Պատրիս Լումումբա

Կոնգոյի պետական ​​գործիչ, Կոնգոյի Դեմոկրատական ​​Հանրապետության նախկին վարչապետ

Պատրիս Էմերի Լումումբա (ֆր.՝ Patrice Émery Lumumba, ծնված որպես ՝ Էլիաս Օկիտ՛Ասոմբո Élias Okit'Asombo, հուլիսի 2, 1925(1925-07-02)[1][2][4][…], Կատակոկոմբե, Congo-Kasaï, Բելգիական Կոնգո - հունվարի 17, 1961(1961-01-17)[1][2][3][…], Լուբումբաշի, Կոնգոյի Հանրապետություն), Կոնգոյի Հանրապետության (այժմ՝ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն) ազատագրական շարժման գործիչ։ Մասնագիտությամբ՝ լրագրող։ Հիմնել է «Ուհուրու» («Ազատություն») թերթը և ղեկավարել «Ինդիփենդենս» շաբաթաթերթի հրատարակումը։ Մասնակցել է Բրյուսելում (1960) «Կլոր սեղանի» կոնֆերանսի աշխատանքներին, որտեղ որոշվեց անկախություն շնորհել Բելգիական Կոնգոյին։ 1960 թվականի հունիսից ստանձնել է Կոնգոյի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնը։ Պայքարում էր երկրի ներսում անջատողական շարժման և բելգիական գաղութարարների զինված ագրեսիայի (հուլիս, 1960) դեմ։ 1960 թվականի սեպտեմբերին հեռացվել է իշխանությունից, ձերբակալվել և տեղափոխվել Կատանգա, որտեղ սպանվել է։ 1966 թվականին պաշտոնապես հռչակվել է որպես ազգային հերոս։

Պատրիս Լումումբա
Patrice Lumumba
Լումումբան 1960 թվականի հունվարի 26-ին
(1-րդ) Կոնգոյի Հանրապետության վարչապետ
Հունիսի 24, 1960 - Սեպտեմբերի 14, 1960
Նախորդող
Հաջորդող Ժոզեֆ Իլեո
 
Կուսակցություն՝ Կոնգոյի ազգային շարժում
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ և հեղափոխական
Ազգություն աֆրո-բրազիլացի
Դավանանք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Ծննդյան օր Հուլիսի 2, 1925
Ծննդավայր Կատակոկոմբե, Բելգիական Կոնգո
(այժմ՝ Կոնգո-Կինշասա)
Վախճանի օր Հունվարի 17, 1961 (35 տարեկան)
Վախճանի վայր Էլիզաբեթվիլ, Կատանգա
(այժմ՝ Լուբումբաշի, Կոնգո-Կինշասա)
Քաղաքացիություն  Կոնգոյի Հանրապետություն
Ամուսին Պոլին Օպանգո
Զավակներ Ֆրանսուա Լումումբա, Գայ-Պատրիս Լումումբա, Ջուլիանա Ամատո Լումումբա և Roland Lumumba?
 
Պարգևներ
Թագի դաշինքի մեծ խաչ և Օ. Ռ. Տամբոյի ուղեկցողների օրդեն

Սպանությունից հետո Լումումբան լայնորեն ընկալվում էր որպես համաաֆրիկյան շարժման մարտիրոս։

2002 թվականին Բելգիայի կառավարությունը պաշտոնապես ներողություն է խնդրել սպանության գործում իր մասնակցության համար[5]։

1961 թվականից մինչև 1992 թվականը Լումումբայի անունով է կոչվել Ռուսաստանի ժողովուրդների բարեկամության համալսարանը։

Ծանոթագրություններ խմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 filmportal.de — 2005.
  3. 3,0 3,1 Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.)Grup Enciclopèdia, 1968.
  4. Discogs — 2000.
  5. Boffey Daniel (փետրվարի 22, 2019)։ «Reappearance of statue's missing hand reignites colonial row»։ The Guardian 

Արտաքին հղումներ խմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 681