Մորիկ

Բյուզանդիայի կայսր

Մորիկ (նաև՝ Մավրիկիոս[3], լատ.՝ Flavius Mauricius Tiberius Augustus; հուն․՝ Φλάβιος Μαυρίκιος Τιβέριος Αὔγουστος, 539[1][2], Արփսուս, Երրորդ Հայք, Բյուզանդական կայսրություն - նոյեմբերի 27, 602, Նիկոմեդիա, Բյութանիա, Բյուզանդական կայսրություն), հայազգի բյուզանդական քաղաքական գործիչ[3], Բյուզանդիայի կայսր (582-602)։

Մորիկ
հուն․՝ Φλάβιος Μαυρίκιος Τιβέριος Αὔγουστος
Solidus-Maurice Tiberius-sb0481.jpg
Բյուզանդիայի կայսր
14 օգոստոսի, 582 - 27 նոյեմբերի, 602
Կառավարչակից: Թեոդոսիոս (590 — 602)
Նախորդող Տիբերիոս Բ Կոստանդին
Հաջորդող Փոկաս
 
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ
Դավանանք ուղղափառություն
Ծննդյան օր 539[1][2]
Ծննդավայր Արփսուս, Երրորդ Հայք, Բյուզանդական կայսրություն
Վախճանի օր նոյեմբերի 27, 602
Վախճանի վայր Նիկոմեդիա, Բյութանիա, Բյուզանդական կայսրություն
Դինաստիա Հուստինիանոսների հարստություն
Քաղաքացիություն Byzantine imperial flag, 14th century according to portolan charts.png Բյուզանդական կայսրություն
Հայր Պողոս
Ամուսին Կոնստանդինա
Զավակներ Թեոդոսիոս, Տիբերիոս, Պետրոս, Պօղոս, Հուստինոս, Հուստինիանոս, Անաստասիա, Կլեոպատրա, Թեոկտիստա և Մարիա

ԿենսագրությունԽմբագրել

Մորիկը Բյուզանդիայի ամենափառավոր կայսրերից է։ Նա, օգտվելով Պարսկաստանում տիրող խառնակ իրավիճակից, ամրապնդում է Բյուզանդիայի դիրքերը արևելքում։

Սպանվել է 602 թվականին Փոկասի կողմից, ով և զավթել է գահը։ Այս իրադարձությունն աղետալի հետևանքներ ունեցավ Բյուզանդական կայսրության համար՝ պատճառ դառնալով Պարսկաստանի հետ նոր երկարատև պատերազմի։

Ըստ միջնադարյան հայ մատենագիրների (Շապուհ պատմիչ, Ստեփանոս Տարոնեցի, և Կիրակոս Գանձակեցի) նա ծագումով հայ է, ընտանիքը սերվում է Օշական գյուղից, սակայն որոշ նորագույն ուսումնասիրողներ ժխտում են նրա հայ լինելը[4]։ Ըստ բյուզանդական պատմիչ Եվագրի Մորիկը Փոքր Հայքի Արփսուս քաղաքից էր[5]։

Մորիկին է վերագրվում «Ստրատեգիկոն» երկի (VI դարի վերջ -VII դարի սկիզբ) հեղինակությունը, որը բյուզանդական ռազմագիտության առավել նշանավոր գործերից է։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Nationalencyklopedin (швед.) — 1999.
  2. 2,0 2,1 Faceted Application of Subject Terminology
  3. 3,0 3,1 «Հայ-բյուզանդական ուսումնասիրություններ», Նիկողայոս Ադոնց, Երևան, 2012, հատոր Ե, էջ 9․
  4. Ա.Գ. Աբրահամյան և Գ.Բ. Պետրոսյան, ed. (1979)։ «Ծանոթագրություններ»։ Անանիա Շիրակացի Մատենագրություն։ Երևան: «Սովետական Գրող» հրատարակչություն։ էջ 332 
  5. Նիկողայոս Ադոնց, Երկեր, հ. Ե, Երևան, 2012, էջ 26։

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 278