Պիտեր Խարանիս (անգլ.՝ Peter Charanis, 1905, Լեմնոս, Հյուսիսային Եգեյան կղզիներ, Հունաստան[1] - մարտի 23, 1985(1985-03-23), ԱՄՆ, ծննդյան անունը՝ Պանագիոտիս Խարանիս (հուն․՝ Παναγιώτης Χαρανής)), հունական ծագմամբ ամերիկացի գիտնական-պատմաբան, բյուզանդագետ և հայագետ։ Եղել է Ռաթգերի համալսարանի պատմական գիտությունների դոկտոր, աշխատել է Դումբարթոն Օկսում։

Պիտեր Խարանիս
Ծնվել է1905
Լեմնոս, Հյուսիսային Եգեյան կղզիներ, Հունաստան[1]
Մահացել էմարտի 23, 1985(1985-03-23)
ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունFlag of Greece.svg Հունաստան
Ազգությունհույն
Մասնագիտությունգրող, պատմաբան և հայագետ
Հաստատություն(ներ)Ռատգերսի համալսարան
Ալմա մատերՎիսկոնսինի համալսարան Մեդիսոնում և Ռատգերսի համալսարան
Գիտական աստիճանպատմական գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[2]
ՊարգևներԳուգենհայմի կրթաթոշակ

ԿենսագրությունԽմբագրել

Պիտեր Խարանիսը ծնվել է 1908 թվականին Հունաստանի Լեմնոս կղզում։ 1920 թվականին ընտանիքի հետ արտագաղթել է ԱՄՆ և հիմնավորվել Նյու Ջերսիում։ Ավարտելով նախնական կրթությունը՝ ընդունվել է Ռաթգերի համալսարան, որտեղ ստացել է բակալավրի աստիճան։ Վիսկոնսինի համալսարանում Ալեքսանդր Վասիլևի ղեկավարությամբ ավարտել է դոկտորանտուրան։ Որպես ասպիրանտ շարունակել է կրթությունը Բրյուսելի համալսարանում բյուզանդագետ Հենրի Գրեգուարի գլխավորությամբ։ 1936-1938 թվականներին, մասնակցելով Գրեգուարի դասընթացին, Խարանիսը ծանոթանում է իր ապագա կնոջ՝ Մադլեն Շիլտզի հետ, ինչպես նաև աշխատել է Նիկողայոս Ադոնցի և Պաուլ Վիտեկի հետ։ Բրյուսելում գտնվելու ժամանակ տարվել է հայկական պատմությամբ, որի արդյունքում նրա հետազոտությունների մեծ մասը նվիրված է Բյուզանդիայում հայերի դերին։

Պիտեր Խարանիսը որոշ ժամանակ դասավանդել է Սալոնիկի համալսարանում, որից հետո 1938 թվականին վերադառնում է ԱՄՆ, որտեղ շարունակում է աշխատանքը Ռաթգերի համալսարանում։ Այդ ժամանակ ԱՄՆ-ում բյուզանդագիտության մակարդակը բավականին ցածր էր, բայց կարճ ժամանակ անց Խարանիսի ջանքերով համալսարանում բացվում է բյուզանդական հետազոտությունների մասնագիտացված կենտորն, որի դասախոսությունները ժամանակի ընթացքում շատ տարածված դարձան համալսարանում։ 1963 թվականին Խարանիսը դառնում է պատմության պրոֆեսոր։ 1964-1966 թվականներին Պիտեր Խարանիսը գլխավորել է համալսարանի պատմության մասնաճյուղը։ 1976 թվականին նա թողել է համալսարանի աշխատանքը։

Գիտնականը մահացել է 1985 թվականի մարտի 23-ին։

Ընտրյալ մատենագրությունԽմբագրել

  • "An important short chronicle of the fourteenth century", Byzantion 13 (1938)
  • "Byzantium, the West and the origin of the First Crusade", Byzantion 19 (1949)
  • "On the Social Structure and Economic Organization of the Byzantine Empire in the Thirteenth Century and Later", Byzantinoslavica 12 (1951)
  • "Ethnic Changes in the Byzantine Empire in the Seventh Century", Dumbarton Oaks Papers 13 (1959)
  • "The Armenians in the Byzantine Empire", Byzantinoslavica 22 (1961), Repr. Lisbon, 1963, London, 1972
  • "Observations on the Demography of the Byzantine Empire", XIII International Congress of Byzantine Studies, Oxford, 1966

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 Freebase Data DumpsGoogle.
  2. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.

ԱղբյուրներԽմբագրել

  • E. Laiou Angeliki (1985)։ «Peter Charanis, 1908-1985»։ Dumbarton Oaks Papers (Dumbarton Oaks) 39: xiii–xv։ ISSN 0070-7546