Ռուժենա Եսենսկա (չեխ․՝ Růžena Jesenská, հունիսի 17, 1863(1863-06-17)[1][2][3][…], Սմիչով, Պրահա 5, Prague 5, Prague 5, Պրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Չեխական թագի հողեր, Ավստրիական կայսրություն և Պրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Չեխական թագի հողեր, Ավստրիական կայսրություն[2] - հուլիսի 14, 1940(1940-07-14)[1][2][3][…], Պրահա, Բոհեմիայի և Մորավիայի պրոտեկտորատ[2][4]), չեխ գրող, բանաստեղծ, դրամատուրգ, թարգմանիչ, Չեխիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի անդամ։

Ռուժենա Եսենսկա
չեխ․՝ Růžena Jesenská
Ruzena Jesenska 1930.jpg
Ծնվել էհունիսի 17, 1863(1863-06-17)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՍմիչով, Պրահա 5, Prague 5, Prague 5, Պրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Չեխական թագի հողեր, Ավստրիական կայսրություն կամ Պրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Չեխական թագի հողեր, Ավստրիական կայսրություն[2]
Վախճանվել էհուլիսի 14, 1940(1940-07-14)[1][2][3][…] (77 տարեկան)
Վախճանի վայրՊրահա, Բոհեմիայի և Մորավիայի պրոտեկտորատ[2][4]
Գրական անունEva z Hluboké[2], Jeroným Věžník[2] և Martin Věžník[2]
Մասնագիտությունթարգմանիչ, բանաստեղծուհի, գրող և դրամատուրգ
Ազգությունչեխ
ՔաղաքացիությունFlag of the Habsburg Monarchy.svg Ավստրիական կայսրություն, Flag of Hungary (1896-1915; angels; 3-2 aspect ratio).svg Ավստրո-Հունգարիա և Flag of the Czech Republic.svg Չեխոսլովակիա
ԱզգականներՄիլենա Եսենսկա
Růžena Jesenská Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Սլովակ ծագմամբ Եսենսկիե հունգարական ազնվական ընտանիքի ներկայացուցիչ է։ Համարվում է, որ նրանց արմատներն սկսվում են Կարլի համալսարանի բժշկության առաջին պրոֆեսոր Յան Եսենիուսից, ով մահապատժի է ենթարկվել 1621 թվականի հունիսի 21-ին Հին քաղաքի հրապարակում` Ֆերդինանդ II Հաբսբուրգի դեմ 27 պայքարողների թվում։ Նրա զարմուհին գրող Միլենա Եսենսկան է։

Եղել է մանկավարժ։ Գրական գործունեությունը սկսել է 1889 թվականից («Ժպիտներ» ժողովածու)։

Հեղինակ է արձակ և չափածո ստեղծագործությունների, այդ թվում՝ վեպերի, պիեսների, պատմվածքների, մանկական գրքերի և բանաստեղծությունների ավելի քան 50 ժողովածուների[5]։

Եսենսկայի ստեղծագործությունների վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Յուլիուս Զեյերը, ով չեխական դեկադենտի ներկայացուցիչն էր։ Ռուժենա Եսենսկայի վեպերը հիշատակվում են «Քաջարի զինվոր Շվեյկի արկածները» երգիծական վեպում։

Ընտրյալ ստեղծագործություններԽմբագրել

ՊոեզիաԽմբագրել

  • Mládí, (բանաստեղծություններ, 1889—1899)
  • Básně života a smrti (1905—1919)

Պատմվածքներ և նովելներԽմբագրել

  • Novely (1900)
  • Touha a láska (1902)
  • Mimo svět (сборник, 1909)
  • Z nepřístupných zahrad (1912)
  • Tajemství srdcí (1919)
  • Kouzlo světelných nocí (1919)
  • Pohledy do duší 1920)
  • Odhalená srdce (1923)
  • Dětství (ինքնակենսագրություն, 1931)

ՎեպերԽմբագրել

  • Jarmila (1894)
  • Jarní píseň (1902)
  • Román dítěte (1905)
  • Legenda ze smutné země (1907)
  • Nocturno moře (1910)
  • Tanečnice (1912)
  • Ivana Javanová (1917)
  • Cizinka (1920)
  • Hrdinství (1923)
  • Láska (1933)

ԴրամաներԽմբագրել

  • Estera
  • Paní z Rosenwaldu
  • Cirkus
  • Devátá louka
  • Princezna a krásný pošta
  • Starý markýz
  • Je veliká láska na světě?
  • Lhostejný člověk
  • Deset let a Rajna
  • Zlato
  • Attila (1919)

Թարգմանություններ է կատարել ուկրաիներենից, մասնավորապես թարգմանել է Տարաս Շևչենկոյի (առաջին թարգմանությունը հրատարակվել է 1894 թվականին), Իվան Ֆրանկոյի, Լեսյա Ուկրաինկայի բանաստեղծությունները։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 FemBio: Банк інформації про видатних жінок, Frauendatenbank, Банк данных о выдающихся женщинах
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 Czech National Authority Database
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  5. «Jesenská, Ružena»։ Women in World History, Vol. 8: Jab-Kyt։ Waterford, CT: Yorkin Publications։ 2000։ էջ 137։ ISBN 0-7876-4067-0 

Արտաքին հղումներԽմբագրել