Փռշնի
Celtis sinensis3.jpg
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Ինֆրաթագավորություն Streptophyta
Վերնաբաժին Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Վարդածաղկավորներ (Rosales)
Ընտանիք Կանեփազգիներ (Cannabaceae)
Ցեղ Փռշնի (Celtis)
L., 1753

Փռշնի (լատ.՝ Celitis), թեղազգիների ընտանիքի տերևաթափ ծառերի կամ թփերի ցեղ։

ՏարածումԽմբագրել

Հանդիպում է Արագածոտնի, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի և այլ մարզերի ստորին և միջին լեռնային գոտիներում (մինչև 2000 մ բարձրություններում)։ Աճում է չոր, քարքարոտ և ժայռոտ լանջերին։

Կենսաբանական նկարագիրԽմբագրել

Ցողունի բարձր, մինչև 10 (16) մ է, սաղարթը՝ գմբեթաձև, նոսր, ընձյուղները՝ կարմրագորշավուն։ Տերևները հերթադիր են, ձվաձև, էլիպսանշտարաձև, ատամնաեզր, կաշեկերպ։ Ծաղիկները բաժանասեռ են, անբարետես։ Ծաղկում է տերևները բացվելուն զուգընթաց։ Պտուղը փոքր, գնդաձև, դեղնակարմրավուն կամ նարնջադեղնավուն, կապտավուն խավով ծածկված կորիզապտուղ է։ Պտուղներն ուտելի են, պարունակում են ճարպայուղեր, կեղևը՝ աղաղանյութեր։ Բնափայտն ամուր է, օգտագործում են ատաղձագործական և խառատային իրեր պատրաստելու համար։ Ջերմասեր և լուսասեր է, չորադիմացկուն, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, ապրում է մինչև 500 տարի։

ՏեսակներԽմբագրել

Հայտնի է մոտ 50 (այլ տվյալներով՝ 70), նրանցից մի քանիսը.[1] ՀՀ-ում՝ 2 տեսակ՝

  • փռշնի մերկատերև (C. glabrata)
  • փռշնի կովկասյան (C. caucasica)։

ԴասակարգումԽմբագրել

ՏաքսոնոմիանԽմբագրել
  ավելի քան 8 ընտանիք (համաձայն APG II Համակարգի)   e1  
         
  կարգ Վարդածաղկավորներ     род
Փռշնի
    f1
               
  Բաժին Ծաղկավոր բույսեր կամ Ծածկասերմեր     ընտանիք Թեղազգիներ     e2    
             
  ավելի շատ 44 կարգի ծաղկավոր բույսեր
(համաձայնAPG II Համակարգի)
  ևս 9 դաս   f2
     

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. По данным сайтов GRIN и EOL (см. карточку растения).

Արտաքին հղումներԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  • 1244. Шлемник — Scutellaria L. // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. и ред. тома акад. В. Л. Комаров. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1936. — Т. V. — С. 373—375. — 762 + XXVI с. — 5175 экз.
  • Род 4. Шлемник — Scutellaria L. // Деревья и кустарники СССР. Дикорастущие, культивируемые и перспективные для интродукции. / Ред. тома С. Я. Соколов. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1951. — Т. II. Покрытосеменные. — С. 515—523. — 612 с. — 2500 экз.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։