Անտս Լայկմաա (էստ․՝ Ants Laikmaa , մինչև 1935 թվականն ստորագրում էր որպես Հանս Լայպման (էստ․՝ Hans Laipman), մայիսի 5, 1866(1866-05-05)[1], Վիգալա, Ռապլամաա, Էստոնիայի Հանրապետություն - նոյեմբերի 19, 1942(1942-11-19)[1], Կադառպիկու, Lääne-Nigula Rural Municipality, Լյաենեմաա, Էստոնիայի Հանրապետություն), էստոնացի նկարիչ, հասարակական գործիչ, Էստոնիայի արվեստի ազգային դպրոցի հիմնադիրներից մեկը:

Անտս Լայկմաա
Ants Laikmaa1.JPG
Ծնվել էմայիսի 5, 1866(1866-05-05)[1]
ԾննդավայրՎիգալա, Ռապլամաա, Էստոնիայի Հանրապետություն
Մահացել էնոյեմբերի 19, 1942(1942-11-19)[1] (76 տարեկանում)
Մահվան վայրԿադառպիկու, Lääne-Nigula Rural Municipality, Լյաենեմաա, Էստոնիայի Հանրապետություն
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Flag of Estonia.svg Էստոնիայի Հանրապետություն
ԿրթությունԴյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիա
Մասնագիտություննկարիչ
Ants Laikmaa Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Անտս Լայկմաան ծնվել է Էստոնիայի Վիգալա շրջանի Առաստե գյուղի Պայբա կալվածքում՝ գյուղացու ընտանիքում։ Նա աղքատ ընտանիքի տասներեքերորդ զավակն էր։ Դպրոց է հաճախել Վելիսեում, Հաապսալուում, Լիհուլայում։ Մայրը մահացել է, երբ նա դեռ երեխա էր։ Նկարչությամբ հետաքրքրվել է վաղ տարիքից։ 1891 թվականին առանց ապրուստի միջոցների ոտքով Ռիգայից գնում է Դյուսելդորֆ, որտեղ 1891-93 և 1896-97 թվականներին բարեգործների օգնությամբ սովորել է Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Եղել է Էդուարդ ֆոն Գեբգարդտի աշակերտը: 1897-1899 թվականներին աշխատել է Դյուսելդորֆում[2]։ 1899 թվականի աշնանը վերադարձել է Տալլին։ 1900-1907 թվականներին որպես նկարիչ աշխատել է Տալլինում ու Հաապսալուում։ 1901 թվականին նա հիմնել է էստոնական արվեստի առաջին ցուցահանդեսը։ 1903 թվականին նա հիմնել է արվեստանոց, որ աշխատել է 1903-1907 և 1913-1932 թվականներին։ 1907 թվականին հիմնել է Էստոնական արվեստի միությունը (Eesti Kunstiselts)։

1904 թվականին 38-ամյա Անտս Լայկմաան հանդիպել է իր կյանքի ամենամեծ սիրուն՝ 21-ամյա Մարիա Հակերին, որն այն ժամանակ էստոնացի ամենահայտնի գրողներից մեկն էր։ Նույն տարում նա նկարել է Մարիայի երկու դիմանկարները, որ համարվում են Լայկմաայի լավագույն ստեղծագործություններից։ 1907-09 թվականներին նա հիմնականում Ֆինլանդիայում է բնակվել։ Ճանապարհորդել է Եվրոպայում, 1910-1912 թվականներին ապրել է Կապրիում ու Թունիսում։ 1913-1931 թվականներին Տալլինում աշխատել է որպես նկարիչ ու կերպարվեստի ուսուցիչ։ 1927 թվականին ծնվել է նրա միակ դուստրը՝ Աինո Մարիան (հետագայում՝ Anu Kilpiö, մահացել է 1969 թվականին)։ 1932 թվականին Անտս Լայկմաան բնակություն է հաստատել Էստոնիայի Տաեբլա շրջանի Կադառպիկու գյուղում գտնվող իր կալվածքում, որտեղ ապրել ու աշխատել է մինչև մահ։ Նա երբեք չի ամուսնացել։ Մահացել է 1942 թվականին, թաղվել է Կադառպիկուում։ 1960 թվականին նրա կալվածքում բացվել է նկարչի տուն-թանգարանը։

 
Անտս Լայկմաայի տունը Կադառպիկուում, այժմ՝ տուն-թանգարան

ՍտեղծագործությունըԽմբագրել

Անտս Լայկմաան ստեղծագործել սկսել է որպես դիմանկարիչ («Ծեր Այտսամը», 1904)։ Նա ստեղծել է էստոնական մշակույթի շատ գործիչների դիմանկարներ, օրինակ՝ բանաստեղծուհի Մարիա Ունդերի (1904), կոմպոզիտոր Միյնա Հյարմայի (1904), դերասան Պաուլ Պիննի (1906) և այլոց դիմանկարները։ 1903 թվականին ստեղծել է «Աղջիկը Լյաենեմաայից» հայտնի նկարը։ Նույն թվականին նկարել է Ֆրիդրիխ Կրեյցվալդի դիմանկարը։ 1913 թվականին ստեղծել է իր լավագույն գործերից մեկը՝ «Սալմե» դիմանկարը, որում պատկերված էր իր զարմուհին։

1905 թվականին գաղթել է Ֆինլանդիա, որտեղ տարվում է բնանկարներով («Վալինկոսկի», 1909)։ Իր բնանկարների ու դիմանկարների մի մասը Լայկմաան ստեղծել է Կապրիում (1909-1910) («Անակապրիի համայնապատկերը», «Իտալացի տղայի դիմանկարը», «Mia Padrona» (1910) և այլն) և Թունիսում (1910-1913) ապրելու տարիներին։

Անտս Լայկմաան Էստոնիա է բերել իմպրեսիոնիզմը։ Նա մեծ դեր է ունեցել էստոնական արվեստի զարգացման գործում։ Անտս Լայկմաան եղել է Էստոնիայի ազգային թանգարանի հիմնադիրներից մեկը։

Հայտնի ստեղծագործություններԽմբագրել

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել