-1544.
  • Models with even potentials and the behaviour of total spin at the critical point”, Communications in Mathematical Physics, v. 189, № 2, 1997, 513–519.
  • Arzumanian V., Pogosian S., “Classical Spin Lattice Systems with Vacuum”, Acta Applicandae Mathematicae, 22, pp. 33–53, Cluwer Academic Publishers, Netherlands, 1991 հոդվածում։

ՊարգևներԽմբագրել

  • Սուրբ Ներսես Շնորհալի շքանշան

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիա»։ www.sci.am։ Վերցված է 2019-03-20 
  2. «Բորիս Սերգեյի Նահապետյան»։ aspu.am։ Վերցված է 2019-03-20 
  3. 3,0 3,1 «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխավոր խմբագիր՝ Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2007, էջ 205-206։
  4. «Կոհա առցանց քարտարան › Որոնման արդյունքներ համար 'pb:Մակմիլան Արմենիա, and au:Նահապետյան, Բորիս Սերգեյի,'»։ haygirk.nla.am (hy-Armn)։ Վերցված է 2019-03-20 
  5. Նահապետյան Բորիս (2000)։ Մաթեմատիկան 4-5-րդ դասարաններում։ Մեթոդական ձեռնարկ (հայերեն)։ Մակմիլան-Արմենիա։ ISBN 9789993072126 
  6. Նահապետյան Բորիս (2006)։ Մաթեմատիկան 5-6-րդ դասարաններում։ Մեթոդական ձեռնարկ (հայերեն)։ Մակմիլան Արմենիա։ ISBN 9789994146161