Արշավիր Ջիդարյան

հայ բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ

Արշավիր Սարգսի Ջիդարյան (ապրիլի 5, 1906(1906-04-05) - օգոստոսի 11, 1989(1989-08-11), Սուխում, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ։ Վրացական ԽՍՀ և Աբխազիայի ԻՍՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1938 թվականից։

Արշավիր Ջիդարյան
Ծնվել էապրիլի 5, 1906(1906-04-05)
Վախճանվել էօգոստոսի 11, 1989(1989-08-11) (83 տարեկան)
Վախճանի վայրՍուխում, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունբանաստեղծ, արձակագիր և դրամատուրգ
Ազգությունհայ
ԿրթությունԳերցենի անվան ռուսական պետական մանկավարժական համալսարան (1930)
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
Արշավիր Ջիդարյան Վիքիդարանում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Արշավիր Սարգսի Ջիդարյանը ծնվել է 1906 թվականի ապրիլի 5-ին, Զախարովկա գյուղում։ Նրա ծխախոտագործ ծնողներն Արևմտյան Հայաստանից եկել և Աբխազիայում հաստատվել էին 19-րդ դարի վերջում։ 1908 թվականին ընտանիքով փոխադրվել են Սուխումից 5 կիլոմետր հեռու գտնվող Կելասուրի գյուղը (հնում այդ վայրը կոչվել է Հայկական կիրճ, այժմ մտնում է Սուխում քաղաքի շրջագծի մեջ և կոչվում է Կանաչ փողոց)։ 1925 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան 2-րդ աստիճանի դպրոցը։ 1925-1926 թվականներին որպես վարիչ աշխատել է Սուխումի Լեչկոպի հայկական դպրոցում։ 1926 թվականին սովորել է Երևանի պետական համալսարանում։ 1928 թվականին ընդունվել և 1930 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Գերցենի անվան մանկավարժական ինստիտուտը։ 1930-1931 թվականներին Սուխումի քաղսովետի գործկոմի ժողկրթության բաժնի վարիչն էր։ 1932-1939 թվականներին աշխատել է որպես Սուխումի հայկական մանկավարժական ուսումնարանի և համար 4 միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։ 1941-1945 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1945-1954 թվականներին ապրել է Երևանում, աշխատել որպես լուսավորության նախարարության ավագ տեսուչ, դասախոս՝ տարբեր բուհերում։ 1954-1967 թվականներին եղել է Սուխումի համար 9 հայկական միջնակարգ դպրոցի տնօրենը։ Արշավիր Ջիդարյանը Աբխազիայում կազմակերպել է հայկական թատերական խմբեր։ 1954 թվականին կազմակերպել և ղեկավարել է «Համշեն» հայկական գրական միավորումը։ 1956-1960 թվականներին եղել է Աբխազիայի գերագույն խորհրդի պատգմավոր[1]։ 1959 թվականին Աբխազիայի հայկական ժողովրդական թատրոնը բեմադրել է Ա. Ջիդարյանի «Կյանքի գնով» դրաման, իսկ տեղի հայկական դպրոցի դրամատիկական խումբը՝ «Վերջին իղձը» (1962)[2]: Հեղինակ է «Արևածագ» (1934), «Ծովի շունչը» (1959) բանաստեղծությունների և պիեսների ժողովածուների, «Ինչպես տեսել եմ» (1968), «Սրտի ջերմությունը» (աբխազերեն, 1977), «Ինչ պատահեց» (ռուսերեն, 1992) պատմվածքների, «Ինչ եմ ես փնտրում» (1996, ռուսերեն), «Հիացմունք ու թախիծ» (1999) բանաստեղծությունների ժողովածուների։

ԵրկերԽմբագրել

  • Արևածագ (բանաստեղծություններ), Սուխում, 1934, 26 էջ։
  • Պապը (պոեմ), Սուխում, 1936, 26 էջ։
  • Արևի հովանու տակ, Սուխում, 1941, 136 էջ։
  • Ծովի շունչը, Սուխում, 1959, 142 էջ։
  • Ինչպես տեսել եմ, Երևան, «Հայաստան», 1968, 255 էջ։
  • «Սրտի ջերմությունը», 1977։
  • Что случилось?, 1986.
  • «Ինչ պատահեց», 1992։
  • Первый поцелуй, 1992.
  • «Ինչ եմ ես փնտրում», 1996
  • «Հիացմունք ու թախիծ», 1999։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխավոր խմագիր՝ Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարաչկություն, Երևան, 2007։
  2. Գրական տեղեկատու։ Երևան։ «Սովետական գրող»։ 1986։ էջ էջ 381-382։